Кіріспе

Melvin Beaunorus Tolson (6 ақпан 1898 – 29 тамыз 1966) – американдық ақын, педагог және саясаткер. Ақын ретінде ол модернизм мен афроамерикандықтардың тілі мен өмірінен әсер алды, сонымен қатар Гарлем Ренессансын зерттеу оған үлкен ықпал етті. Техас штатының Маршалл қаласындағы тарихи афроамерикандық Уайли колледжінде дебат командасының жаттықтырушысы ретінде Толсон оңтүстіктегі ақ колледждермен арасайыс жүргізген, нәсілдер аралық дебаттарды алғаш рет ұйымдастырған команданы басқарды. Бұл жұмысы 2007 жылы Опра Уинфри өндірген және Дензел Вашингтон басты рөлде ойнап, режиссерлік еткен "Ұлы дебаттар" атты фильмде бейнеленді.

Ерте өмір және білім

Миссури штатының Моберли қаласында дүниеге келген Толсон, методист пасторы Алонзо Толсон мен африка және өз тегін крик тайпасынан санайтын Лера (Хурт) Толсонның төрт баласының бірі еді. Алонзо Толсон да аралас нәсілді болған, ол құл болған әйел мен оның ақ нәсілді қожайынының ұлы. Одан кейін Артур Линкольн туды, ол ересек болғанда Оңтүстік университетінде профессор болды; содан кейін Уайли Уилсон; және Рут Мари Толсон. Барлық балалар 1928 жылға дейін дүниеге келді.

Мансап

Мектепті бітіргеннен кейін Толсон әйелімен бірге Маршалл қаласына, Техас штатына көшіп барды, онда 1924–1947 жылдары Уайли колледжінде сөз және ағылшын тілін оқытты. Бұл кішкентай, тарихи түрде афроамерикалықтарға арналған методист епископ колледжінің Оңтүстікте беделі жоғары болды және Толсон оның жұлдыздарының біріне айналды. 1930–31 жылдары Толсон Колумбия университетінде магистратураға оқу үшін сабақ беруден демалыс алды. Оның диссертациялық жұмысы "Харлемдегі афроамерикалық жазушылар тобы" деп аталып, Харлем эпохасының өкілдерімен жасаған кең ауқымды сұхбаттарына негізделген. Нью-Йоркте өткен уақыты оның поэзиясына зор әсер етті. 1940 жылы ол жұмысын аяқтап, магистр дәрежесін алды. Ағылшын тілін оқытумен қатар, Толсон Уайлидегі жоғары энергиясын бірнеше салаға жұмсады. Ол жүлделі пікірсайыс командасын – "Уайли сот-медициналық қоғамын" құрды, ол нәсілдер аралық студенттік пікірсайыстардың алғашқы қадамдарының бірі болды. 1930 жылдан бастап команда Чикагодағы Мичиган университетінің заң факультетінің студенттерімен пікірсайыс жүргізді, ал 1931 жылы Оклахома-Сити университетіне қарсы Оңтүстіктегі алғашқы ресми нәсілдер аралық студенттік пікірсайысқа қатысты. 1935 жылғы турларында Оңтүстік Калифорния университетімен жарысып, жеңіске жетті. Ол сондай-ақ афроамерикалық студенттердің Оңтүстік драма және сөз өнері қауымдастығын құрды және театр үйірмесіне жетекшілік етті. Бұған қоса, ол жастар футбол командасын жаттықтырды. 1947 жылы Толсон 1930-жылдардың соңында шаруалар мен бақташыларды ұйымдастыруға қатысқандығы айыбы тағылды (бірақ оның іс-әрекеттерінің мәні нақты емес) және солшыл радикалдық көзқарастары бар екендігі анықталды. Толсон – зор интеллекке ие адам болды, ол "күлкілі, өткір, әзілқой, қисық, бейшара, қатыгез және көңіл көтеріп, күлдіретін" өлеңдер жазды, деп сыншы Карл Шапиро "Харлем галереясы" туралы айтқан. Ақын Лэнгстон Хьюз оны "әдемі сөздерді көп қолданбайтын, қарапайым" деді. Студенттер оны құрметтейді және жақсы көреді. Мақта далаларынан келген балалар да оны жақсы көреді. "Оны мал өсірушілер де түсінеді. Ол керемет сөйлейді". 1965 жылы Толсон Тускеги институтына екі жылдық мерзімге тағайындалды, онда ол Авалон ақыны болды. 1966 жылдың 29 тамызында Техас штатының Даллас қаласында қатерлі ісікке байланысты операциядан кейін қайтыс болды. Ол Оклахома штатының Гатри қаласында жерленген.

Әдеби шығармалары

1930 жылдан бастап Толсон өлең жаза бастады. 1937 жылға дейін ол екі пьеса жазды, бірақ бұл жанрдағы жұмысын жалғастырмады. 1941 жылы ол "Қараңғы симфония" өлеңін Atlantic Monthly журналында жариялады. Кейбір сыншылар оны оның ең маңызды туындысы деп санайды, онда ол афроамерикалық және еуропалық американдық тарихын салыстырып, қарама-қарсы қойды. 1944 жылы Толсон өзінің алғашқы поэзия жинағын – "Америкамен кездесуді" жариялады, оның құрамында "Қараңғы симфония" да бар. Ол ерекше қызығушылықпен ұмытылған тарихи оқиғаларды зерттеді. 1964 жылы Нью-Йорк Herald Tribune кітап шолу кеңесіне сайланды, ал Колумбия округі оған көркем өнер саласындағы мәдени жетістіктері үшін мақтау қағазы мен сыйлық тартты. 1970 жылы Лэнгстон университеті оның құрметіне Мелвин Б. Толсонның афроамерикандық мұра орталығын құрды, оның мақсаты – африкалықтар, афроамерикандықтар және африкалық диаспора материалдарын жинау болды.