Кіріспе

Непалдағы өзен – Багмати өзені. Ол Непалдың Катманду аймағы арқылы ағып, Катманду және Патан қалаларын бөліп өтеді, содан соң Оңтүстік Непалдың Мадеш провинциясынан өтіп, Үндістанның Бихар штатындағы Камала өзенімен қосылады. Бұл өзен индуистер мен буддистер үшін қасиетті саналады. Оның жағасында көптеген индуист ғибадатханалары орналасқан. Багмати өзенінің маңыздылығы сонда, индуистер осы қасиетті өзеннің жағасында кремация жасайды, ал киранттар оның жанындағы төбелерге жерленеді. Непалдық индуист дәстүріне сәйкес, кремацияға дейін мәйіт үш рет Багмати суына батырылуы керек, осылай реинкарнация циклі тоқтатылады. Кремация отын жаққан басты жоқтаушы (әдетте, аға ұл) кремациядан кейін дереу қасиетті өзен суымен тазаруы тиіс. Қоштасу рәсіміне қатысқан көптеген туыстары да өзенде шомылады немесе кремация аяқталғаннан кейін денелеріне қасиетті су шашыратады. Багмати өзені адамдарды рухани тұрғыдан тазартады деп сендіреді.

Тарих

Багмати өзені Непал өркениетінің және урбанизацияның бастауы саналады. Өзен Виная Питак және Нандабаггада Ваггумуда деп еске алынған. Ол Шивапури төбелерінің оңтүстік жиегінен жоғары, Катмандудан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Бұл жерде Багмати кең және күшті ағысқа ие, суында көп мөлшерде еріген қатты заттар бар, сондықтан оның түсі сұрғылт. Сонымен қатар, ол канализациялық сулармен толыған Тукуча-Холамен бірігеді. Содан кейін өзен оңтүстікке бұрылып, Теку Дован тұсында Бишнумати өзені оң жағынан қосылады. Бишнумати да Шивапури төбелерінде басталады, Багмати өзенінің бастауынан шамамен батысқа қарай. Ол Нагарджун төбесінен, Сваямбу ступасынан және Катмандудағы Дурбар алаңынан оңтүстікке қарай ағып өтеді. Катманду орталығынан өтетін кезде бұл саласы қатты ластанып, қоқыстармен толады. Көп қисықтармен оңтүстікке қарай ағып, Багмати Катманду аңғарының жиегіне жетеді және Дакшинкали храм кешеніне жақын Чобар шатқалына кіреді. Чобар шатқалы Махабхарат тауларынан өтеді, оны Кіші Гималай деп те атайды. Бұл таулы аймақ Непалдағы "орталық төбелердің" оңтүстік шекарасын құрайды, бұл ерекше непалдық және үнділік мәдениеттер мен тілдер арасындағы маңызды мәдени шекара, сонымен қатар маңызды геологиялық ерекшелік. Багмати Тарайға жеткенге дейін төменгі Сивалик тауларын да кесіп өтеді, содан кейін Байрганияда Үндістанға өтеді. Ол Бихар штатындағы Дарбханга, Ситамархи, Шеохар, Музаффарпур және Хагария аудандары арқылы ағып өтеді. Ол Самастипур ауданындағы Джагмохра ауылында Камала өзенімен қосылады. Дегенмен, бұрын өзеннің бағыты басқаша болған және ол тікелей Ганг өзеніне құйылатын. Сканда Пуранадағы Свастхани Братакатасында Багматидің қазіргі солтүстік саласы Сали өзені деп аталатын басты арна ретінде қарастырылған, ол Гандаки өзенінің саласы болған. Бұл Манохара өзені, қазіргі Сали өзені, Багматидан үлкен болғандықтан, олардың қосылған жерінде анық көрінеді.

Ластану

Багмати өзенінде көп мөлшерде тазартылмаған канализациялық сулар бар, және өзеннің жоғары деңгейде ластануы негізінен аймақтың тығыз халқына байланысты. Катманду тұрғындарының көпшілігі жеке қоқыстарын және қалдықтарын өзенге төгеді. Атап айтқанда, Хануманте Кхола, Дхоби Кхола, Тукуча Кхола және Бишнумати ең ласқанған салалары болып табылады.

Қасиетті орындар

Гокарнешвор – Гокарнешвор Махадев ғибадатханасы 1582 жылы Багмати өзенінің жағасында салынған. Тамыз айының соңында немесе қыркүйек айының басында адамдар осы ғибадатханаға барып, тірі немесе қайтыс болған әкелерін құрметтеу үшін Гокарна Аунси күнінде, сонымен қатар "Кусе Аунси" (Әкенің мәңгілік тыныштығы үшін дұға ету) рәсімін өткізеді. Гухейшвари ғибадатханасы – Гухейшвари ғибадатханасы, Гухейшвари Деви ғибадатханасы, Пашупатинатх ғибадатханасынан шығысқа қарай шамамен 1 км қашықтықта, Багмати өзенінің жағасында орналасқан. Ғибадатхананың аты санскрит тіліндегі "гухья" (сырлы) және "ишвари" (құдай) сөздерінен шыққан. Лалита Сахасранамада құдайдың 707-ші аты Гухьярупини (құдайдың бейнесі адам санасынан тыс, сырлы) деп айтылған. Тағы бір пікір бойынша, бұл Шодаши мантрасының құпия 16-шы буыны. (LS 137-ші шумақ: Сарасвати шастрамайи| Гухаамба гухьярупини||). Шива Сати Девидің денесін көтеріп, қайғымен әлемді аралағанда, оның дене бөліктері әртүрлі жерлерге түскен деп есептеледі. Пашупатинатх ғибадатханасы – Шиваға арналған Пашупатинатх ғибадатханасы Катмандудың солтүстігіндегі өзен үстіндегі жартасқа орналасқан. Бұл ғибадатхана күйеуі, Рана Бахадур Шах патшаның мәңгілік бақыты мен мемлекетінің игілігі үшін салынған. Бұл қабатты стильдегі соңғы маңызды ғибадатхана болған болуы мүмкін. Пачали Бхаирав – Личхави патшасы Гунакамадев (б.з. 924–1008) салған, бұл құдай Катманду қаласының негізімен тығыз байланысты, себебі дәстүр бойынша, осы қаланы және Багмати өзенінің жағасында орналасқан Бхаирав фестивалін Гунакамадев патша негіздеген. Теку Дован – Катманду аңғарындағы 12 қасиетті Тиртаның бірі. Багмати және Бишнумати өзендерінің қосылған жеріндегі Гьян Тирта бойындағы gхаттар, өзендерде немесе олардың жанындағы ритуалдық шомылу және кремация орындары болып табылады. Жал Бинаяк ғибадатханасы – Жал Бинаяк ғибадатханасы – Чобхарда орналасқан Ганеш ғибадатханасы. Жал Бинаяк ғибадатханасы Катманду аймағындағы ең маңызды Ганеш қасиеттерінің бірі және Катманду аңғарындағы төрт Бинаяк ғибадатханасының бірі.