Шегіршік араларының сүт бездерінен шығатын сұйықтық
Royal jelly
Патшалық желе – араның ұрғашы бездерінен шығатын, дернәсілдер мен патша араны тамақтандыратын құнды зат. Жаңа патша араны өсіруде маңызды рөл атқарады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аналық бал араларының бездерінен бөлінетін секреция
Secretion from the glands of nurse bees
Корольдік желе – бұл бал арасының секрециясы, ол личинкалар мен ересек патша айлардың тамақтануында қолданылады. Ол аналық аралардың гипофаринксіндегі бездерінен бөлінеді және жынысына немесе кастасына қарамастан, ара ұясындағы барлық личинкаларға беріледі. Жаңа патша айлар жасау процесінде жұмысшы аралар арнайы патша айларға арналған ұяшықтар салады. Осы ұяшықтардағы личинкаларға көп мөлшерде корольдік желе беріледі. Мұндай тамақтану патша айға тән морфологияның дамуын қозғастырады, соның ішінде жұмыртқа салуға қажетті толық дамыған жұмыртқалықтардың қалыптасуын қамтамасыз етеді. Корольдік желе кейде апитерапия санатындағы дәстүрлі емес медицинада қолданылады. Ол көбінесе адамдарға арналған диеталық қосымша ретінде сатылады, бірақ Еуропалық тамақ қауіпсіздігі агенттігі қазіргі кездегі зерттеулер корольдік желе тұтынудың адам денсаулығына пайдасы бар деген тұжырымды қолдамайды деген қорытындыға келді. АҚШ-та Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы денсаулыққа пайдасы туралы негізсіз мәлімдемелер жасап, корольдік желе өнімдерін сатқан компанияларға қарсы заң шараларын қолданды.
Royal jelly is a honey bee secretion that is used in the nutrition of larvae and adult queens. It is secreted from the glands in the hypopharynx of nurse bees, and fed to all larvae in the colony, regardless of sex or caste. During the process of creating new queens, the workers construct special queen cells. The larvae in these cells are fed with copious amounts of royal jelly. This type of feeding triggers the development of queen morphology, including the fully developed ovaries needed to lay eggs. Royal jelly is sometimes used in alternative medicine under the category apitherapy. It is often sold as a dietary supplement for humans, but the European Food Safety Authority has concluded that current evidence does not support the claim that consuming royal jelly offers health benefits to humans. In the United States, the Food and Drug Administration has taken legal action against companies that have marketed royal jelly products using unfounded claims of health benefits.
Өндіріс
Патшалық желе жұмысшы аралардың басындағы бездерден бөлініп шығады және барлық ара дернәсілдеріне беріледі, олардың ұшқындар (еркек аралар), жұмысшы аралар (бейсіз әйел аралар) немесе патшайым (өнімді әйел аралар) болуына қарамастан. Үш күннен кейін ұшқындар мен жұмысшы дернәсілдері патшалық желемен қоректенуді тоқтатады, бірақ патшайым дернәсілдері осы ерекше затты өсуінің соңына дейін қабылдауын жалғастырады.
Royal jelly is secreted from the glands in the heads of worker bees and is fed to all bee larvae, whether they are destined to become drones (males), workers (sterile females), or queens (fertile females). After three days, the drone and worker larvae are no longer fed with royal jelly, but queen larvae continue to be fed this special substance throughout their development.
Құрамы
Корольдік желе 67% судан, 12,5% ақуыздан, 11% қарапайым қанттардан (моносахаридтерден), 6% май қышқылдарынан және 3,5% 10-гидрокси-2-деценол қышқылынан (10 HDA) тұрады. Оған сондай-ақ іздік мөлшерде минералдар, антибактериялық және антибиотикалық компоненттер, пантотен қышқылы (В5 витамині), пиридоксин (В6 витамині) және С витаминінің аздаған мөлшері кіреді.
Royal jelly is 67% water, 12.5% protein, 11% simple sugars (monosaccharides), 6% fatty acids and 3.5% 10 hydroxy 2 decenoic acid (10 HDA). It also contains trace minerals, antibacterial and antibiotic components, pantothenic acid (vitamin B5), pyridoxine (vitamin B6) and trace amounts of vitamin C,
Белсенділер
Үлкен корольдік желелі ақуыздары (MRJPs) – бал аралары шығаратын ақуыздар тобы. Бұл отбасы тоғыз ақуыздан тұрады, олардың ішінде жұмысшы аралардың шығарған корольдік желесінде MRJP1 (сонымен қатар роялактин деп аталады), MRJP2, MRJP3, MRJP4 және MRJP5 кездеседі. MRJP1 ең көп мөлшерде және ең ірісі болып табылады. Бұл бес ақуыз корольдік желедегі барлық ақуыздың 83–90% құрайды. Олар тоғыз геннен (mrjp гендері) тұратын отбасы арқылы синтезделеді, ал бұл гендер өз кезегінде жеміс шыбығы (Drosophila) және бактериялардағыдай сары гендер отбасының мүшелері болып табылады. Олар патшайым дернәсілі мен жұмысшы дернәсілінің арасындағы дамудағы айырмашылықтарға қатысты деп есептеледі, осылайша аралар колониясында еңбек бөлінісі орнатылады. Патшайымдар әйелдердің жыныстық кастасын құрайды және үлкен, белсенді жұмыртқалықтары бар, ал жұмысшы әйелдердің жұмыртқалықтары тек қана бастамалық, белсенді емес және функционалдық тұрғыдан сүйсіз. Патшайым мен жұмысшының даму айырмашылығы эпигенетикалық түрде корольдік желемен әртүрлі тамақтандыру арқылы бақыланады; бұл, көбінесе, роялактин ақуызының әсерінен болады. Патшайым болуға тағдырланған дернәсілге көп мөлшерде корольдік желе беріледі, бұл молекулалық оқиғалардың тізбегін іске қосып, патшайымның дамуына әкеледі. Жаңадан шыққан дернәсілдерде ДНК-ны метилдейтін ферменттің экспрессиясын тоқтату дернәсілдің даму жолына корольдік желеге ұқсас әсер етеді; ДНК метилирлеу деңгейі төмендеген дернәсілдердің көпшілігі толық дамыған жұмыртқалықтары бар патшайымдар ретінде пайда болды. Бұл жайт бал араларындағы ДНК метилирлеудің тамақтану арқылы эпигенетикалық ақпаратты әртүрлі өзгертуге мүмкіндік беретінін көрсетеді.
Major royal jelly proteins (MRJPs) are a family of proteins secreted by honey bees. The family consists of nine proteins, of which MRJP1 (also called royalactin), MRJP2, MRJP3, MRJP4, and MRJP5 are present in the royal jelly secreted by worker bees. MRJP1 is the most abundant, and largest in size. The five proteins constitute 83–90% of the total proteins in royal jelly. They are synthesised by a family of nine genes (mrjp genes), which are in turn members of the yellow family of genes such as in the fruitfly (Drosophila) and bacteria. They are attributed to be involved in differential development of queen larva and worker larvae, thus establishing division of labour in the bee colony. Queens constitute the female sexual caste and have large active ovaries, whereas female workers have only rudimentary, inactive ovaries and are functionally sterile. The queen–worker developmental divide is controlled epigenetically by differential feeding with royal jelly; this appears to be due specifically to the protein royalactin. A female larva destined to become a queen is fed large quantities of royal jelly; this triggers a cascade of molecular events resulting in development of a queen. Silencing the expression of an enzyme that methylates DNA in newly hatched larvae led to a royal jelly like effect on the larval developmental trajectory; the majority of individuals with reduced DNA methylation levels emerged as queens with fully developed ovaries. This finding suggests that DNA methylation in honey bees allows the expression of epigenetic information to be differentially altered by nutritional input.
Өсіру
Патшалық желесі қозғалмалы ұялы ара шаңырақтарын патшайым араларын өндіруге ынталандыру арқылы жиналады. Патшалық желесі патшайым дернәсілдері шамамен төрт күндік болған кезде әрбір жеке патшайым ұяшығынан (бал ұясынан) жиналады. Осы ұяшықтарда ғана көп мөлшерде жиналады. Себебі, жұмысшы дернәсілдерге патшалық желесі берілгенде, олар тікелей жейді және ол өндірілген кезде-ақ тұтынып қояды, ал патшайым дернәсілдерінің ұяшықтары дернәсілдер оны жеуге үлкермес бұрын патшалық желесімен тез толады. Сондықтан патшалық желесін жинау тек патшайым ұяшықтарында ғана мүмкін. Жақсы басқарылатын ара шаңырағы 5-6 ай бойы шамамен 1 тоннадан астам патшалық желесін өндіруі мүмкін. Өнім тез бұзылатындықтан, өндірушілер патшалық желесі сатылатын немесе жинау орталығына жеткізілетінге дейін тиісті салқындату жағдайларына (мысалы, үй тоңазытқышына немесе мұздатқышына) дереу қол жеткізуі керек. Кейде патшалық желесінің сақталуын жақсарту үшін оған бал немесе ара балауызы қосылады. Вегетариандық қоғам патшалық желесін вегетариандық емес деп санайды.
Royal jelly is harvested by stimulating colonies with movable frame hives to produce queen bees. Royal jelly is collected from each individual queen cell (honeycomb) when the queen larvae are about four days old. These are the only cells in which large amounts are deposited. This is because when royal jelly is fed to worker larvae, it is fed directly to them, and they consume it as it is produced, while the cells of queen larvae are "stocked" with royal jelly much faster than the larvae can consume it. Therefore, only in queen cells is the harvest of royal jelly practical. A well managed hive during a season of 5–6 months can produce approximately of royal jelly. Since the product is perishable, producers must have immediate access to proper cold storage (e. g., a household refrigerator or freezer) in which the royal jelly is stored until it is sold or conveyed to a collection center. Sometimes honey or beeswax is added to the royal jelly, which is thought to aid its preservation. The Vegetarian Society considers royal jelly to be non vegan.
Жағымсыз әсерлер
Адамдарда корольдік желе аллергиялық реакцияларды тудыруы мүмкін, олар қышыма, астма және тіпті өлімге алып келетін анафилаксия сияқты түрлерде көрініс беруі мүмкін. Корольдік желе тұтынушыларда аллергиялық қосымша әсерлердің қаншалықты жиі кездесетіні белгісіз. Басқа аллергиялары бар адамдарда корольдік желеге аллергия даму қаупі жоғары.
Royal jelly may cause allergic reactions in humans, ranging from hives, asthma, to even fatal anaphylaxis. The incidence of allergic side effects in people who consume royal jelly is unknown. The risk of having an allergy to royal jelly is higher in people who have other allergies.