Кіріспе

Американдық банкир

Отто Герман Кан (21 ақпан 1867 – 29 наурыз 1934) – Германияда туған американдық инвестициялық банкир, коллекционер, меценат және өнерді қолдаушы. Кан танымал тұлға болды, ол "Time" журналының мұқабасында шықты және кейде "Нью-Йорк патшасы" деп аталды. Бизнесте ол теміржолдарды қайта ұйымдастырып, біріктірген Kuhn, Loeb & Co. серіктесі ретінде ең көп танылды. Жеке өмірінде ол өнердің ынталы қолдаушысы болды, соның ішінде Метрополитен опера театрының төрағасы қызметін атқарды.

Өмір және мансап

Отто 1867 жылғы 21 ақпанда Баденнің Ұлы Герцогтығындағы Мангейм қаласында дүниеге келді. Оның еврей тегінен шыққан әкесі Бернард Кан және анасы Эмма (туған күйеуі Эберштадт) оны сол жерде тәрбиеледі. Әкесі 1848 жылғы төңкерістен кейін АҚШ-қа қашқан босқындардың бірі болған және американдық азаматтыққа ие болған, бірақ кейін Германияға оралған. Кан Мангеймдегі гимназияда білім алды. Канның музыкант болу арманы болды және гимназияны бітіргенге дейін бірнеше музыкалық аспапта ойнауды үйренді. Алайда, әкесінің басқа жоспарлары болды. Сегіз баланың бірі ретінде, әрқайсысы үшін мансап жолы белгіленген еді. 17 жасында Кан үш жылға Карлсруэдегі банкте кіші кеңсе қызметкері болып жұмысқа орналасты, қаржының қыр-сырына толыққанды үйренгенше карьералық сатыны көтеріп, дамыды. Одан кейін ол императорлық гусар полкінде бір жыл қызмет етті. Әскерден босатылғаннан кейін, ол Deutsche Bank-тың Лондон бөлімшесіне жұмысқа орналасып, бес жыл қызмет етті. Ол қысқа ғана уақыт ішінде ерекше қабілетін көрсетіп, екінші басшы болып тағайындалды. Англияның саяси және әлеуметтік өмірі оған ұнады және ол ақырында британдық азаматтыққа қол жеткізді. Канның серіктестерінің қатарында оның қайнағасынан басқа, фирманың негізін қалаушылардың бірі Соломон Лоебтің күйеу баласы Джейкоб Шифф, сондай-ақ Пол және Феликс Варбургтар да болды. Кан теміржол құрылысшысы Э.Х. Харриманмен дерлік бірден байланысқа түсті. Мінез-құлқы мен жұмыс әдістерінің өзгешелігіне қарамастан, олар бауырластардай жақын болды. Харриманның бизнестегі қатал, үстемдік тануға бейім, агрессивті мінез-құлқына қарамастан, Канның тыныш, жақсы юмормен және инабатты мінезі болды. Кан, бар болғаны 30 жасқа толғанмен, Харриманмен бірдей деңгейде Юнион Пасифик Темір жолын қайта ұйымдастырудың ауқымды жұмысына қатысты, ал бұл жұмыстың бастапқы кезеңдерін Шифф басқарған болатын. Кан математикалық және ғылыми тұрғыдан үнемі туындайтын мәселелерді талдау қабілетін көрсетті. Кан Массачусетс Технологиялық Институты мен Ратгерс Колледжінің қамқоршылар кеңесінің мүшесі болды. Ол Нью-Йорктегі Equitable Trust Co. және Юнион Пасифик Темір жолы сияқты көптеген корпорациялардың директоры болып қызмет етті. Қоштасу рәсімі оның Лонг-Айлендтегі сарайының музыкалық залында өтті, содан кейін жақын жердегі Сент-Джонс еске алу зиратында жерленді.

Өнердің қамқоршысы

Өте бай қаржыгер Кан Метрополитен опера театрының президенті және директорлар кеңесінің төрағасы, Нью-Йорк филармониясының вице-президенті және Америка өнер федерациясының қазынашысы болды. Ол көптеген суретшілерді, соның ішінде Харт Крейн, Джордж Гершвин және Артуро Тосканиниді қолдады. Ол сондай-ақ Голливудқа қызығушылық танытты, оған Кун Лоеб көп коммерциялық қолдау көрсетті, ал Кан жеке қолдау берді. Фанни Брайс өзінің екінші толық метражды "Өзің бол" фильмінде Канды еске алатын әнді орындады: "Отто Канмен бірдеңе жаман ба, әлде менің кінәм бар ма? Мен оған қандай жұлдыз болатынымды жаздым. Ол оны қайтарып жіберіп, 'Жаңсылынан ашылды' деп жазды". Кан Маркс ағайындыларының "Айуандардың печеньесі" атты пьесасының сахналық және кино нұсқаларында Роско У. Чандлер рөлінде пародияланды. Кан 1916 жылы Нью-Йорк Шекспирдің 300 жылдық мерекелік комитетінің төрағасы болды. Дегенмен, 1936 жылы "Монополия" ойыны үшін бай бай аға Пеннибагс талисманын жасаған суретші Дэниел Фокстың отбасы 2013 жылы осы кейіпкерге шабыт берген тұлға ретінде Дж. П. Морганды көрсетті.

Құрылысшы

Сол дәуірдегі осындай мәртебелі адамдарға тән болғандай, Кан Нью-Йорктегі тұрғын үйін де, елдегі үйін де сақтап тұрды. Канның алғашқы елдік үйі, Седар Гроув, оның қарындасынан сыйлық ретінде алынған және Каррере мен Гастингс жобалаған, Нью-Джерси штатының Мористоун қаласында орналасқан еді. Бірнеше жыл сол жерде тұрғанмен және көптеген көршілерімен іскерлік байланыста болғанына қарамастан, антисемитизм сол кезде күшті болды және Кан Мористоун қоғамынан толыққанды қабылдау таппады. Осы әлеуметтік теріскеушілік оны Лонг-Айлендке көшуге мәжбүр етті, ал Нью-Джерсидегі мүлкі ақырында Honeywell компаниясына тиесілі болды. 1919 жылға қарай Кан Лонг-Айлендте кең аумақты жинап, оның орталық бөлігі ретінде Отто Герман Канның атымен аталатын Охека сарайын салдырды. 127 бөлмелі бұл құрылыс Нью-Йорк қаласының Delano & Aldrich фирмасымен АҚШ-тағы екінші ең ірі жеке тұрғын үй (Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласындағы Джордж Вандербилттің Билтмор сарайынан кейін) ретінде жобаланды; оның ландшафты Фредерик Лоу Ольмстедтің ұлдары, Ольмстед ағайындармен жасалған, олар Массачусетс штатының Бруклин қаласында тұрды. Мүлікте гольф алаңы, жұмыс істейтін ферма, жеке әуежай және көптеген шаруашылық ғимараттары бар еді. Канның 1934 жылы қайтыс болғаннан кейін, мүлік Нью-Йорк қаласына санитарлық қызметкерлер үшін демалыс орталығы ретінде, содан кейін сауда флотының радио операторлары үшін мемлекеттік оқу мектебі ретінде пайдалану үшін сатылды. 1940 жылдардың соңында мұнда жоғары сапалы тұрғын үйлер салынды, ал 1948 жылы Шығыс әскери академиясы (EMA) сарайды және оның төңірегіндегі жерді сатып алды. (EMA-ның бұрынғы курсанттарының бірі сол жерде оқыған жылдарын естелік ретінде жазған). Мекеме отыз жылдан кейін банкротқа ұшыраған кезде, бақтар бұзылып, бөлмелерге бөлінген, әсем әрленген қабырғалар боялған. EMA кеткеннен кейін, вандалдар ғимаратты бірнеше рет өртеуге тырысты, бірақ Кан бетон, кірпіш және болаттан тұрғызылған құрылыстың қажеттілігін талап еткендіктен, үй сақталып қалды. 1984 жылы жергілікті әзірленуші Гэри Мелиус мүлікті 1,5 миллион долларға сатып алып, АҚШ тарихындағы ең ірі жеке реставрация жобасын бастады. Бүгінде Охека банкеттер, қонақ үй және конференциялар орталығы ретінде пайдаланылады. 1913 жылы Кан Нью-Йорктегі 1 East 91st Street мекенжайындағы мүлікті Эндрю Карнегиден сатып алғаннан кейін, Дж. Армстронг Стэнхаус пен К. П. Х. Гилбертке Карнеги Хиллдегі сарайын жобалауды тапсырды. 80 бөлмелі, итальяндық Ренессанс стиліндегі сарай Римдегі Канцелярия үлгісінде салынған. 1918 жылы аяқталып, Канның Нью-Йорктегі тұрақты мекеніне айналды, оның өмірінің соңына дейін. Одан кейін үйді тәуелсіз католик қыздар мектебі – Тәңірдің қасиетті жүрегі монастырына сатты. 1974 жылы үй Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясымен ескерткіш ретінде танылды. Флорида штатының Палм-Бич қаласында Кан Сансет даңғылында жазғы үй салып, оны "Охека" деп атады. Бұл үй тым кішкентай болғандықтан, ол 691 North County Road мекенжайында тағы бір "Охека" сарайын салды. Оның қайтыс болғаннан кейін, бұл үй Грэм Эккс мектебіне берілді. 2000 жылдары бизнесмен Роберт Коэн оны сатып алып, жеке пайдалануға қайтарды.

Қайық иесі

1927 жылы Кан неміс кеме жасаушысы Лүрссенге Рейн өзенінде және Солтүстік теңізде пайдалану үшін жоғары жылдамдықты моторлы яхта жасауды тапсырды. Классикалық дөңгелек түбі бар корпуспен жобаланған кеме, қорытпа металл қаңқаға ағаш тақтайшалармен жабылды. Бірақ, корпустың жаңашыл дизайны артқы үштен бір бөлігіне қарай жалпақтап, ал үш 500 ат күші бар Maybach қозғалтқыштары корпустың алдыңғы бөлігіне орналастырылды. Бұл тепе-теңдік пен жоғары қуаттың арқасында кеме 34 түйінге дейін жылдамдыққа жетті, сол кездегі класындағы ең жоғары көрсеткіш. Охека II Германия Әскери-теңіз күштерінің назарына ілігіп, Версаль келісімінің шектеулерінде Schnellboot жоғары жылдамдықты торпедалық кемесін жасауға себеп болды.

Жеке өмір

Канның әкесі Бернхард Кан болды, ол Майкл Кан мен Франциска Баердің ұлы, 1848 жылғы көтеріліске қатысқан неміс-иудей өнеркәсібі және банкирі, оған өлім жазасы берілді. Ол Америка Құрама Штаттарына қашып, америкалық азаматтыққа қол жеткізіп, он жылдан кейін Германияға сот ісі үшін оралды. 1860 жылдың 17 қазанында ол Эмма Стефани Эберштадтқа үйленді, бірақ ол Америка Құрама Штаттарына қайта оралмау шартымен үйленді. Олардың сегіз баласы болды, ал Отто үшінші ұл еді. 1896 жылдың 8 қаңтарында ол Аделаида Вольфке үйленді. Олардың төрт баласы болды: Мод, Маргарет, оның қызы Вирджиния Райан кейін Вирджиния Огилви, Эйрли графинясы атанды, Гилберт және Роджер Вольф Кан. Кан Нью-Йорктің Лорел Холлоу қаласындағы Сент-Джон еске алу зиратында жерленді.