Румын әліпбиі: Латын әріптерінің нұсқасы

Кіріспе

Латын әліпбиінің түрі, румын тілі үшін қолданылған тарихи кириллицалық әліпби

Румын әліпбиі – румын тілінде жазу үшін қолданылатын латын әліпбиінің бір түрі. Ол классикалық латын әліпбиінен алынған өзгеріс және 31 әріптен тұрады, олардың бесеуі (Ă, Â, Î, Ș және Ț) тілдің фонетикалық талаптарына сәйкес латын әліпбиінен өзгертілген:

Әріп Аты Aa a Ăă ă Ââ â Bb bî Cc cî Dd dî Ee fî Gg gî Hh hî Ii Îî î Jj jî Kk capa Ll lî Mm mî Nn nî Oo Pp pî Qq chiu Rr rî Ss sî Șș șî Tt tî Țț țî Uu vî Vv dublu vî Ww ics Xx i grec Yy ze / zet / zed / zî

Q (chiu), W (dublu v) және Y (igrec немесе i grec, яғни "грек i") әріптері 1982 жылы ресми түрде румын әліпбиіне енгізілді, бірақ олар бұрыннан-ақ қолданылып келген. Олар тек шетелдік сөздерде және олардың румын тіліндегі туындыларында кездеседі, мысалы, квазар, ватт және яхта. К әрпі, салыстырмалы түрде ескірек болғанымен, сирек қолданылады және тек жеке есімдерде және килограмм, брокер, каратэ сияқты халықаралық неологизмдерде кездеседі. Бұл төрт әріп әлі де шетелдік деп есептеледі, сондықтан олар номенклатура сияқты сөздерде стильдік мақсаттарда қолданылады (әдетте номенклатура, "номенклатура" дегенді білдіреді, бірақ Кеңес Одағы мен Шығыс блогы елдерінің коммунистік басшылығының мүшелеріне қатысты болғанда кейде К әрпімен жазылады, өйткені ағылшын тілінде номенклатура деп аталады). Егер сөз жоғарыда аталған әліпбиде жоқ диакритикалық белгілері бар тікелей қарыз болса, ресми орфография олардың қолданылуын қалайды (Мюнхен, Ангулем және т.б., Стамбулдың орнына Истанбул қолданылады).

Хаттар және олардың айтылуы

Румын тілінде жазылу көбінесе әріптері үнсіз болмайтын фонемалық принципке негізделген (бірақ "i" әрпіне назар аударыңыз). Төмендегі кесте әріптер мен дыбыстардың сәйкестігін көрсетеді. Кейбір әріптердің бірнеше оқу түрлері болуы мүмкін, тіпті аллофондар ескерілмеген жағдайда да. Дауыстылар , , және өздерінің сәйкес жартылай дауыстыларына ауысқанда, бұл жазуда көрсетілмейді. K, Q, W және Y әріптері тек қана шетел сөздерінде кездеседі; W және Y әріптерінің, сондай-ақ QU комбинациясының айтылуы олар қолданылған сөздің түпнұсқасына байланысты.

Romanian spelling is mostly phonemic without silent letters (but see i). The table below gives the correspondence between letters and sounds. Some of the letters have several possible readings, even if allophones are not taken into account. When vowels , , , and are changed into their corresponding semivowels, this is not marked in writing. Letters K, Q, W, and Y appear only in foreign borrowings; the pronunciation of W and Y and of the combination QU depends on the origin of the word they appear in. Letter Phoneme Approximate pronunciation A a a in "father" Ă ă (a with breve) a in "above" Â â (a with circumflex) the close central unrounded vowel as heard, for example, in the last syllable of the word roses for some English speakers B b b in "ball" C c c in "scan" ch in "chimpanzee" — if c appears before letters e or i (but not î); in this case, e and i are usually not pronounced in the combinations: cea (cia in some loanwords), cio, ciu and in word final ci if not accented D d d in "dancing" E e e in "merry" , before a or o — semivocalic ; if not preceded by a consonant becomes , ye in "yes" — in a few old words with initial e: este, el etc. F f f in "flag" G g g in "goat" g in "general" — if g appears before letters e or i (but not î); in this case, e and i are usually not pronounced in the combinations: gea (gia in some loanwords), gio (geo in some loanwords), giu and in word final gi if not accented H h (, , ) ch in Scottish "loch" or h in English "ha!" or more usually a subtle mix of the two (that is, not so guttural as the Scottish loch.) no pronunciation if h appears between letters c or g and e or i (che, chi, ghe, ghi); c and g are palatalized I i i in "machine" y in "yes" Indicates palatalization of the preceding consonant (when word final and unstressed, in some compounds like oricum, and in the combinations chia, chio, chiu, ghia, ghio, ghiu) Î î (i with circumflex) Identical to Â, see above, used at the beginning and at the end of the word for etymological reasons, ex. "to learn" = "a învăța"; "to kill" = "a omorî" J j s in "treasure" K k c in "scan" (palatalized before e and i) L l l in "limp" M m m in "mouth" N n n in "north" O o o in "floor" , before a — semivocalic ; if not preceded by a consonant becomes P p p in "spot" Q q c in "scan" (qu is pronounced , , or ) R r alveolar trill or tap S s s in "song" Ș ș (s with comma) * sh in "shopping" T t t in "stone" Ț ț (t with comma) * ts in "cats" U u u in "group" w in "cow" French u or German ü (close front rounded vowel) — in some loanwords from French: ecru, tul V v v in "vision" W w v in "vision" w in "west" oo in "spoon" X x x in "six" x in "example" Y y y in "yes" i in "machine" Z z z in "zipper"

* See Comma below (ș and ț) versus cedilla (ş and ţ).

Әріп – Фонема – Шамамен айтылуы

A a – "father" сөзіндегідей "a" дыбысы
Ă ă (a with breve) – "above" сөзіндегідей "a" дыбысы
Â â (a with circumflex) – кейбір ағылшын тілінде сөйлейтіндер үшін "roses" сөзінің соңғы буынында естілетін жақын орталық дөңгеленбеген дауысты
B b – "ball" сөзіндегідей "b" дыбысы
C c – "scan" сөзіндегідей "c" дыбысы, "chimpanzee" сөзіндегідей "ch" дыбысы – егер "c" әрпі "e" немесе "i" әріптерінен бұрын келсе (бірақ "î" емес); бұл жағдайда "e" және "i" әдетте келесі комбинацияларда айтылмайды: cea (кейбір қарыз сөздерде "cia"), cio, ciu және сөз соңындағы ci, егер басылмаса
D d – "dancing" сөзіндегідей "d" дыбысы
E e – "merry" сөзіндегідей "e" дыбысы, "a" немесе "o" әріптерінің алдында – жартылай дауысты; егер алдынан дауыссыз әріп келмесе, "ye" – "yes" сөзіндегідей "ye" дыбысы – кейбір ескі сөздерде бастапқы "e" әрпімен: este, el т.б.
F f – "flag" сөзіндегідей "f" дыбысы
G g – "goat" сөзіндегідей "g" дыбысы, "general" сөзіндегідей "g" дыбысы – егер "g" әрпі "e" немесе "i" әріптерінен бұрын келсе (бірақ "î" емес); бұл жағдайда "e" және "i" әдетте келесі комбинацияларда айтылмайды: gea (кейбір қарыз сөздерде "gia"), gio (кейбір қарыз сөздерде "geo"), giu және сөз соңындағы gi, егер басылмаса
H h – (, , ) шотланд тіліндегі "loch" сөзіндегідей "ch" дыбысы немесе ағылшын тіліндегі "ha!" сөзіндегідей "h" дыбысы немесе көбінесе екеуінің аралас нұсқасы (яғни, шотландтық "loch" сияқты аузынан шығарылмайтын емес). "h" әрпі "c" немесе "g" және "e" немесе "i" әріптерінің арасында келсе (che, chi, ghe, ghi), айтылмайды; "c" және "g" әріптері жұмсақ айтылады.
I i – "machine" сөзіндегідей "i" дыбысы, "yes" сөзіндегідей "y" дыбысы – алдыңғы дауыссыз әріпті жұмсақ етуді көрсетеді (егер сөз соңындағы және басылмаған жағдайда, мысалы, oricum, және chia, chio, chiu, ghia, ghio, ghiu комбинацияларында)
Î î (i with circumflex) – Жоғарыдағы Â әрпімен бірдей, этимологиялық себептермен сөздің басында және соңында қолданылады, мысалы, "to learn" = "a învăța"; "to kill" = "a omorî"
J j – "treasure" сөзіндегідей "s" дыбысы
K k – "scan" сөзіндегідей "c" дыбысы ( "e" және "i" әріптерінен бұрын жұмсақ айтылады)
L l – "limp" сөзіндегідей "l" дыбысы
M m – "mouth" сөзіндегідей "m" дыбысы
N n – "north" сөзіндегідей "n" дыбысы
O o – "floor" сөзіндегідей "o" дыбысы, "a" әрпінің алдында – жартылай дауысты
P p – "spot" сөзіндегідей "p" дыбысы
Q q – "scan" сөзіндегідей "c" дыбысы (qu – , , немесе )
R r – тіл ұшымен жасалатын дірілдемелі немесе соққылы дыбыс
S s – "song" сөзіндегідей "s" дыбысы
Ș ș (s with comma) – "shopping" сөзіндегідей "sh" дыбысы
T t – "stone" сөзіндегідей "t" дыбысы
Ț ț (t with comma) – "cats" сөзіндегідей "ts" дыбысы
U u – "group" сөзіндегідей "u" дыбысы, "cow" сөзіндегідей "w" дыбысы – француз тіліндегі "u" немесе неміс тіліндегі "ü" (жақын алдыңғы дөңгеленген дауысты) – француз тілінен алынған кейбір сөздерде: ecru, tul
V v – "vision" сөзіндегідей "v" дыбысы
W w – "vision" сөзіндегідей "v" дыбысы, "west" сөзіндегідей "w" дыбысы, "spoon" сөзіндегідей "oo" дыбысы
X x – "six" сөзіндегідей "x" дыбысы, "example" сөзіндегідей "x" дыбысы
Y y – "yes" сөзіндегідей "y" дыбысы, "machine" сөзіндегідей "i" дыбысы
Z z – "zipper" сөзіндегідей "z" дыбысы

* Қараңыз: Үтір (ș және ț) және седиль (ş және ţ).

І қарсы

"і" және "а" әріптері дыбыстық және функционалдық жағынан бірдей. Екеуін де қолданудың себебі – тілдің латын тілінен шыққандығын білдіретін тарихи себеп. 1904 жылы орфографиялық реформаға дейін бірнеше онжылдықтар бойы бір фонема үшін төрт немесе бес әріп қолданылды (â, ê, î, û, кейде ô, алып тасталған әріптерді қараңыз), этимологиялық ережеге сәйкес. Барлығы латын тілінде айнымалы әріптермен жазылған дауыстылар біріккен дауыстыны білдіреді. 1904 жылғы реформада екі әріп қалды, â және î, олардың таңдалуы 20-шы ғасырда бірнеше рет өзгерген ережелерге сәйкес келді. ХХ ғасырдың бірінші жартысында сөздің бастапқы және соңғы орындарында "і" және барлық жерде "а" деген сөздерді қолдану ережесі қалыптасты. Бұл ережеге ерекшеліктер енгізілді, яғни сөздерді префикстермен немесе суфикстермен біріктірген немесе құраған кезде ішкі позицияларда "і" қолданылуы керек. Мысалы, urît "жаман" деген қосымша сөзді î деп жазды, өйткені ол a urî "нафрат ету" етістігінен шыққан. 1953 жылы коммунистік дәуірде Румын академиясы барлық жерде â әрпін алып тастап, оның орнына î әрпін енгізді, оның ішінде елдің атауы да Romînia деп жазылуға тиіс еді. Бірінші шарт елдің Халық Республикасы ретінде ресми аталуымен тұспа-тұс келді, яғни оның толық атауы Republica Populară Romînă болды. 1964 жылы орфографиялық реформаның кішігірім бөлігі "а" әрпін қайта әкелді, бірақ тек "роман" және оның барлық туындылары, соның ішінде елдің атауы. Осылайша, 1965 жылы жарияланған Социалистік республика Республика Социалистическая Румыния орфографиясымен байланысты. Чаушеску үкіметінің құлдырауынан кейін көп ұзамай Румын академиясы "а" орфографиялық реформасының әсерін жою арқылы және 1904 жылғы ережелерге (кейбір айырмашылықтармен) қайта оралып, 1993 жылдан бастап қайта енгізуді шешті. Бұл қадамды коммунистердің дәстүрге шабуыл жасауы немесе румын мәдениетіне кеңестік ықпал етуді түзету және тілдің латын тілінен шыққан таңбасын алып жүретін дәстүрлі жазуға оралу ретінде ашық түрде ақтады. Алайда, сол кездегі саяси контекст бойынша Румын академиясы негізінен коммунистік және жемқор мекеме ретінде қарастырылды. Николае Чаушеску мен оның әйелі Елена оның құрметті мүшелері болды, ал мүшелікті Коммунистік партия бақылады. 1993 жылғы орфографиялық реформа Академияның коммунистік өткенімен ажырасу әрекеті ретінде қарастырылды. Академия ұлттық лингвистер қауымдастығын, сондай-ақ румын тілінде маманданған шетелдік лингвистерді мәселені талқылауға шақырды; олар орфографиялық реформаға қатты қарсылық білдірген кезде, олардың ұстанымы тым ғылыми деп айқын түрде жоққа шығарылды. 1993 жылғы реформаға сәйкес î және â арасындағы таңдау тағы да этимологиялық немесе фонологиялық емес, позициялық және морфологиялық ережеге негізделген. Әдетте дыбыс әрқашан â деп жазылады, бірақ сөздің басында және соңында î деп жазылады. Ерекшеліктер қатарына әріптерді қолдану тоқтатылған жеке есімдер, олардың қайсысы болса да, және құрама сөздер кіреді, олардың компоненттері әрқайсысы жеке ережеге бағынады (мысалы, ne + îndemânatic → neîndemânatic "қақырық", * neândemânatic емес). Алайда, 1904 жылғы нормаға қарама-қайшы, бұл ерекшелік енді қосымшалармен алынған сөздерге қолданылмайды; мысалы, 1904 жылдан кейін urît деп жазылған сөздер 1993 жылдан кейін urât болды. Реформа румын тілінің латын тілінен шыққандығын көрсету үшін жасалса да, статистикалық тұрғыдан 1993 жылғы реформаға сәйкес "а" әріпті сөздер арасында латын сөздерінің аз ғана бөлігі латын сөзінен шыққан. Бұл сөздердің ішінде латын тілінде i бар және итальян немесе испан тілдерінде i-мен жазылатын көптеген сөздер бар. Мысалы, латын тіліндегі rivus (испан тіліндегі río) деген сөзден алынған rîu "өзен", қазір râu деп жазылады; rîde < ridere, sîn < sinus, strînge < stringere, lumînare < luminaria және т.б. 1993 жылғы орфографиялық норма румындық білім беру мен ресми басылымдарда міндетті болып табылады, ал басқа басылымдардың көпшілігі оны біртіндеп қолдана бастады, бірақ әлі де кейбір адамдар, басылымдар мен баспаханалар бұрынғы орфографиялық норманы немесе өздерінің аралас гибридтік жүйесін артық көреді; олардың арасында апталық мәдени журнал Dilema Veche және күнделікті Gazeta Sporturilor. Кейбір басылымдар авторларға орфографиялық норманы таңдауға мүмкіндік береді; Бұларға România literară, Румыния Жазушылар одағының журналы және Polirom сияқты баспаханалар кіреді. 1993 жылғы реформадан кейін ұзақ уақыт бойы î және sî тілдерін қолданып сөздіктер, грамматика және басқа да тілдік еңбектер жарық көрді. Ақыр соңында, қақтығыс екі түрлі тілдік негізделген ойлаудың нәтижесінен туындайды, яғни қалай жазу керек. "а" таңдауы бес дауыстының ең орташасы немесе орталық екендігінен (ресми болгар тілінің латын әрпімен жазылуы да сол логиканы қолданады, "ъ" әрпі үшін a таңдайды, нәтижесінде елдің аты Balgariya деп жазылады; сондай-ақ жоғарыда аталған еуропалық португал дауысы) туындайды, ал "і" – дыбысты ең интуитивті жазатын латын әрпін таңдау әрекеті (мысалы, польша тілі y әрпін қолданатындай).

The letters î and â are phonetically and functionally identical. The reason for using both of them is historical, denoting the language's Latin origin. For a few decades until a spelling reform in 1904, as many as four or five letters had been used for the same phoneme (â, ê, î, û, and occasionally ô, see Removed Letters), according to an etymological rule. All were used to represent the vowel , toward which the original Latin vowels written with circumflexes had converged. The 1904 reform saw only two letters remaining, â and î, the choice of which followed rules that changed several times during the 20th century. During the first half of the century the rule was to use î in word initial and word final positions, and â everywhere else. There were exceptions, imposing the use of î in internal positions when words were combined or derived with prefixes or suffixes. For example, the adjective urît "ugly" was written with î because it derives from the verb a urî "to hate". In 1953, during the Communist era, the Romanian Academy eliminated the letter â, replacing it with î everywhere, including the name of the country, which was to be spelled Romînia. The first stipulation coincided with the official designation of the country as a People's Republic, which meant that its full title was Republica Populară Romînă. A minor spelling reform in 1964 brought back the letter â, but only in the spelling of român "Romanian" and all its derivatives, including the name of the country. As such, the Socialist Republic proclaimed in 1965 is associated with the spelling Republica Socialistă România. Soon after the fall of the Ceaușescu government, the Romanian Academy decided to reintroduce â from 1993 onward, by canceling the effects of the 1953 spelling reform and essentially reverting to the 1904 rules (with some differences). The move was publicly justified as the rectification either of a Communist assault on tradition, or of a Soviet influence on the Romanian culture, and as a return to a traditional spelling that bears the mark of the language's Latin origin. The political context at the time, however, was that the Romanian Academy was largely regarded as a Communist and corrupt institution — Nicolae Ceaușescu and his wife Elena had been its honored members, and membership had been controlled by the Communist Party. As such, the 1993 spelling reform was seen as an attempt of the Academy to break with its Communist past. The Academy invited the national community of linguists as well as foreign linguists specialized in Romanian to discuss the problem; when these overwhelmingly opposed the spelling reform in vehement terms, their position was explicitly dismissed as being too scientific. According to the 1993 reform, the choice between î and â is thus again based on a rule that is neither strictly etymological nor phonological, but positional and morphological. The sound is always spelled as â, except at the beginning and the end of words, where î is to be used instead. Exceptions include proper nouns where the usage of the letters is frozen, whichever it may be, and compound words, whose components are each separately subjected to the rule (e. g. ne + îndemânatic → neîndemânatic "clumsy", not *neândemânatic). However, the exception no longer applies to words derived with suffixes, in contrast with the 1904 norm; for instance what was spelled urît after 1904 became urât after 1993. Although the reform was promoted as a means to show the Latin origin of Romanian, statistically only few of the words written with â according to the 1993 reform actually derive from Latin words having an a in the corresponding position. In fact, this includes a large number of words that contained an i in the original Latin and are similarly written with i in their Italian or Spanish counterparts. Examples include rîu "river", from the Latin rivus (compare Spanish río), now written râu; along with rîde < ridere, sîn < sinus, strînge < stringere, lumînare < luminaria, etc. While the 1993 spelling norm is compulsory in Romanian education and official publications, and gradually most other publications came to use it, there are still individuals, publications and publishing houses preferring the previous spelling norm or a mixed hybrid system of their own; among them are the weekly cultural magazine Dilema Veche and the daily Gazeta Sporturilor. Some publications allow authors to choose either spelling norm; these include România literară, the magazine of the Writers' Union of Romania, and publishing houses such as Polirom. Dictionaries, grammars and other linguistic works have also been published using the î and sînt long after the 1993 reform. Ultimately, the conflict results from two different linguistically based reasonings as to how to spell The choice of â derives from a being the most average or central of the five vowels (the official Bulgarian romanization uses the same logic, choosing a for ъ, resulting in the country's name being spelled Balgariya; and also the European Portuguese vowel for a mentioned above), whereas î is an attempt to choose the Latin letter that most intuitively writes the sound (similarly to how Polish uses the letter y).

Комадан төмен (ș және ț) және cedilla (ş және ţ)

Румын академиясының стандарты дыбыстар мен үшін үтір астындағы нұсқаларды міндетті етеді, бірақ cedilla нұсқалары әлі де кеңінен қолданылады. Көптеген басылған және онлайн мәтіндерде әлі де "s with cedilla" және "t with cedilla" дұрыс емес қолданылады. Бұл жағдай глифтерді стандарттаудың бастапқыда жетілмегендігінен және үтір астындағы нұсқаларға компьютерлік қаріптердің қолдауының болмауынан туындады (толық мәліметтер үшін Юникод бөлімін қараңыз). Негізгі операциялық жүйелердің қазіргі нұсқаларында – Windows Vista немесе одан кейінгі, 2005 жылдан кейінгі Linux дистрибутивтері және қолдау көрсетілетін macOS нұсқаларында – үтірмен белгіленген диакритикалық белгілерге қолдау мәселесі шешілді. Еуропалық Одақтың талабы бойынша, Microsoft 2007 жылдың басында, Румыния Еуропалық Одаққа қосылғаннан кейін, Windows XP-дегі (сондай-ақ 2000/Server 2003 жүйелеріне де қатысты) бұл кемшілікті жою үшін қаріптерді жаңартты.

Басқа диакритикалық белгілер

Басқа тілдердегідей, румын тілінде де кейбір сөздердегі басылған дауысты дыбысты көрсету үшін кейде өткір акцент қолданылады. Мұндай қолданыс сөздіктерде жиі кездеседі, бірақ мұқият түзетилген мәтіндерде де кездесуі мүмкін. Бұл гомофон емес, гомографтарды ажырату үшін жасалады, мысалы, cópii ("көшірмелер") мен copíi ("балалар"), éra ("дәуір") және erá ("болды"), ácele ("инелер") және acéle ("солар") сияқты. Акцент бірдей жазылатын, бірақ мағынасы бөлек етістік формаларын да ажыратады, мысалы încúie және încuié ("құлыптайды" және "құлыптады"). Кейбір алынған сөздердегі диакритикалық белгілер сақталады: bourrée, pietà. Шетелдік есімдер әдетте бастапқы диакритикалық белгілерімен жазылады: Бале, Мольер, тіпті өткір акцент дұрыс түсінілмеуі мүмкін болса да, мысалы, Иштва́н немесе Жера́р. Дегенмен, жиі қолданылатын шетелдік есімдер, мысалы, қалалар мен елдердің аттары, көбінесе диакритикалық белгілерсіз жазылады: Богота, Панама, Перу.

ISO 8859 стандарты бойынша

ISO 8859 таңба кодтау стандарты бастапқыда Орталық және Шығыс Еуропаның барлығы үшін бір код бетін – ISO 8859 2 анықтады. Бұл код бетінде тек шеңбермен ("cedilla") белгіленген "s" және "t" әріптері ғана бар. Оңтүстік-Шығыс Еуропалық ISO 8859 16 кодында ISO 8859 2-де шеңбермен ("cedilla") белгіленген "s" және "t" әріптерінің орнында төменгі сызығы бар "s" және "t" әріптері бар. ISO 8859 16 код беті Unicode кеңінен таралғаннан кейін стандартқа айналды, бірақ бағдарламалық жасақтаманы дамытушылардың көпшілігі оған мән бермеді.

Adobe/Linotype іс жүзіндегі стандарты

Adobe Systems Unicode "t with cedilla" U+0162/3 глифтері ешқандай тілде қолданылмайды деп шешті. (Шындығында, ол қолданылады, бірақ өте аз тілде. "Т-мен Cedilla" Камерун тілдерінің жалпы әліпбиінің бір бөлігі ретінде, кейбір гагауз жазу жүйелерінде, бербер тілінің кабилдік диалектісінде және басқа да жерлерде кездеседі.) Сондықтан Adobe барлық шрифтінде осы глифтерді "t with comma below" (U+021A/B) глифімен алмастырды. Бұл шешімнің өкінішті салдары – (ресми емес) U+015E/F және U+0162/3 (ş және ţ үшін) Unicode нүктелерін пайдаланатын румындық құжаттар Adobe шрифтерінде "s with cedilla", ал "t with comma" (суретті қараңыз) түрінде визуально үйлесімсіз көрсетіледі. Румын тіліндегі глифтерді қолдайтын Linotype шрифтері көбінесе осы конвенцияны сақтайды. Windows Vista-дан бұрын Microsoft қолданған шрифтер де осы Adobe стандартын қолданады. Microsoft шрифтерінің CEDILLA нұсқаларын қолданғанда біркелкі көрініс беретіндері аз; оларға Tahoma, Verdana, Trebuchet MS, Microsoft Sans Serif және Segoe UI жатады. DejaVu және Linux Libertine тегін шрифтері екі нұсқада да дұрыс және үйлесімді глифтерді ұсынады. Red Hat-тың Liberation шрифтері тек 1.04 нұсқасынан бастап, үтірден төмен нұсқаларды қолдайды, ол Fedora 10 құрамына енгізуге жоспарланған.

OpenType ROM/locl функциясы

Кейбір Adobe OpenType қаріптері және C сериясындағы барлық Vista қаріптері GSUB/latn/ROM/locl опциялық OpenType мүмкіндігін қолдайды. Бұл мүмкіндік "s with cedilla" әрпін "s with comma below" әрпімен бірдей глиф арқылы көрсетуге мәжбүрлейді. Бұл екінші (бірақ қосымша) қайта бейнелеу кезінде румындық Юникод мәтіні код нүктелерінің вариациясына қарамастан, төменгі сызығы бар глифтермен көрсетіледі. Өкінішке орай, Microsoft-тың Vista-ға дейінгі көптеген OpenType қаріптері (Arial және т.б.) ROM/locl мүмкіндігін іске қоспайды, тіпті Еуропалық Одақтың кеңейтілген қаріптеріне жаңартудан кейін де. Fedora жүйесімен бірге келетін тегін қаріптердегі румындық тіліне қолдау көрсету мәртебесі Fedoraproject.org сайтында жарияланады.

Таңбаларды біріктіру

Юникод сонымен қатар диакритикалық белгілерді жеке біріктірілетін диакритикалық белгілер ретінде де көрсетуге мүмкіндік береді. Тиісті біріктірілетін акценттер: U+0326 COMBINING COMMA BELOW және U+0327 COMBINING CEDILLA. Бұрынғы коммерциялық қаріптерде S және T әріптеріне төменгі үтірлі біріктіруді қолдану нашар қолдауға ие болуы мүмкін, бірақ қазіргі заманғы дерлік барлық қаріптер S және T әріптері үшін Cedilla және төменгі үтірлі белгілерді де сәтті қолдай алады. Барлық қаріптердегідей, типографиялық сапа әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан бір кодтық нүктелерді пайдалану ұсынылады. Егер құжатта біріктірілетін диакритикалық белгі қолданылса, қолданылып жатқан қаріптің қалыпты көрсетілімін растау үшін оны тексеру қажет.