Кіріспе

Эквиан – Римнің солтүстік-шығысында сөйлеп, Римдіктер Экви және Эквиколи деп атаған халықтың, Рим Республикасының ерте және орта кезеңінде, яғни шамамен б.з.д. 5-3 ғасырларда пайда болған, жойылған итальян тілі. Олар Рим әскерлерімен жеңіліске ұшырап, кейіннен римдіктерге ассимиляцияланды. Аймақ Римнен латын тілінде сөйлейтін адамдармен тығыз қоныстанғандықтан, ондағы көптеген жазулар латын тілінде сақталған. Кез келген датасы көрсетілмеген екі жазу ғалымдардың пікірінше, бұл тілдің өзге бір диалектісі болып табылады және ол Римге дейінгі тайпаның тілін көрсетеді деп болжанады. Үнді-Еуропа тілдер отбасының итальяндық тармағына жататындығын анықтауға жеткілікті мәтін сақталған жоқ.

Корпус

Экиан туралы мәліметтер екі жазу арқылы сирек кездеседі. Конуэйдің италық жазулар туралы жарияланымы глосса, бірнеше жер атаулары мен ондаған жеке есімдерді қамтиды, бірақ олардың қайсысы шынайы атаулар (эндонимдер), ал қайсысы латын тілінде сөйлейтін халық қолданған шетелдік атаулар (экзонимдер) екенін ажырата алмайды. Бәлкім, екесі де бірдей болған шығар, бірақ бұл гипотеза әлі дәлелденбеген. Альба Фуценс жазуы – ALBSI PATRE деп жазылған қола тақташа. Конуэй алғашқы сөзді albe(n)si, жатыс септігі ретінде қайта жасайды. Балди мәтінді латын тілінен "Albano patri" деп аударады, екі жатыс септігі, ал ағылшын тілінен – "Албан Әкесіне (аталған құдайға)". Екінші құжат – Петрелла Салтодағы Клитерния жазуы (Капрадоссо), табиғаттың салдарынан контекстен бөлінген бұлақтағы жазулы тас (ол төбеден құлап түскен). Мәтін мынадай: бұл – жолдың жеке меншік екендігі туралы хабарлама, Гайдың ұлы Тит Умбреннің рұқсатымен өтуге болады, бірақ жүк көтеруші малға тыйым салынған.