Қамбоджалық қылмыскер: Кан Кек Иев өмірі мен қылмыстары
Kang Kek Iew
Канг Кек Иев (Дух) – қамбоджалық соғыс қылмыскері, "Қызыл Кхмерлер" қозғалысының басшысы. S-21 түрмесіндегі жазалаулар мен өлімге жауапты. Өмір бойына сотталды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камбоджалық қауіпсіздік қызметкері және соғыс қылмыскері (1942–2020)
Cambodian security official and war criminal (1942–2020)
Канг Кек Иев, сонымен қатар Каинг Гек Эав (; 17 қараша 1942 – 2 қыркүйек 2020), псевдонимі – жолдас Дуч немесе Ханг Пин, Камбоджалық сотталған соғыс қылмыскері және 1975 жылдан 1979 жылға дейін Демократиялық Кампучияны басқарған Қызыл кхмерлер қозғалысының жетекшісі болды. Үкіметтің ішкі қауіпсіздік бөлімінің (Сантебал) басшысы ретінде ол Туол Сленг (S 21) түрме лагерін басқарды, онда мыңдаған адамдар тергеу мен азаптау үшін ұсталды, содан кейін осы тұтқындардың басым көпшілігі ақырында өлім жазасына кесілді. Ол Қызыл кхмерлер режимінің қылмыстары үшін Камбоджа соттарындағы Төтенше трибуналда сотталған алғашқы Қызыл кхмер басшысы болды және Камбоджадағы Қызыл кхмерлер билігі кезінде адамзатқа қарсы қылмыстар, кісі өлтіру және азаптау жасағаны үшін кінәлі деп танылды, 30 жылға бас бостандығынан айырылды. 2012 жылдың 2 ақпанында Камбоджа соттарының Төтенше палатасы оның жазасын өмір бойына бас бостандығынан айыруға ұзартты. Канг Кек Иев, көптеген басқа Қызыл кхмер кадрларынан айырмашылығы, өзінің қылмыстарын жоққа шығарған немесе ақтаған жоқ. Ол өзінің қателік жасағанын және қорқынышты істер жасағанын мойындады, тәубе еткенін және христиан дініне өткенін айтты. Сот барысында ол S 21 және Қызыл кхмерлер режимінде болған оқиғалар туралы егжей-тегжейлі мәлімдемелер жасады, бірақ оның куәліктері кейде қайшылықтарға толы болды және сот аяқталғанда ол босатылуын сұрады.
Kang Kek Iew, also spelled Kaing Guek Eav (, ; 17 November 1942 – 2 September 2020), alias Comrade Duch (, ) or Hang Pin, was a Cambodian convicted war criminal and leader in the Khmer Rouge movement, which ruled Democratic Kampuchea from 1975 to 1979. As the head of the government's internal security branch (Santebal), he oversaw the Tuol Sleng (S 21) prison camp where thousands were held for interrogation and torture, after which the vast majority of these prisoners were eventually executed. He was the first Khmer Rouge leader to be tried by the Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia for the crimes of the Khmer Rouge regime, and was convicted of crimes against humanity, murder, and torture for his role during the Khmer Rouge rule of Cambodia and sentenced to 30 years' imprisonment. On Candlemas Day, 2 February 2012, his sentence was extended to life imprisonment by the Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia. Kang Kek Iew, unlike many other Khmer Rouge cadres, did not dismiss or justify his crimes. He admitted that he had been wrong and that he had done horrible things; he said that he repented and that he had converted to Christianity. During his trial, he provided detailed accounts of what happened inside S 21 and inside the Khmer Rouge regime, although his testimony at times contained discrepancies and at the conclusion of his trial he asked to be freed.
Алғашқы жылдар
Канг Кек Иев Кампонг Том провинциясының Кампонг Чен кіндігіндегі Чояот ауылында дүниеге келді. Оның әкесінің әулеті Қытайдан Камбоджаға көшіп келген. Оқудағы үздік оқушы, 1961 жылы он тоғыз жасында Brevet d'études secondaires de première емтиханын тапсырды. 1962 жылы Сейм-Рип қаласындағы Сураварман II лицейінде бакалавриаттың бірінші жартысын аяқтады. Сол жылы оған Пномпеньдегі беделді Сисоват лицейіне оқуға мүмкіндік берілді, онда математикадан бакалавриатты бітіріп, бүкіл елде екінші орын алды. Бала кезінен бастап Кангтың есімі бірнеше рет өзгерді. Оның есімін өзгерткен бір жағдай 15 жасында болды, сол кезде ата-анасы оның есімін Йим Чевке ауыстырды. Бұрынғы сыныптастары оны жастығында сирек күлімдеген, ақылды және тыныш бала деп еске алады. Оқу орны Сон Сеннің басшылығымен белсенділіктің алқасы болды, кейін ол қызыл кхмерлердің қорғаныс министрі және Дучтың тікелей жоғары лауазымды адамы болды. 1966 жылдың 28 тамызында Кек Иев мұғалімдік куәлігін алып, Кампонг-Чам провинциясының шағын қаласы Скоунға лицейге жіберілді. Ол жақсы мұғалім болды, шәкірттері оны адал және жауапкершілігімен еске алады. 1967 жылы Кампучия Коммунистік партиясына қосылды. Үш оқушысының тұтқындалуынан кейін ол Чамкар-Леу ауданындағы қызыл кхмерлердің базасына қашып, Кампучия Коммунистік партиясының толық мүшесі болып қабылданды. Бірнеше айдан кейін тұтқындалып, Прей-Сар түрмесінде Нородом Сиануктың полициясы коммунистік қызметтері үшін басқаларды азаптап жатқанын көрді. Қызыл кхмерлер бақылауындағы аймақта Кек Иев Дуч жолдасы (IPA:[dujc]) деген соғыс есімін қабылдап, түрме командирі болды. Ол тікелей жоғары лауазымды адамы Ворн Веттің тағайындауымен Арнайы қауіпсіздік бөлімінің басшысы болды. Амлеанг ормандарында, Тхпонг ауданында, Дюш өзінің алғашқы түрмесін құрды, оның коды "М 13" болды. Екі жылдан кейін ол жақын маңдағы Аораль ауданында "M 99" түрмесін де құрды. Екі орынбасары Мам Най (жолдас Чан) және Тан Синь Хэн (жолдас Пон) көмегімен Дуч тергеу әдістерін жетілдіре бастады және қызыл кхмерлер қатарынан жау деп саналғандарды тазартуға кірісті. Бұл лагерьдегі тұтқындар, көбінесе қызыл кхмерлер қатарынан, шынайы және өйстелген мойындауларды алу үшін аштықтан қырылып, азапталды. Макиде болған кезде Дюш жақын маңдағы ауылдан келген тігінші Чим Софальға, яғни Ромға үйленді. Олар S21 жұмыс істегенде төрт балалы болды. 1976 жылдың мамырына дейін Пномпендегі барлық түрмелер біріктіріліп, Туол Сленгке көшірілді. Туол Сленг сияқты түрмелер халықты революцияның жаулары деп саналғандардан тазарту үшін құрылды. Туол Сленгте Дуч тұтқындарды тергеу аяқталғаннан кейін өлім жазасын орындауға бұйрық берді. Мысалы, 17 тұтқындардың (сегіз жасөспірім мен тоғыз баланың) есімдері тізілген тізімге "Оларды қиратып жіберу керек!" деген бұйрық жазды. Ұзақ тұтқындар тізімінде оның жазбасында "қирату: 115; ұстау: 44 адам" деп жазылған. Бұл жазбаның астындағы мәтінде "Достық Дюш Анкарға ұсыныс жасады, Анкар келісті" деп жазылған. 20 әйел тұтқындардың тізіміне Дюш әрқайсысына: "аяулау үшін алып кету", "суракқа алу" немесе "медициналық тәжірибе" деп жазды. Кем дегенде 100 тұтқынның қаны жараланған сарбаздарға трансфузия үшін алынды. Сондай-ақ, медициналық қызметкерлерді оқыту үшін тұтқындарға хирургиялық операциялар жасалды. Дюш өзінің жұмысымен жоғары лауазымды адамын таң қалдырды және Демократиялық Кампучияның қорқынышты "арнайы бөлімшесінің" басшысы болып тағайындалды; Сантебал. Демократиялық Кампучия кезеңінің соңына қарай партиялық тазалаулар күшейген сайын, Дучқа бұрынғы әріптестерін қоса алғанда, оның ішінде Туол Сленгтегі, Ин Лондағы оның алдыңғы адамы да көп адам әкелінді. Осы кезең ішінде Дюш түрме жазбаларының, тұтқындардың суреттерінің үлкен мұрағатын жинады және "мойындауларды" алды. 1979 жылдың 6 қаңтарында оған өзінің жоғары лауазымды адамы қалған тұтқындарды өлтіруді бұйырды. Келесі күні Дуч Пномпень Вьетнам әскерінің қолына түскеннен кейін қашып кеткен соңғы қызыл кхмер кадрларының бірі болды. Ол түрмедегі көптеген құжаттарды жоя алмағанымен, қаладан қашып кетпес бұрын бірнеше тірі қалған тұтқындарды өлтірді.
Kang Kek Iew was born in Choyaot village, Kampong Chen subdistrict, Kampong Thom Province, to an ethnic Chinese family who migrated to Cambodia in his father's generation. A star pupil in his school, he passed his Brevet d'études secondaires de première in 1961 at the age of nineteen. He finished the first half of his Baccalaureate in 1962 at the Lycée Suravarman II in the town of Siem Reap. The same year he was offered a place in the prestigious Lycée Sisowath in Phnom Penh where he completed his Baccalaureate in mathematics, scoring second in the entire country. From his childhood on, Kang's name was changed many times. One such occasion of name changing took place when he was 15, when his parents changed his name to Yim Cheav. He was described by his former classmates as a bright and quiet boy who rarely smiled during his youth. The institute was a cradle of activism under the directorship of Son Sen who was later to emerge as the Defence Minister of the Khmer Rouge and Duch's immediate superior. On 28 August 1966, Kek Iew received his teaching certificate and was posted to a lycée in Skoun, a small town in Kampong Cham Province. He was a good teacher, remembered as earnest and committed by his pupils. He joined the Communist Party of Kampuchea in 1967. Following the arrest of three of his students, he fled to the Khmer Rouge base in Chamkar Leu District where he was accepted as a full member of the Communist Party of Kampuchea. A few months later, he was arrested and witnessed others being tortured at the Prey Sar prison by Norodom Sihanouk's police for engaging in communist activities. In the zone under the control of the Khmer Rouge, Kek Iew took on his nom de guerre Comrade Duch (IPA:[dujc]) and became a prison commandant. He was appointed the head of Special Security by his immediate superior Vorn Vet. In the forests of Amleang, Thpong District, Duch set up his first prison, code named 'M 13'. Two years later, he also established a second prison 'M 99' in the nearby Aoral District. Assisted by his two deputies, Mam Nai (Comrade Chan) and Tang Sin Hean (Comrade Pon), Duch began perfecting his interrogation techniques and the purging of perceived enemies from the Khmer Rouge ranks. Prisoners at these camps, mostly from the ranks of the Khmer Rouge, were routinely starved and tortured to extract real and made up confessions. While in the maquis, Duch married Chhim Sophal, aka Rom, a dressmaker from a nearby village. They had four children while he worked at S 21. to the Industrial Sector of government was denied. By May 1976, all the prisons in Phnom Penh were consolidated and relocated to Tuol Sleng. Prisons like Tuol Sleng were created to cleanse the population of suspected enemies of the revolution. In Tuol Sleng, Duch ordered the execution of prisoners after their interrogation was completed. For example, on a list containing the names of 17 prisoners (eight teenagers and nine children), he wrote the order "Smash them to pieces." On a longer list of detainees, his annotation reads "smash: 115; keep: 44 persons." The text below this annotation reads "Comrade Duch proposed to Angkar; Angkar agreed." On a list of 20 female detainees, Duch wrote annotations for each of them, ordering: "take away for execution," "keep for interrogation" or "medical experiment". At least 100 detainees died after having all of their blood drawn for transfusions for wounded soldiers. Surgical operations were also performed on detainees in order to train medical staff. Duch impressed his superiors with his work and was appointed the head of Democratic Kampuchea's dreaded "special branch"; the Santebal. As the party purges increased toward the end of the Democratic Kampuchea period, more people were brought to Duch, including former colleagues, among them his predecessor at Tuol Sleng, In Lon. Throughout this period, Duch built up a large archive of prison records, mug shots, and extracted "confessions". On 6 January 1979, he was ordered by his superior to kill the remaining prisoners. The next day, Duch was among the last Khmer Rouge cadres to flee Phnom Penh after it fell to the Vietnamese army. Though he was unable to destroy much of the prison's extensive documents, he saw to the execution of several surviving prisoners before he fled the city.
Құлаудан кейін
1979 жылы мамыр айында Дюш Таиланд шекарасына жетті. Оның сол кезде қайда болғаны туралы мәліметтер әлі де нақты емес. Ол Самлаут ормандығына барып, отбасымен қайта қосылған деп саналады. Сол жерде Дюш, Туол Сленгтегі құжаттарды жойламағаны үшін Ноун Чьяның кінәсінен қызметтен төмендетілді. Шекарада ол тай тілін үйреніп, өзіне-өзі ағылшын тілін үйренді. Кейіннен ол Таиландтың ішкі аудандарындағы Борайдағы босқындар лагерінде ағылшын және математика пәндерін оқытты. 1986 жылдың маусым айында Дюш Пекин шет тілдер институтында кхмер тілінің сарапшысы ретінде оқыту үшін Қытайға жіберілді. Бір жылдан кейін ол Тайланд-Камбоджа шекарасына оралып, есімін Хан Пин деп өзгертті. Ол Камбоджа шекарасының жанындағы 505-ші лагерьде Пол Поттың кеңсесіндегі жоғары лауазымды бюрократ болып жұмыс істеді. 1991 жылдың қазан айындағы Париж келісімінен кейін көп ұзамай ол отбасымен бірге Таиланд шекарасына жақын, шағын, оқшауланған Пкоам ауылына көшіп кетті. Мұнда ол жер сатып алып, жергілікті мектепте сабақ беруді бастады. Ол жақсы ұстаз, бірақ шаршағысы тез туатын адам ретінде танылды. 1995 жылы Дюштің әйелі оның үйіне жасалған шабуылда, жағдайы түсініксіз күйде қаза тапты. Дюш жалғыз куәгер болды және Пол Потты осы шабуылды ұйымдастырды деп күдіктенді. Ол барлық мүлкін сатып, Свай Чек колледжіне ауысып, балаларымен бірге сол жерге көшіп кетті. Әйелінің өлімінен кейін көп ұзамай Дюш, Бэттамбангте Кристофер Лапель өткізетін Алтын Батыс Камбоджа христиан шіркеуінің дұға жиналыстарына қатыса бастады. Лапель Дюшті крещениеден өткізіп, ол соңынан діни қызметкер болды. Лапель кейіннен ол Дюштің кім екенін білмесе де, белгілі бір көріністер болғанын айтты. Мысалы, дінге келуден бұрын Дюш Лапельге өмірінде көптеген жамандықтар жасағанын айтқан. Кейіннен Дюш былай деді: "Менің бауырларым мен қарындастарым менің халыққа қарсы жасаған күнәларымды кешіре ала ма, жоқ па, менің білуім жоқ".
Duch reached the border of Thailand in May 1979. Details of his whereabouts at this time remain unclear. It is believed that he went to the forests of Samlaut where he was reunited with his family. Here Duch was demoted by Brother Number Two, Nuon Chea, for having failed to destroy the documents at Tuol Sleng. At the border, he learned to speak Thai and taught himself English. He later taught English and mathematics at a refugee camp in Borai just inside Thailand. In June 1986, Duch was sent to China to teach as a Khmer language expert at the Beijing Foreign Language Institute. He returned to the Thai Cambodian border a year later and changed his name to Hang Pin. He worked as a senior bureaucrat just inside the Cambodian border at Pol Pot's secretariat at Camp 505. Shortly after the Paris agreement in October 1991, he moved with his family to the small isolated village of Phkoam close to the Thai border. Here he purchased some land, and began teaching in the local school. He was known as a good teacher, but one with a fiery temper. In 1995, Duch's wife was killed under mysterious circumstances in an attack on his home. Duch was the only witness and suspected Pol Pot of instigating it. He sold all his possessions, secured a transfer to Svay Chek College, and moved there with his children. Shortly after his wife's murder, Duch began attending the prayer meetings of the Golden West Cambodian Christian Church held in Battambang by Christopher LaPel, an evangelical Khmer American. Duch was baptized by LaPel and eventually became a lay pastor. LaPel was later to observe that although he did not know Duch's real identity at the time, there were clues. For example, before his conversion, Duch had said to LaPel that he had done a lot of bad things in his life. Later, Duch was to say, "I don’t know if my brothers and sisters can forgive the sins I've committed against the people".
Ашылу
Оның жеке басы ашылғаннан кейін көп ұзамай Дуч білім директоры ретінде Самлаутқа ауысуды қабылдады. 1996 жылы қызыл кхмерлердің арасындағы бөлініс және 1997 жылы ханзада Раннариддхті құлатуға жасалған төңкерістен кейін шайқастар басталғанда, ол отбасымен бірге Таиландтың ішкі аумағындағы Бан Ма Муанг лагеріне қашып кетті. Лагерьде ол Америка босқындар комитетінде қоғамдық денсаулық сақтау жөніндегі бақылаушы болып жұмыс істеді. Фотожурналист Ник Данлоп Дюшты Самлаутта іздеп таба алды. 1999 жылы бұрын Пол Пот пен Та Мокпен сұхбат алған Нейт Тайер және Данлоп Дучпен алыс шығыс экономикалық шолу журналы үшін сұхбат жүргізді. Осы сұхбат жарияланғаннан кейін Дуч Пномпеньдегі билік органдарына өздігінен басылып берілді.
Soon after his identity was discovered, Duch accepted a transfer to Samlaut as Director of Education. When fighting broke out in 1996 following the split of the Khmer Rouge and the coup to oust Prince Rannariddh in 1997, he fled with his family to the Ban Ma Muang camp just inside Thailand. At the camp, he worked for the American Refugee Committee as the Community Health Supervisor. The photojournalist Nic Dunlop tracked Duch down in Samlaut. In 1999, Nate Thayer, who had previously interviewed Pol Pot and Ta Mok, and Dunlop interviewed Duch for the Far Eastern Economic Review. Duch surrendered to the authorities in Phnom Penh following the publication of this interview.
Сот
2007 жылдың 31 шілдесінде Дючке соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстар тағылды және ол Камбоджаның БҰҰ қолдаған Камбоджа соттарының Төтенше палаталарымен ұсталды. Камбоджалық адвокат Кар Савут пен француз адвокаты Франсуа Рудың қорғауындағы Дюч, Камбоджа соттарының Төтенше палаталарының оны уақытша ұстауына шағымданып, Камбоджа әскери қамауында сотқа дейін өткізген сегіз жылдан астам уақытын негіз етті. Шағым қабылданбады және 2008 жылдың 14 тамызында сот Дюшке қатысты тергеуді аяқтағаннан кейін айыптама тақты. 2008 жылдың ақпан айында сот процесінің бір бөлігі ретінде Дюч өзінің қылмыстары жасалған Туол Сленг түрмесіне апарылды. Ол: «Сендерден кешірім сұраймын, кешіре алмайтыныңызды білемін, бірақ кешіру мүмкіндігін қалдыруларыңызды өтінемін», – дегеннен кейін жылап құлады. 2009 жылдың 16 ақпанында Пномпеньдегі сотта БҰҰ бақылауындағы Дюштің ісі басталды. Дюшті халықаралық прокурорлар Уильям Смит пен Анис Ахмед сотқа тартып, оған «15 000-нан астам тұтқынды жүйелі түрде азаптауды жеке басқару» айыбы тағылды. 6 сәуірде ол сотқа «Ричард Никсон мен [Генри] Киссинджер қызыл кхмерлерге алтын мүмкіндіктерді ұстауға рұқсат берді» деді. Дюш 2009 жылдың 27 қарашасында соттан босатуды сұрап өтініш жасады. Сот аяқталғанда прокурорлар Дюш кінәлі деп табылса, 40 жылға бас бостандығынан айыруды сұрады. 2010 жылдың 26 шілдесінде Дюш адамзатқа қарсы қылмыстар, азаптау және кісі өлтіруде кінәлі деп танылды; ол 35 жылға бас бостандығынан айырылды, сотқа дейінгі 11 жылдық қамауда болу мерзімі оның жазасынан есептелді, сондай-ақ Камбоджа заңнамасы бойынша рұқсат етілген ең жоғары мерзімнен асып кеткендіктен, қосымша даулы бес жылдық жеңілдік жасалды. 2012 жылдың 3 ақпанында БҰҰ соғыс қылмыстары жөніндегі жоғарғы соты оның шағымын қабылдамады және оның «зор қорқыныш пен үрей тудыратын» қылмыстары үшін өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын ұзартты. Шешім соңғы болды және шағымдануға мүмкіндік болмады. 2018 жылдың 20 қазанында ол ауыр халде ауруханаға түсті.
On 31 July 2007, Duch was formally charged with war crimes and crimes against humanity and detained by Cambodia's United Nations backed Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia. Duch, represented by Cambodian lawyer Kar Savuth and French lawyer François Roux, appealed against his provisional detention by the Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia based on the more than eight years he spent without trial in Cambodian military detention. The appeal was unsuccessful and on 14 August 2008, the tribunal issued its indictment after completing their investigation of Duch. In February 2008, as part of the judicial process, Duch was taken to Tuol Sleng prison, the scene of his crimes. He reportedly collapsed in tears after stating, "I ask for your forgiveness – I know that you cannot forgive me, but I ask you to leave me the hope that you might." On 16 February 2009, the UN supervised trial of Duch began at a Phnom Penh court. Duch was prosecuted by international co prosecutors William Smith and Anees Ahmed and was charged with "personally overseeing the systematic torture of more than 15,000 prisoners." On 6 April, he told the tribunal that "Mr Richard Nixon and [Henry] Kissinger allowed the Khmer Rouge to grasp golden opportunities" following the American bombing of Cambodia. Duch surprised the tribunal on 27 November 2009 with a plea to be released. At the conclusion of the trial, prosecutors asked that Duch be given 40 years in prison if convicted. On 26 July 2010, Duch was found guilty of crimes against humanity, torture, and murder; he was sentenced to 35 years imprisonment, with a pre trial detention credit of 11 years being applied to his sentence and an additional controversial five year deduction because his period of pre trial detention exceeded the maximum allowed under Cambodian law. On 3 February 2012, an upper court U. N. war crimes tribunal rejected his appeal and extended his sentence to life imprisonment because of his "shocking and heinous" crimes. The ruling was final with no other chance for appeal. On 20 October 2018, he was hospitalized in serious condition.
Өлім
Он жыл түрмеде отырғаннан кейін, 2020 жылдың 2 қыркүйегінде Дуч 77 жасында Камбоджадағы Хмер-Совет достығы ауруханасында созылмалы тыныс алу жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Камбоджадағы COVID-19 жағдайының қиындығына байланысты, ол сол күні Пномпеньде буддалық жораларсыз дереу өртелді.
After serving ten years in prison, on 2 September 2020, Duch died at the age of 77 at the Khmer–Soviet Friendship Hospital of chronic obstructive pulmonary disease. Due to the complicated situation of COVID 19 in Cambodia, he was quickly cremated on the same day in Phnom Penh, without a Buddhist funeral.