Кіріспе

Ливанның сегізінші президенті Амин Пьер Джемайел (أمين بيار الجميٌل,; 1942 жылдың 22 қаңтарында туған) – 1982 жылдан 1988 жылға дейін Ливан президенті қызметін атқарған ливандық саясаткер. Бикфаяда туған, оның әкесі Пьер Джемайел – христиандық Катаеб партиясының негізін қалаушы (кейде "Фалангтар" деп те аталады). Ол заңгер болып жұмыс істеді, содан кейін 1970 жылы оның ағасы Морис Джемайелдің қайтысынан кейін Солтүстік Метн округінен депутат болып сайланды, ал 1972 жылғы жалпы сайлауда қайтадан сайланды. Ливан азамат соғысының басында Фалангтар Ливан майданының құрамына кірді, Сириямен бірге солшыл Ұлттық қозғалысқа қарсы одақтасты. Алайда Сирия олардың жауына айналды, ал Израиль оларға қолдау көрсетуге бастады. Осы кезеңде оның бауыры Баширдің беделі артып, Әминмен әскери басшылыққа қатысты дау-дамайлар туды, мысалы, христиандық милицияларды күшпен біріктіру мәселесі. 1982 жылы Башир президенттікке сайланды, бірақ қызметке кірмес бұрын қаза тапты. АҚШ пен Израильдің қолдауымен 23 қыркүйекте ол елдің сегізінші президенті болып сайланды. 40 жасында ол президенттік лауазымға кірген ең жас президент болды. Ол Ливан армиясын қайта ұйымдастырды, Ливандағы көпұлтты күштерден қолдау алды және ішкі қарсылыққа қарамастан, 1983 жылы Израильмен 17 мамыр келісіміне қол қойды, ол Израиль әскерлерінің елден шығуы мен екі ел арасындағы соғыс аяқталуын көздеген, бірақ келісім ратификацияланбады. Оның басшылығымен армия Ливан күштерімен одақтасып, Дрюз Валид Жумблат басқаратын Сирия қолдауындағы Жаммулмен соғысты. Соғыс аяқталғанда үкімет ауыр жеңіліске ұшырады және Ливан тауының кең аумақтарына бақылауын жоғалтты. Одан кейін 6 ақпандағы интифада болды, онда армия Батыс Бейруттен қуылды және діни топтарға бөлінді. Ауыр қысым мен көпұлтты күштердің шығуы нәтижесінде Джемайел 1984 жылы Дамаскқа сапар шегіп, Рашид Карами басқаратын ұлттық бірлік үкіметін құрды, оған оппозиция өкілдері де кірді. Ол 17 мамыр келісімін жойды және Мишель Аунды Қарулы күштердің бас қолбасшысы етіп тағайындады. 1986 жылы ол Самир Геагеаға Ливан күштерінің басшысы Эли Хубейкаға қарсы төңкеріс ұйымдастыруға көмектесті, Хубейка Берри мен Жумблатпен үшжақты келісімге қол қойған болатын. Караминің қазасынан кейін ол Селим Хоссты Премьер-министр міндетін атқарушы етіп тағайындады. Өкілеттігі аяқталар алдында Джемайел кабинетті таратып, Мишель Аун басқаратын әскери үкімет құрды. Аун Сирияға соғыс жариялады, бірақ 1990 жылы жеңіліске ұшырады, бұл азамат соғысының аяқталуын және Таиф келісімінің іске асырылуын білдірді. Джемайел Швейцарияға, кейін Францияға көшіп, өздігінен эмиграцияға кетті. 2000 жылы ол Ливанға оралып, Сирияға қарсылық қозғалысын ұйымдастырды және Фаланг партиясының басшылығын қайта жаңартты. Ол Корнет Шехван жиналысына қосылды және Рафик Хариридің қазасынан кейін кедр революциясына қатысты. 2006 жылы оның ұлы Пьер Джемайел, парламент депутаты, қаза тапты. Ол қосымша сайлауға түсті, бірақ еркін патриоттық кандидаттан жеңілді. Оның екінші ұлы Сами Фаланг партиясының президенті болды.

Ерте өмір және білім

Джемайел марониттік христиан отбасынан (Gemayels) шыққан, Ливанда ұзақ тарихы бар. Гемаилдер отбасы Ливан тауының солтүстік аймағынан бастау алады. Оның ата-бабалары 16 ғасырдың ортасында Бейруттен солтүстік-шығысқа қарай 25 шақырым қашықтықтағы Бикфайя қаласына қоныстанған. 1942 жылдың 22 қаңтарында Ливанның Бикфайя қаласында дүниеге келген Амин Джемайел – Катаб партиясын құрған Пьер Джемайел мен оның әйелі Женевьеваның үлкен ұлы. Оның екі қарындасы және марқұм Башир Джемайел ағасы бар. Оның әкесі 20 ғасырдың басында Осман империясына қарсылығы үшін Ливанды тастап кетуге мәжбүр болды және бірнеше жыл Мысырда тұрды. Джемайелдің атасы Антуан 1919 жылы Ливандағы марониттік христиан қауымының саяси өкілі ретінде Париж бейбітшілік конференциясына қатысты.

Мансап

Амин Джемайел 1965 жылы бітіргеннен кейін адвокаттық тәжірибесімен айналыса бастады. 1970 жылғы қосымша сайлауда ол қайтыс болған ағасы Морис Джемайелдің орнын басып, Ұлттық Ассамблеяның мүшесі болып сайланды; ол Фуад Лахудты 54%-қа 41% есебімен жеңді. 1972 жылы, 20 жылға соңғы рет өткізілген сайлауда, ол үлкен артықшылықпен қайта сайланды. Оның інісі Башир ливандық жерден палестиналық партизандарды қууды, саяси жүйені түбегейлі өзгертуді жақтаған және Израильмен бейбіт келісімге келу мүмкіндігін айтқан радикал саясаткер ретінде танылса, Амин Джемайел одан салмақты саясаткер саналды. Ол әрқашан келісімге келуді қолдаған саясаткер болды және президенттікке дейінгі жылдары ағасы сияқты мұсылман саясаткерлерін ренжітуден аулақ болды. Сондықтан, Башир Джемайелді Сирияның әлеуметтік-ұлттық партиясының мүшесі өлтірген кезде, Амин оның қаза тапқан бауырының жақтастарын және мұсылман оппозициясын біріктіруге лайықты кандидат ретінде қарастырылды. 1982 жылдың 21 қыркүйегінде ол республика президенті болып сайланды. Оның өкілеттігі 1988 жылдың 22 қыркүйегінде аяқталды (Ливан Конституциясына сәйкес алты жыл). Содан кейін ол Гарвард университетінің Халықаралық қатынастар орталығына стипендиат және лекторы ретінде қосылды (1988–1989). Қазіргі таңда Мэриленд университетінің ерекше қонақ профессоры болып табылады. 1990 жылдан 2000 жылдың 30 шілдесіне дейін ол Парижде оппозицияның сүргінге кеткен жетекшісі ретінде тұрып, Ливан және Таяу Шығыс тақырыбында әлемнің түрлі елдерінде лекциялар оқыды. 2000 жылдың шілдесінен бері Ливанда тұрып, саяси мақсаттарын іске асыруда.

Басқа қызмет түрлері

Саяси қызметінен басқа, Амин Джемайел 1976 жылы "INMA Foundation" қорына негіз салды, ол Ливан және Таяу Шығысқа қатысты әлеуметтік, саяси және экономикалық мәселелермен айналысатын бірнеше мекеменің жұмысын үйлестіреді.

Президенттікке дейінгі жылдар

Гемяель келесі он екі жыл бойы Швейцарияда, Францияда және АҚШ-та өмір сүріп, өз еркімен эмиграцияда болды. Бастапқыда ол Сириядан өзіне қауіп төндіріліп отырғанын мәлімдеген, бірақ кейіннен жазған естеліктерінде Геагеяның жеке басына зиян келтірумен қорқытқанын айтты. 1989 жылы ол Гарвард университетінің Халықаралық қатынастар орталығына қосылып, президент Эмиль Лахуд үкіметіне қарсы оппозицияны ұйымдастыра бастады, ол оны Сирияның марионеткасы деп есептеді. Сол кезде Сирия тарапынан қолдауға ие болған Катаеб партиясын қайта бақылауға ала алмағандықтан, ол өзінің әкесі құрған ескі партияның нағыз мұрагері екенін жариялаған «Әл-Каида әл-Катаебия» атты жаңа партияны құрды. Сондай-ақ ол үкіметке қарсы христиан саясаткерлер тобы – Qornet Chehwan жиынына қосылды. 2003 жылы Амин Гемяель АҚШ президенті Джордж Буш пен Ирак президенті Саддам Хусейн арасында делдалдық жасауға тырысты. Ирак соғысын болдырмауға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталғанымен, Кофи Аннанның өкілеттігі біткеннен кейін ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы лауазымына үміткер болуы мүмкін деген пікірлер пайда болды. Кедр революциясынан кейін Катаеб фракциялары Гемяельдің басшылығымен бірікті. 2006 жылдың қараша айында Гемяельдің ұлы Пьер қаза болғаннан кейін Амин ұлының орнына сайлауға түсті. Амин Мишель Аунның Ұлттық еркін қозғалысының мүшесі ретінде ұсынған белгілі емес кандидатқа шамалы айырылыспен жеңіліп қалды. 2008 жылдың ақпан айында Гемяель Фаланга немесе Катаеб партиясының президенті болып тағайындалды, ол 2007 жылы қызметтен кеткен Карим Пакрадунидің орнын басты.

Жеке өмір

1967 жылы желтоқсанда Жейс Тянға үйленді. Олардың Николь есімді қызы және Пьер мен Сами есімді екі ұлы болды. Пьер Джемайел 2000 жылы парламентке сайланды, 2005 жылы министрлер кабинетіне тағайындалды. Ол 2006 жылдың 21 қарашасында Бейрут маңындағы Ждейде қаласында белгісіз шабуылдаушылар тарапынан қанымен суарилды. Амин Джемайел ұлының өлімі үшін Сирияны айыптады. Ол француз және ағылшын тілдерін мүжілді.