Кіріспе

1973 жылы түсірілген Франсуа Труфоның "Күн мен түн" фильмі – Франсуа Труфоның бірлесіп жазған және режиссерлік еткен 1973 жылғы романтикалық комедиялық драмасы. Метафикциялық және өзіне қатысты фильм мелодраманың қиын өндірісін, сондай-ақ актерлер мен түсірілім тобының жеке және кәсіби проблемаларын көрсетеді. Басты рөлдерде Жакилин Биссет, Валентина Кортезе, Жан Пьер Омон, Дани, Александра Стюарт, Жан Пьер Лео және өзінің Труфо ойнады. Фильмнің тұңғыш көрсетілімі 1973 жылы Канн кинофестивалінде конкурсқа қатыспай өтті, ал келесі жылы «Үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. 1975 жылғы «Оскар» марапатында фильм «Ең үздік режиссер», «Ең үздік түпнұсқа сценарийі» және Валентина Кортезе «Ең үздік екінші пландағы актриса» номинацияларына ие болды. Сонымен қатар фильм Кортезе үшін «Ең үздік фильм», «Ең үздік режиссура» және «Ең үздік әйел рөлі» бойынша үш BAFTA сыйлығын жеңіп алды. Кейінгі сын-сараптар «Күн мен түн» фильмін Труфоның ең жақсы фильмдерінің бірі және барлық уақыттағы ең ұлы фильмдердің бірі деп бағалайды.

Өндіріс

Фильм Трюфоның түпкілікті идеясы негізінде жасалған. Ол, бұл фильмтің кітапқа жасаған әсеріндей, "Фаренгейт 451" романының істегенін киноға жасауды көздегенін айтты – "киноны сүйгеннің қаншалықты керемет екенін көрсету". Ол бұл фильмді "киноның алғашқы екі актрисасы" деп атаған Дороти мен Лилиан Гишке арнады; сондай-ақ, фильм "кино индустриясындағы барлық адамдарға деген достық рухта" түсірілгенін мәлімдеді.

Кастинг

Трюфо француз киносының қалаған мифологиялық құбылысы болмағандықтан, халықаралық актерлерді пайдаланды. Ол фильмге "Алтын арба" және "Жаңбырда ән салу" (1952 ж.) фильмдері әсер еткенін айтты; екіншісі – кино жасау туралы оның сүйікті фильмі, себебі ол фильмде режиссер мен жұлдыз ғана емес, қатысқандардың барлығын көрсеткен. Жаклин Биссе француз тілінде сөйлейтіндіктен осы рөлге шақырылды. "Трюфо маған қоңырау шалғанда қатты қуандым", - деді Биссе. "Әйелдермен жұмыс істеуді ұнататын адаммен жұмыс істеу – керемет сезім".

Түсірілім

Фильм негізінен Ниццада, Париж көшесін бейнелеу үшін арнайы салынған үлкен декорацияда түсірілді. Бұл декорацияны американдық компания салған және бұрын "Леди Л" (1965) және "Шальйоның ақылы" (1969) фильмдерінде қолданылған. Трюфо бұл идеяны "Екі ағылшын қызы" (1971) фильмін монтаждау кезінде ойлап тапты. Автор Грэм Грин "Генри Грэм" атымен сақтандыру компаниясының өкілі рөлінде эпизодтық түсірілімге қатысты. Фильмнің DVD-сінде Гриннің Трюфоны өте бағалап, онымен кездесуге ұмтылғандығы айтылады, сондықтан режиссермен сөйлейтін шағын рөлге ие болғанда, ол осы мүмкіндікке қуанды. Трюфо сақтандыру компаниясының өкілін ойнаған актердің Грин екенін кейін білгеніне көңілі қалды, себебі ол Гриннің туындыларын жақсы көретін және онымен танысқысы келген. Трюфо фильмді түсіргеннен кейін бір жылға демалысқа шықты.

Сыни жауап

Фильм көбінесе Труффоның ең жақсы фильмдерінің бірі саналады. Ол "Time" журналының "Ғасырдың 100 ең үздік фильмі" тізіміндегі екі Труффо фильмінің бірі, "400 соққы" (1959) фильмімен бірге. Сондай-ақ, бұл фильм "фильм жасау туралы түсірілген ең сүйікті фильм" деп аталған. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыз беріп, "бұл кино туралы жасалған ең жақсы фильм ғана емес, сонымен қатар керемет ойын-сауық" деп жазды. Ол оны 1997 жылы "Ұлы фильмдер" тізіміне қосты. "The New York Times" газетінің Винсент Канби фильмді "күлкілі, дана және қозғаушы" деп сипаттап, актерлік шеберліктің "тамаша" екенін айтты. "Chicago Tribune" газетінің Джин Сискел фильмге төрт жұлдыз беріп, оны "фильмнің түсірілуі туралы фильм, сонымен қатар кинобизнеске қатысты нәзік, күлкілі және қайратты адамдардың әдемі әңгімесі" деп атады. Ол оны 1973 жылдың ең үздік фильмі деп таныды. "The New Yorker" журналының Паулин Каэл фильмді Труффо үшін "формаға оралу" деп атады, "бірақ бұл тек формаға оралу ғана". Ол былай қосты: "Фильмнің стилі әдемі. Бірақ аяқталғаннан кейін, мен: "Осымен бәрі бітті ме?" деп ойладым. Фильмнің ортасы да, жандылығы да жоқ". "Los Angeles Times" газетінің Чарльз Шамплин оны "кез келген көрермен үшін кез келген жылдың ең қызықты фильмдерінің бірі" деп атады. "Егер сіз Труффодай киноны жақсы көрсеңіз, "Күнді түнге айналдыру" – осы махаббатқа арналған ерекше куәлік". "The Monthly Film Bulletin" журналының Ричард Комбс: "Оңай жіктелетін жеңіл туынды, кейіпкерлерінің немесе режиссердің кино туралы түсінігінің тереңдігіне ешқашан бойламайды. Бірақ фильм өзінің дәстүрлі түрде қауіпті, өзіне-өзі сенімді форматын шеберлікпен және тапқырлықпен ұстауының арқасында әдемі әсер қалдырады". Rotten Tomatoes сайтында фильм 40 сынға негізделген 98% мақұлдау рейтингіне ие, орташа бағасы 8.50/10. Сайттың сын пікірі: "Годардың "Қаралауына" керемет қарсылық, Труффоның "Күнді түнге айналдыруы" – фильм жасаудың өзіне-өзі зиян келтіретін еңбегіне жасалған әдемі құрмет". Жан-Люк Годар фильмнен ашуланып шығып кетіп, Труффоны "жалған" фильм жасады деп айыптады. Труффо Годарды сынаған ұзақ хатпен жауап берді, және екі бұрынғы дос ешқашан қайта кездеспеді.