Кіріспе

Теңіз омыртқасыздарының паразиттері филасы

Orthonectida (,/ɔːr//θ//ə/'/n//ɛ//k//t//ɪ//d//ə//, // //θ//oʊ// /) – көпжасушалы организмдердің ең қарапайым түрлеріне жататын, теңіз омыртқасыздарының нашар зерттелген паразиттерінің шағын филасы. Бұл филаның мүшелері ортонектидтер деп аталады.

Биология

Ересектер – жыныстық сатыдағы, денесіндегі иелерінің ішінде еркін жүзіп жүретін микроскопиялық құрт тәрізді жануарлар. Олардың денесі жыныстық жасушалардың массасын қоршап тұрған кірпікшелі сыртқы жасушалардың бір қабатынан тұрады. Олардың иелеріне жалпақ құрттар, көпқырлы құрттар, екі жақтаулы моллюскалар және теңіз жұлдыздаштары жатады. Көбінесе ересектер гонохористикалық болады, яғни жеке еркек және әйел дарақтар болады, бірақ кейбір түрлері гермафродиттер. Көбейтінуге дайын болған кезде ересектер иесін тастап кетеді, ал еркектердің сперматозоидтары ұрықтандыру үшін аналықтардың денесіне еніп өтеді. Соның нәтижесінде пайда болған зигота жаңа ие іздеу үшін анасынан шығып кететін кірпікшелі дернәсілге айналады. Иесін тапқаннан кейін дернәсіл кірпікшелерін жоғалтып, синцициалды плазмодиум дернәсіліне айналады. Бұл, өз кезегінде, көптеген жеке жасушаларға – амейотикалық генеративтік жасушаларға (агаметтерге) бөлінеді, олар ересектердің келесі буынына өседі.

Жіктеу

Филум шамамен 20 белгілі түрден тұрады, олардың ішіндегі ең жақсы зерттелгені – Rhopalura ophiocomae. 1996 жылғы зерттеу ортонектидтердің мезозоалар тобының ромбозоандарынан, мезозоалардың екінші тобынан едәуір өзгеше екенін көрсетті. Бұл жануарлар – қарапайым спиральділер. Геномдық деректер бұрынғы зерттеулерде осы организмдерді морфологиялық ерекшеліктеріне сәйкес спиралияға жатқызғанды растайды. Олардың спиральді филогенетикалық ағаштағы орны әлі анықталған жоқ. Кейбір жұмыстар оларды шоқ жұмырқұрттарға (Annelida) жақын деп санайды. Алайда, 2022 жылғы зерттеу ұзақ тармақтардың тартымдылығын ескере отырып, ортонектидтердің ромбозоандармен бірге платигельминттерге немесе гнатифераларға жақын орналасқан монофилеттік мезозоа тобына жататындығын көрсетті. Бұл ортонектидтер мен ромбозоандардың монофилеттік таксон – мезозоа құрайтынын және руфозоалармен (жазық құрттар мен гастротрихтар) бірге клада құрайтындығын анықтаған бұрынғы зерттеуді қолдайды.