Кіріспе
"Die Wacht am Rhein" (Рейндегі күзет) – Германияның патриоттық әнұраны. Әннің тамыры тарихи франко-неміс антагонизміне байланысты, және ол Франко-прусс соғысы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияда ерекше танымал болды. Алғашқы өлеңді Макс Шнекенбургер 1840 жылғы Рейн дағдарысы тұсында жазған, ал әдетте ол Карл Вильгельмнің 1854 жылы, Шнекенбургер қайтыс болғаннан кейін жеті жыл өткен соң жазған музыкасына қосылып орындалады.
"Die Wacht am Rhein" (, The Watch on the Rhine) is a German patriotic anthem. The song's origins are rooted in the historical French–German enmity, and it was particularly popular in Germany during the Franco Prussian War and the First World War. The original poem was written by Max Schneckenburger during the Rhine crisis of 1840, and is generally sung to music written by Karl Wilhelm in 1854, seven years after Schneckenburger's death.
Шығу тегі
Рейннің сол жағалауын аннексиялауға жасалған француздық әрекеттер король Людовик XIV-нің жойқын соғыстарымен басталды. Француз әскерлері Германияның оңтүстік-батысында кең ауқымды өртеу науқандарын жүргізді. Бұл саясат Наполеон соғыстары кезінде 1806–1813 жылдары Рейн конфедерациясы құрылғанда толыққанды іске асырылды. Отыз жылдық соғыстан Наполеон I-нің соңғы жеңілісіне дейінгі екі ғасыр бойы Рейн маңындағы жерлердің неміс халқы француз басқыншылығынан көп рет зардап шекті. Наполеонның жеңілісі мен жер аударылуы немістерге демалыс сыйлады, бірақ 1840 жылғы Рейн дағдарысы кезінде француз премьер-министрі Адольф Тьерс Жоғарғы және Орта Рейн өзендерінің елдің "табиғи шығыс шекарасы" болуы керек деген талап қойды. Германия конфедерациясының мүше мемлекеттері Францияның аннексиялық ниеттерін қайта жаңартуы мүмкін деген қорқынышқа толы болды. Николаус Беккер осы оқиғаларға жауап ретінде "Райн әні" атты өлең жазып, Рейнді қорғауға ант берді. Швабиялық саудагер Макс Шнекенбургер неміс мақтауы мен француз оппозициясынан шабыт алып, "Die Wacht am Rhein" өлеңін жазды. Өлеңнің бес түпкілікті жолында барлық немістер Рейн өзенін қорғауға шақырылып, "ешбір жау Рейн жағасына аяқ баспасын" делінеді (4-жол). Кейін басқалар оған тағы екі жол қосты, олардың мәтіні нақтырақ болды. Ескі "Heil dir im Siegerkranz" монархты мақтаса, "Die Wacht am Rhein" және осы кезеңде жазылған "Deutschlandlied" (оның үшінші шумағы қазіргі Германияның ұлттық әнұраны) және Эрнст Мориц Арндттың "Des Deutschen Vaterland" (Немістің Отаны неде?) сияқты өлеңдер немістерді бірігуге, аймақтық, діни және түрлі неміс патшалықтары мен княздықтары арасындағы бәсекелестікті ұмытуға, біртұтас неміс мемлекетін құруға және Германияның аумақтық тұтастығын қорғауға шақырды. Шнекенбургер Швейцариядағы қайта құру кезеңінде жұмыс істеді, ал оның өлеңі алғаш рет Бернде швейцариялық органшы Ж. Мендельдің музыкасына қосылып, пруссиялық елші фон Бунсеннің алдында тенор Адольф Меффессель орындады. Бұл алғашқы нұсқа кең танылмады. 1854 жылы Крефелд қаласының музыкалық директоры Карл Вильгельм өлеңді алғаннан кейін, оған музыкалық қосымша жасап, 11 маусымда, болашақ неміс императоры Вильгельм I болған Принц Вильгельм фон Пруссияның үйленуінің күміс мерейтойында өзінің ерлер хорымен орындады. Бұл нұсқа кейінірек Sängerfest шараларында танымал болды.
Сахна және кино
Ән сахналық туындылар мен фильмдерде пайда болған. Бұл әуен Франко-пруссия соғысы кезінде Францияда өтетін Сезар Куйдің "Мадемуазель Фифи" операсында (1902/1903 ж. құрастырылған) қолданылады. Льюис Майлстоунның 1930 жылғы "Батыс майданындағы тыныштық" фильмінде мектеп оқушылары, ұстаздарының патриоттық ынтасымен мас болғаннан кейін, оқуларын тастап, әскерге шақырылуға аттанады – бұл көрініс фильмнің басындағы бірінші сахнаның соңында ойнатылады. 1979 жылғы "Батыс майданындағы тыныштық" фильмінің қайта түсірілімінде де ән естіледі, онда Пол (Ричард Томас сомдаған) алғаш рет майданға бара жатып, пойызға отыруға дайындалып жатқанда ойнатылады. Жан Ренуардың 1937 жылғы "La Grande Illusion" фильмінде екі ән бес жылдан кейін "Касабланка" фильміндегідей дәл сол тәсілмен қатар қойылады. Соңғы фильмде неміс офицерлері "Die Wacht am Rhein" әнін орындайды, одан кейін эмигрант француздықтар "Марсельезаны" шырқап, оларды үнсіз қалдырады (бұл ән бастапқыда Рейн армиясы үшін жазылған соғыс әні болған, Рейн өзенінің жанында жазылып, әндері құрастырылған). Ән Лилиан Хеллманның Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі "Watch on the Rhine" (1941) пьесасының және оған негізделген 1943 жылғы фильмнің атауына айналған. Райнер Вернер Фассбиндердің Альфред Дёблиннің "Берлин Александрплац" (1929) романы бойынша түсірілген эпикалық фильмінің бірінші және екінші бөлімінде Франц Биберкопф әнді әндей бастайды (романдағыдай). Джон Рингоның 2005 жылғы "Watch on the Rhine" ғылыми-фантастикалық романында Францияға қонған каннибалдардан тұратын шетелдік әскерлер Германияға қарай жылжиды, ал немістер Рейнде оларды тоқтатуға дайындалады. "Iron Sky" (2012) пародикалық ғылыми-фантастикалық фильмінде Айдың алыс жағында тұратын нацистер әннің әуенімен (әртүрлі мәтінмен) өздерінің мемлекеттік әнұраны ретінде пайдаланады. Франсуа Озонның 2016 жылғы "Франц" фильмінде бірнеше неміс кейіпкерлері барда әннің бір бөлігін орындайды.
Бейімделулер
Йель университетінің альма-матері "Ашық колледж жылдары" әні Карл Вильгельмнің "Die Wacht am Rhein" әнінің мелодиясына негіделген. Генри Дюран 1881 жылы осы "тамаша мелодияға" жаңа сөздер жазды. Коннектикут штатының Лейквилл қаласындағы Хотчкисс мектебі өз гимні "Fair Hotchkiss" үшін осы мелодияны пайдаланды. Дошиша университеті де өз мектеп әні "Doshisha College Song" үшін осы мелодияны қолданады. Итальян ақыны Джованни Пасколи де осы мелодияға "La vedetta delle Alpi" деп аталатын жаңа патриоттық сөздер жазды. Онда "Альп тауларын күзетуші" туралы айтылады (Альп таулары қасиетті шекаралардың рөлін атқарады, түпнұсқа мәтінде Рейн өзені атқаратын рөлдей). Өлеңнің қосымша тақырыбы – "Вахта-ам-Райнның екі әнұраны". Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, түпнұсқа "When We've Wound Up the Watch on the Rhine" әнін пародиалайтын британдық ән сәттілікке жетті.