Кіріспе

Тунистің ұлттық туы – қатынасы 2:3 болатын, қызыл түсті тіктөртбұрыш. Матаның ортасындағы ақ шеңберге қызыл жарты ай орналасқан, оның үш жағынан қызыл бес қырлы жұлдыз айналған. Тунис биі Хусейн II 1827 жылғы 20 қазанда Наварино шайқасынан кейін қазіргі түріне ұқсас Тунис туын жасауға шешім қабылдады; ол 1831 жылы ресми түрде бекітілді. Осы түрінде ту француз протектораты кезеңінде қолданылды, ал 1959 жылғы 1 маусымда Тунис Республикасының мемлекеттік туы деп жарияланды (Тунис Конституциясына сәйкес). 1999 жылғы 30 маусымда тудың пропорциялары мен дизайны арнайы заңмен нақтыланды. Тудың жалпы келбеті дерлік өзгеріссіз қалды. Тунистің туында бейнеленген жарты ай мен жұлдыз – исламның дәстүрлі символдары, сонымен қатар олар бақыттың белгісі саналады.

Бұрынғы жалаушалар

18 ғасырдың ортасына дейін Тунистегі кемелерде желбіреген теңіз туларының дизайны мен маңызы белгісіз болды. Дегенмен, түрлі дереккөздер осы тулардағы белгілі бір ұқсастықтарды анықтады: олар көк, жасыл, қызыл және ақ түстердегі жарты ай пішіндес болып жасалған. Содан кейін, 19 ғасырдың басына дейін ту көк, қызыл және жасыл түсті көлденең жолақтардан тұрды, бұл билеуші Хусейнид әулетінің түстері еді. Мұндай көп жолақты және дөңгелек контурлы ту Солтүстік Африка жағалауындағы кемелерде желбіреген, ал Африкада да түрлі түстер мен орналасуымен ұқсас тулар қолданылған. Тунис бейінің де жеке туы болған. Бұл ту, әдетте, билеушінің жеке байрағы болған, өйткені ол Бардо сарайының, Тунис цитаделінің үстінде, сондай-ақ әскери кемелерде және Тунис гербінің ортасында желбіреген. Монархия жойылғанға және 1957 жылғы 25 шілдеде Республика жарияланғанға дейін ол көптеген ресми шараларда қолданылды. Бұл туды Хусейн II енгізген деп саналады, бірақ кейбір дереккөздер, мысалы, Абдель Вахаб, ол үш ғасыр бұрын қолданыста болғанын айтады. 1827 жылғы 20 қазанда Наварино шайқасында Тунис теңіз бөлімі жойылғаннан кейін Хусейн әулетінің басшысы Хусейн II Тунистің флотын басқа флоттардан ажырату үшін қолдануға арналған ту жасауға шешім қабылдады. Тудың қабылданған күні туралы әртүрлі пікірлер бар: үкімет оны 1831 жылы қабылданғанын мәлімдейді, ал Сиобан Райанның «Әлемнің қалта тулары» сияқты басқа дереккөздер оны 1835 жылы қабылданғанын көрсетеді.

Француз протектораты

Тунистегі француз протектораты кезінде Тунистің туы өзгерген жоқ. Алайда, «Ту туралы бюллетень» журналының 2000 жылғы күзгі санында жарияланған мақалада айтылғандай, француз протектораты кезінде қысқа мерзімге Франция туы Тунистің туының сол жақ жоғарғы бұрышында (кантонында) орналастырылған. Осыған ұқсас, вексиллог Уитни Смит француз туын қосуды «бірнеше жыл бойы қолданылған Тунистің ресми емес ұлттық туының өзгеруі» деп атады. Ол былай деді:

Француз протекторатында болған Тунис құрлықта да, теңізде де ұлттық туын сақтап қалды. Дегенмен, 19-шы ғасырдың соңында немесе 20-шы ғасырдың басында үш түсті кантонмен бірге туының ресми емес нұсқасы қолданылған. 1925 жылы осы туды ресми қабылдау туралы ұсыныс жасалды, бірақ шара қабылданбады. Осы журналдың мұқабасында бейнеленген бұл тудың суреті ешқандай вексиллогтардың еңбектерінде кездеспеген. 1904 жылғы 24 шілдеде Тунис бегінің Францияға сапарына арналған «Le Petit Journal» француз газетінің санында Париждегі Hôtel de Ville кешеніне келген кезде қолданылған тудың суреті жарияланып, жағдайға алаңдаушылық туды. «Flags of the World» сайтынан Иван Саше бұл дизайнның бұрын көрінбегенін, сондықтан қате болу мүмкін екенін айтты, журналист оқиғаға қатыспаған немесе басқа тудың суретін жариялаған болуы мүмкін деп болжады.

Сипаттама

Тунистің туы 1959 жылғы 1 маусымдағы Конституцияның 4-бабында былай анықталды: «Тунис Республикасының туы қызыл түсті, оның ортасында, заңмен белгіленген шарттар бойынша, қызыл жарты аймен оралып тұрған бес қабырғалы жұлдызы бар ақ дискі орналасқан». 1999 жылғы 30 маусымдағы №99-56 заң, 3 шілдеде Депутаттар палатасы бекіткен, Тунистің туын заң жүзінде алғаш рет ресімдеді және Конституцияның 4-бабын нақтылады. Тудың пішіні – ені ұзындығының екі бөлігінен бір бөлігіне тең қызыл төртбұрыш. Тудың үш сыртқы жиегі алтын сары жиекпен және қызыл лентамен шектелген, ал оң жақ тік қабырғасында алтын жиекпен және жиекке жақын орналасқан жұлдыз бен жарты айы бар ақ диск, тудың бағанасына бекітілген. Тунистің Франциядағы елшілігі үшін қызыл түс 1574 жылы Осман империясы келгенге дейін Крест жорықтары кезінде қаза тапқан тунистік шейіттердің қанын білдіреді. Тағы бір түсіндіру бойынша, «қызыл бейлік туы мұсылман әлеміне жарық сыйлады». Ақ түс бейбітшілікті, диск – елдің күндей сәулеленуін, ал жарты ай мен бес қабырғалы жұлдыз тиісінше барлық мұсылмандардың бірлігі мен Исламның бес тірегін көрсетеді. Уитни Смиттің сөзіне сүйенсек, жарты ай алғаш рет қазіргі Тунистің аумағында орналасқан Карфагендегі пуни мемлекетінің тулары мен ғимараттарында бейнеленген. Бірақ ол мұсылман елдері тарапынан кеңінен қабылданып, исламның символы ретінде танымал болды, дегенмен шын мәнінде ол мәдени символ болуы мүмкін. Сол сияқты, күн көне пуни артефактілерінде де жарты аймен бейнеленеді және көне пуни дінімен, әсіресе Танит белгісімен байланысты.

Нұсқалар

Тудың түстері басқа тунистік символдардың құрамына да кіреді, мысалы, гербке, онда қызыл жиекті дөңгелек ішінде жарты ай мен жұлдыз бейнеленген. Сонымен қатар, тунистік армияға тиесілі жабдықтар кокада арқылы көзбен танылады. Тунис саяси партияларының көпшілігі тудың түстерін немесе тудың өзін көрсетеді. Көптеген почта маркаларында тудың мотивтері бейнеленген, олар "шағылысқандай" жарқырап тұрады.

Тунистің тунистік жалауының тунистік қызыл жарты айдан алынған түсініктілігі

Халықаралық Қызыл Крест және Қызыл Жарты Ай қозғалысы ұлттық комитеттерге үш негізгі символ ұсынады (крест, жарты ай немесе кристалдық пішін). Ешбір эмблеманың діни байланысы болмаса да, көпшілігі мұсылман халқы бар елдер қызыл крестің діни коннотацияларын болдырмау үшін оңға қараған қызыл жарты айды таңдады. Алайда, Тунис елінде мұндай символдарды тунистік әскери техникадағы дөңгелектен ажырату қиын болуы мүмкін. Сондықтан, жауынгерлік далада жедел жәрдем машиналарын және қызыл жарты айға тиесілі басқа да жабдықтар мен персоналдың бейтараптығын әскери техникадан нақтырақ ажырату мақсатында, Тунис Қызыл Жарты Ай қоғамы әлемдегі жалғыз ұйым болып, логотипі ретінде солға қараған жарты айды қабылдады.