Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Додо (; 2 сәуір 1614 – 29 сәуір 1649), ресми түрде Ю патшайымы (Принц Ю) деп танылған, маньчжу ханзадасы және ерте Цинь әулетінің әскери генералы.
Dodo (; 2 April 1614 – 29 April 1649), formally known as Prince Yu, was a Manchu prince and military general of the early Qing dynasty.
Отбасылық негіздер
Додо Маньчжу Айсин Гиоро руында, кейінгі Цзинь әулетінің негізін қалаушы Нурхачидің 15-ші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасы – Нурхачидің басты әйелі Абахай ханым, ол Додоның толыққанды ағалары Ажиге мен Доргонды да өмірге әкелді.
Dodo was born in the Manchu Aisin Gioro clan as the 15th son of Nurhaci, the founder of the Later Jin dynasty. His mother was Nurhaci's primary spouse Lady Abahai, who also bore Dodo's full brothers Ajige and Dorgon.
Хонг Тайджи билігі
1620 жылы Додоға ежен атағы берілді. Ол 13 жасында бейль болып, Plain White Banner-ді басқарды және Ритуалдар мен Соғыс министрліктерінде істерді басқара бастады. 1628 жылы Додо Хун Тайджиге Моңғолияның Чахар елін жаулап алуға еріп, көрсеткен ерлігі үшін eerkechuhuer (額爾克楚虎爾) атағын алды. Келесі жылы ол Хун Тайджиге еріп Мин әулетін жаулап алды, Ұлы Қытай қабырғасын өтіп, Мин астанасы Пекинге жақындады. 1631 жылы Додо Далинхеде Мин әскерін қоршауға қатысты. Шайқас барысында аттан құлап, Жинчжоу қаласы маңында өлімге жуық болды. Келесі жылы ол Чахар хандығының Лигдан ханына қарсы жорыққа қатысты. 1635 жылы Далинхе шайқасында алғаш рет бас қолбасшы болып тағайындалды. 1636 жылы Додо "Бірінші дәрежелі Ю ханзадасы" атағымен циньванққа көтерілді. Ол Хун Тайджиге Кореяның Жосон әулетіне қарсы жорықта ілесіп, Наньхан тауында жауды жеңді. Екі жылдан кейін ол әскерімен бірге жезөкшелерді алып келгені үшін екі дәрежеге төмендетілді. 1641 жылы Додо Сонгжин шайқасына қатысып, Цин әскерін басқарды. Ол соңғы шайқаста Сон тауындағы жаудың қалдықтарын талқандау үшін жасалған шабуылға жетекшілік етті, Хооге әскерімен бірігіп Сон тауын қоршады және Мин генералы Хонг Ченчжоуды тұтқынға алды. Осы жетістігі үшін ол бір дәрежеге көтеріліп, юньванқ атанды.
In 1620, Dodo was conferred the title of an ejen. He became a beile at the age of 13 and was put in charge of the Plain White Banner, and started administrating affairs in the Ministry of Rites and Ministry of War. In 1628, Dodo followed Hong Taiji on the conquest of Chahar, Mongolia, and was granted the title of eerkechuhuer (額爾克楚虎爾) for his achievements. The following year, he followed Hong Taiji again on the conquest of the Ming dynasty, crossing the Great Wall and closing in on the Ming capital Beijing. In 1631, Dodo was involved in besieging the Ming army at Dalinghe. He lost his footing and fell from his horse during a battle and almost died at Jinzhou. The following year he participated in a campaign against Ligdan Khan of Chahar. In 1635 he was appointed commander in chief for the first time at the Battle of Dalinghe. In 1636, Dodo was promoted to qinwang under the title "Prince Yu of the First Rank". He followed Hong Taiji on the campaign against the Joseon dynasty of Korea and defeated the enemy at Mount Nanhan. Two years later, he was demoted two grades to beile for bringing prostitutes with him in his army. In 1641, Dodo participated in the Battle of Songjin and led the Qing army in besieging Jinzhou in the first part of the battle. He led an ambush to wipe out the remnants of the enemy at Mount Song in the final battle and joined Hooge's forces in besieging Mount Song and captured the Ming general Hong Chengchou. He was promoted one grade to junwang for his achievement.
Шуньцзи императорының билігі
1644 жылы Додо Мин әскері үшін Шанхай асуын ашқаннан кейін Мин империясының аумағына енді. Олар Шанхай асуында Ли Цзиченгтің басшылығымен көтерілісші күштерді жеңіп, Мин астанасы Пекин қаласын басып алды. Содан кейін Додо циньван дәрежесіне қайта ие болды және «Елді бейбіттендіретін ұлы генерал» (定國大將軍) атағымен марапатталды. Конг Юде мен Гэн Чжунминмен бірге Додо маньчжу және хань әскерлерінен құралған 200 мыңдық армияны басқарып, Ли Цзиченгтің көтерілісші әскерінің қалдықтарына шабуыл жасады. Жауды Хэнань провинциясынан Шэньсиге дейін жеңіп, ығыстырып шығарды. 1645 жылдың бірінші айында Додо Тонг асуы мен Сиань қалаларын жаулап алды, ал екінші айда Оңтүстік Мин әулетіне (құлаған Мин әулетінің қалдықтары) шабуыл жасады. Төртінші айда Додо Янчжоу қаласын басып алып, оны қорғаған Ши Кэфа атты шенеунікті өлімге кестірді, сосын Янчжоуда қырғын жасауға бұйрық берді. Келесі айда Додоның әскері Янцзы өзенін кесіп өтіп, Оңтүстік Мин астанасы Нанкин қаласын басып алды және Оңтүстік Мин билеушісі Хунгуан императорын тұтқынға алды. Алтыншы айда Додо Чжэцзян провинциясын жаулап алып, Пекинге оралды. Осыдан кейін ол «Бірінші дәрежелі Дею принці» (和碩德豫親王) атағын алды. 1645 жылы Додо Оңтүстік Мин императоры Хунгуанды (Фу патшасы Чжу Юсонды) оның соғыс стратегиясы үшін сынап, егер Оңтүстік Мин Цинь әскері Сары өзеннен бұрын шабуыл жасағанда, олар Циньді жеңіске жететін еді деді. Фу патшасы өзін қорғауға тырысқанда жауап бере алмады. 1646 жылы Додо «Даңқ таратушы ұлы генерал» (揚威大將軍) болып тағайындалды және Сонид моңғолдарының көтерілісін басуда жеңіске жетті. Бір жылдан кейін оған «Мемлекеттік істерге көмектесуші аға және Бірінші дәрежелі Дею принці» (輔政叔和碩德豫親王) атағы берілді.
In 1644, Dodo entered Ming territory after the Ming general Wu Sangui opened Shanhai Pass for the Qing armies. They defeated rebel forces under Li Zicheng at Shanhai Pass and occupied the Ming capital Beijing, after which Dodo was reinstated as a qinwang and appointed "Great General Who Pacifies the Nation" (定國大將軍). Together with Kong Youde and Geng Zhongming, Dodo led an army of 200,000, comprising both Manchu and Han Chinese soldiers, to attack the remnants of Li Zicheng's rebel army, defeating and driving the enemy from Henan to Shaanxi. In the first month of 1645, Dodo conquered Tong Pass and Xi'an, and in the second month he attacked the Southern Ming dynasty (remnants of the fallen Ming dynasty). In the fourth month, Dodo captured the city of Yangzhou and executed its defending official Shi Kefa, after which he ordered the Yangzhou massacre. By the following month, Dodo's army had crossed the Yangtze River and occupied the Southern Ming capital Nanjing and captured the Southern Ming ruler, the Hongguang Emperor. In the sixth month, Dodo conquered Zhejiang and returned to Beijing, after which he received the title "Prince Deyu of the First Rank" (和碩德豫親王). Dodo berated and attacked the Southern Ming Hongguang Emperor (Prince of Fu, Zhu Yousong) over his battle strategy in 1645, telling him that the Southern Ming would have defeated the Qing if only the southern Ming assaulted the Qing military before they forded the Yellow river instead of tarrying. The Prince of Fu could find no words to respond when he tried to defend himself. In 1646, Dodo was appointed "Great General Who Spreads Might" (揚威大將軍) and emerged victorious from suppressing a rebellion by the Sonid Mongols. A year later, he was conferred the title "Uncle Who Assists in Governance and Prince Deyu of the First Rank" (輔政叔和碩德豫親王).
Өлім
Додо 1649 жылы 36 жасында шешек ауруынан қайтыс болды. Додоның інісі Доргонмен өте жақын қарым-қатынасы болған деседі. Доргон Шаньсидегі Цзян Сянға (姜瓖) шабуыл жасап жатқанда Додоның ауыр сырқатқа шалдыққанын естіді, сол үшін ол дереу қайтып Пекинге бет бұрды, бірақ Жюйонг өткеліне жеткенде Додоның қайтыс болғанын естіді. Доргон қатты қайғырып, қара киім киіп, Пекинге асығыс қайтып бара жатып жылады.
Dodo died of smallpox in 1649 at the age of 36. Dodo was said to have a very close relationship with his brother Dorgon. Dorgon was attacking Jiang Xiang (姜瓖) in Shanxi when he heard that Dodo was severely ill, so he immediately turned and rushed back to Beijing, but when he arrived at Juyong Pass, he received news that Dodo had died. Dorgon was so grieved that he changed into plain robes and cried as he raced back to Beijing.
Өлімнен кейін төмендеу және қалпына келтіру
1652 жылы Шунчжи императоры Додоны, император оның Доргонмен байланысы бар деп санайтын, және Доргонның таққа таласу ниеті болған деген күдігінен кейін, қайтыс болғаннан кейін джунван мәртебесіне төмендетті. 1671 жылы Кангси императорының тұсында Додоға "Тонг" (通) есімі берілді, осылайша оның титулы "Екінші дәрежелі Ютонг ван" (多羅豫通郡王) болды. 1778 жылдың қаңтар айында Цяньлун императоры Додоның мәртебесін қайтадан цинванға көтерді және оны Цин әулетінің ата-бабалар ғибадатханасына қосты. Жеті айдан соң Мукден сарайында Додоға арналған құлшылық орны салынды.
In 1652, the Shunzhi Emperor posthumously demoted Dodo to the status of a junwang for his affiliation with Dorgon, whom the emperor perceived to have had the intention of usurping the throne. In 1671, during the reign of the Kangxi Emperor, Dodo was granted a posthumous name "Tong" (通), so his title became "Prince Yutong of the Second Rank" (多羅豫通郡王). In the first lunar month of 1778, the Qianlong Emperor posthumously restored Dodo to the status of a qinwang and created a place for Dodo in the Qing ancestral temple. Seven months later, a shrine was built for Dodo in the Mukden Palace.