Кіріспе

Шарм-Эль-Шейх кейде "Бейбітшілік қаласы" (египеттік араб тілінде: "Мадинет әс-Салам") деп аталады, себебі осы қалада көптеген Халықаралық бейбітшілік конференциялары өткізілген. Мысырлықтардың және көптеген келушілердің арасында қаланың аты көбінесе "Шарм" деп қысқартылады, бұл оның египеттік араб тіліндегі кең таралған атауы.

География және тарих

Шарм-эль-Шейх Акаба шығанағының сағасында Тиран бұғазына қарап тұрған қыратта орналасқан. Оның стратегиялық маңызы балық аулау ауылынан египет теңіз флотының негізгі порты мен әскери базасына айналуына әкелді. 1956 жылы Суэц дағдарысы кезінде Израиль оны жаулап алды, ал 1957 жылы Мысырға қайтарылды. Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілікті сақтау күштері 1967 жылға дейін сол жерде орналасты, содан кейін Египет президенті Гамал Абдель Насер оларды кетуге бұйырды. Бұл Израиль оны қайтадан басып алған Алты күндік соғысқа әкелді. Шарм-эль-Шейх 1967 жылдан бастап Синай түбегі 1982 жылы Вашингтон қаласында қол қойылған 1979 жылғы Египет-Израиль бейбіт келісімінен кейін Мысырға қайтарылғанға дейін Израильдің бақылауында болды. Сол уақытта бұл аймақта Офира деп аталатын Израиль қонысы құрылды. 1968 жылы Израиль сол жерде әуе базасын ашты, ол бүгінгі күні Шарм-эль-Шейх халықаралық әуежайы ретінде жұмыс істейді. Синайдың басқа танымал қонысы Ямиттен айырмашылығы, Израиль Синайды Мысырға Кэмп-Дэвид келісімінен кейін бергеннен кейін Офира қираған жоқ, бірақ ол бүтін күйінде қайтарылды және бүгінде гүлденген туристік қала және жергілікті мысырлықтардың мекені. 1982 жылы Мысырдың сол кездегі президенті Хосни Мубарак Шарм-Эль-Шейхті "Бейбітшілік қаласы" деп атады және Мысыр үкіметі қаланың одан әрі дамуына ықпал ету саясатын бастады. Мысырлық бизнесмендер мен инвесторлар, сондай-ақ әлемдік инвесторлар бірнеше мега жобалардың, соның ішінде мешіттер мен шіркеулердің құрылысына үлес қосты. Қазіргі таңда бұл қала халықаралық туристік бағыт болып табылады, ал қоршаған ортаны қорғау заңдары ғимараттардың биіктігін шектейді, сондықтан қоршаған ортаның табиғи сұлулығы жасырылмайды. Ақаба шығанағына иерархиялық жоспарлау әдісі қабылданды, соның негізінде аймақтың компоненттері бағаланып, аймақтар, қалалар мен орталықтарға бөлінді. Осы әдіске сәйкес Ақаба шығанағы аймағы төрт қалаға бөлінді: Таба, Нувейба, Дахаб және Шарм-эль-Шейх. Шарм-Эль-Шейх қаласы бес біртекті орталыққа бөлінді, атап айтқанда Набк, Рас-Нусрани, Наама шығанағы, Умм-Сид және Шарм-Эль-Мая. Шарм-Эль-Шейх қаласы, Наама шығанағы, Хай-эль-Нур, Хадаба, Ровесат, Монтаза және Акулалар шығанағы, Шарм-Эль-Шейх мегаполисті құрайды. Тиран аралының қарама-қарсы жағында орналасқан Рас-Насранидегі жағалаудағы қару-жарақ орналасу орны қазір суға түсу аймағы болып табылады. 2005 жылы курортты Шарм-Эль-Шейх террорлық шабуылдары соқты. Бұл шабуылдарды Египеттің туристік индустриясын нысанаға алған экстремистік исламдық ұйым жасады. 88 адам қаза тапты, олардың басым көпшілігі египеттіктер, 200-ден астамы жарақат алды, бұл елдің тарихындағы ең қасіретті екінші террорлық шабуыл болды. Қалада көптеген маңызды Таяу Шығыс бейбітшілік конференциялары өтті, соның ішінде 1999 жылдың 4 қыркүйегінде Газа секторында Палестинаның өзін-өзі басқаруын орнату туралы келісім жасалды. Екінші саммит 2000 жылдың 17 қазанында Шарм қаласында екінші палестиндік интифада басталғаннан кейін өткізілді, бірақ ол зорлық-зомбылықты тоқтата алмады. 2005 жылдың 3 тамызында қалада араб әлеміндегі оқиғалар, мысалы араб-израильдік қақтығыстағы жағдай туралы саммит өтті. 2007 жылы Шарм қаласында маңызды министрлік кездесуі өтті, онда мәртебелі тұлғалар Иракты қайта құру туралы талқылады. 2006 және 2008 жылдары Шарм-Эль-Шейхте Таяу Шығыстағы Дүниежүзілік экономикалық форум өтті. 2011 жылғы египеттік наразылықтардың ортасында, сол кездегі президент Мубарак Шарм-Эль-Шейхке барып, 2011 жылдың 11 ақпанында отставкаға кетті. 2022 жылдың қараша айында Шарм-Эль-Шейхте Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттың өзгеруі жөніндегі конференциясы (COP27) өтті. Осы конференция алғашқы шығын мен зиянды өтеу қорының құрылуына әкелді.

Экономика және туризм

Шарм-Эль-Шейхтің басты индустриясы – оның ландшафты, жыл бойы құрғақ климаты, ұзақ, ыстық жаздары мен жылы қыстары және ұзын жағажайларының арқасында шетелдік және ішкі туризм болып табылады. Оның сулары жылдың көп бөлігінде таза және тыныш, сондықтан түрлі су спортына, әсіресе ойын-сауық үшін суға шомылу және сноркелингке өте қолайлы. Теңіз фаунасының алуан түрлілігі – 250 түрлі коралл рифі мен 1000 түрлі балық – ғылыми туризмге мүмкіндік береді. Бұл табиғи ресурстар, сондай-ақ Еуропаның туристік нарықтарына жақын орналасқандығы, аймақта туризмнің қарқынды өсуіне серпін берді. 1982 жылы үш болған курорттардың саны 2000 жылы 91-ге жетті. Осы кезеңде қонақтардың түндері де он алты мыңнан 5,1 миллионға дейін өсті. Қазіргі уақытта қалада Accor (Mövenpick, Novotel, Rixos), Deutsche Hospitality (Steigenberger), Four Seasons, Hilton (DoubleTree), Marriott (Renaissance, Sheraton) және Rotana сияқты халықаралық қонақ үй компаниялары жұмыс істейді. 2007 жылы аймақта алғашқы аквапарк қонақ үй курорты ашылды. Төрт жұлдызды Aqua Blu Sharm Resort Рас Ом Эль Сейдте салынды. Шармда Бейбітшілік жолы бойында орналасқан конгресс орталығы да бар. Онда халықаралық саяси және экономикалық кездесулер, оның ішінде бейбітшілік конференциялары, министрлердің кеңесі, әлемдік банк кездесулері және Араб лигасының отырыстары өткізіледі. Maritim Sharm El Sheikh International Congress Centre 4700 қатысушыға дейін іс-шаралар мен конгрестерді қабылдай алады. Шарм-Эль-Шейхте түнгі өмір де бар. Жергілікті бедуиндер мәдениетінің әдемі қолөнер бұйымдары көпшіліктің қызығушылығын тудырады. Жарым аралының ең оңтүстік ұшындағы Рас-Мухаммед ұлттық паркі аймақтың жануарлар дүниесін, табиғи ландшафтын, жағалау сызығын және коралл рифтерін қорғау үшін ұлттық парк ретінде белгіленді. Шарм қаласының орталығында, Наама шығанағы деп аталатын аймақта көптеген халықаралық қонақ үйлер мен мейрамханалар орналасқан, ал жағалау бойында гольф алаңдары мен басқа да демалыс орындары бар. Набк басқарылатын ресурстар қорғалатын аймағы – мангрлер, коралл рифтері, құнарлы құмды төбелер, құстар мен жануарлар дүниесіне толы аймақ. 2012 жылдан бастап, ЕО және АҚШ азаматтары егер сапар 14 күн немесе одан аз болса, Шарм-Эль-Шейхке визасыз келе алады, бірақ Синай аймағынан тыс сапарға шыққандарға виза қажет болуы мүмкін, оны әуежайға келгеннен кейін шағын ақы төлеп алуға болады. Көптеген келушілер әуежайға кіргеннен кейін виза алу үшін кезекке тұрады.

Ұшу оқиғалары

2015 жылдың 23 тамызында Thomson Airways 476 рейсі, 189 жолаушысы бар Лондонның Станстед әуежайынан ұшып, Шарм-Эль-Шейхке жақындап келе жатқанда, оған қарай келе жатқан зымыраннан қашу үшін маневр жасады. Зымыран ұшақтан шамамен 305 метр қашықтықта өтті, ал ұшақ қауіпсіз жерге қонды. Ұлыбританияның жүргізген тергеуі зымыранның Мысыр қарулы күштерінің әскери оқудан жаңылып кеткен зымыраны екенін көрсетті, бірақ Мысыр үкіметі рейс ешқашан қауіп төңкерігінде болмағанын мәлімдеді. 2015 жылдың 31 қазанында Шарм-Эль-Шейхтен Санкт-Петербургке ұшып бара жатқан Metrojet 9268 рейсі, Шарм-Эль-Шейх халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін Синай түбегінің солтүстігінде бомба салдарыннан қирады, нәтижесінде борттағы 224 адамның барлығы қаза тапты. Ирак және Левант Ислам мемлекеті (ИМ) осы оқиғаға жауапкершілікті мойнына алды. Бұл 2015 жылдың 5 қарашасынан бастап британдық және ресейлік туристердің елдеріне қайтарылуына әкеп соқты. Осы оқиғалардан кейін көптеген елдер Шарм-Эль-Шейхке барлық рейстерді тоқтатуға бұйрық берді. Қауіпсіздік жағдайы жақсарған сайын бұл шектеулер біртіндеп алынып тасталды, ал Ұлыбритания үкіметі 2019 жылдың 22 қазанында тікелей рейстерге тыйым салуды тоқтатты. Рейстерді тоқтатуды алып тастау процесі 2021 жылдың 9 тамызында аяқталды, сол күні 2015 жылдың қарашасынан бері Ресейден алғашқы тікелей рейс (Rossiya Airlines компаниясының рейсі) Шарм-Эль-Шейх халықаралық әуежайына қонды.

Көлік

Эль-Салам көшесіндегі шамдар күн энергиясымен жұмыс істейді. Таксилер мен автобустар қауіпсіздік үшін нөмірленген. Шарм маринасы жеке яхталар мен желкенді қайықтарға арналған етіп қайта жаңартылды, сондай-ақ круиздік кемелерге арналған жолаушылар терминалы салынды. Қаланы Шарм-Эль-Шейх халықаралық әуежайы қамтамасыз етеді, ол Мысырдағы үшінші үлкен әуежай болып табылады. Шармнан Каирге Дельта Шарм автобус станциясынан жиі автобус қатынасы бар.

Суға түсу және су спорты

Шарм-Эль-Шейх су асты көрінісі мен жылы суларының арқасында сүңгуге арналған танымал орынға айналды. Басқа жағажай әрекеттеріне мыналар жатады: снорклинг, виндсерфинг, кайтсерфинг, парасейлинг, қайықпен және каноэмен жүзу. Рас-Мухаммед ұлттық паркі Синай түбегінің ең оңтүстік ұшында, Қызыл теңіз бен Суэц шығанағының сулары қосылатын жерде орналасқан, күшті ағыстар тудырады және әртүрлі теңіз жануарларына қоректену ортасын ұсынады. Сүңгуірлер арасында ең танымал екі риф – Шарк рифі, тік қабырғасы 200 метрден астам тереңдікке дейін түсетін риф, және «Йоланда» кемесінің құлау орны – Йоланда рифі. Тиран бұғазы Акаба шығанағының аузында және маңызды кеме қатынасы жолында орналасқан. Мұнда төрт риф бар, олардың әрқайсысы оларды алғаш картаға түсірген британ картографтарының құрметіне аталған: Гордон, Томас, Вудхаус және Джексон. Жаз айларында рифтердің жанында шоқбалық акулалар үйірмен жүзеді. Шарм-Эль-Шейх гипербариялық медициналық орталығы 1993 жылы Мысыр Туризм министрлігінің USAID грантымен сүңгуге байланысты медициналық жағдайларға көмек көрсету мақсатында құрылды.

Акуланың шабуылы

2010 жылдың 1 желтоқсанында Шарм-Эль-Шейх жағалауында үш жеке оқиғада төрт турист – үш ресейлік және бір украиналық – мұхиттық аққұйрықты акула немесе акулалардың шабуылына ұшырап, жарақат алды. Бір зардап шегуші аяғын, ал екіншісі қолын жоғалтты. Мысыр билігі шабуылға кінәлі акула тірі ұсталғанын мәлімдеді, бірақ су астына түсу саласы куәгерлер мен фотосуреттер негізінде оның анықталуын жоққа шығарды. Төрт күннен кейін, 5 желтоқсанда, курортта бетке жымдап жүрген қарт неміс әйелі акула шауып өлтірді.