Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі SAS операциясы

Архвей операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Арнайы әуе күштері жүргізген ең ірі және көп қырлы операциялардың бірі болды. Архвей бастапқыда Рейн өзенін Рис, Весел және Липпе өзенінің оңтүстігінде генерал-лейтенант сэр Майлз Демпси басқаратын британдық екінші армияның кесіп өтуіне көмек көрсету үшін жоспарланған еді – Операция Плонд және Операция Варсити. Содан кейін ол соғыс аяқталғанға дейін Германияға шабуыл жасаған үш британдық бронетанкті дивизияны қолдады. Архвей күштері подполковник Брайан Фрэнкстің басқаруында болды және 1-ші және 2-ші Арнайы әуе күштерінен бір-бір эскадрильядан құралды.

Өмірбаян

Нормандияға түскеннен кейін 1-ші және 2-ші арнайы әуе күштері немесе SAS Францияда одақтастардың шабуылын қолдау мақсатында бірқатар операцияларға қатысты, атап айтқанда "Булбаскет", "Хундсворт", "Лойтон" және "Уоллес" операциялары. Осы операциялардан кейін екі арнайы әуе күштері полкі де Франциядағы операцияларда шығынға ұшырағандықтан, қайта топтасу үшін Ұлыбританияға қайтарылды. 1-ші арнайы әуе күштері эскадрильясы майор Поаттың басшылығымен үш бөлімнен тұратын, әр бөлімі үш бөлімшеден және үш джиптен құралды. Эскадрилья штабында 3 дюймдік миномет бөлімі және 12 джиптен тұратын қосалқы құрам болды. Майор Пауэрдің басқаруындағы 2-ші SAS эскадрильясының құрамы ұқсас болды, бірақ тек екі бөлім болды. Франкфорс содан кейін Дортмунд-Эмс каналы маңындағы британдық гвардиялық бронетандық дивизиясын қолдау үшін тағайындалды. Осыдан кейін, соғыс аяқталғанға дейін Франкфорс 2-ші Уэльс гвардиясымен, 8-ші Корольдік ирландтық гусарларымен және 15-ші/19-шы Корольдік гусарларымен жұмыс істеді, олар гвардияның 7-ші және 11-ші бронетандық дивизияларының бронетандық барлау полктері болды. Арнайы әуе күштерінің джиптері бронетандық полктер қолданатын Кромвель танктеріне қарағанда жылдам және жеңіл балама болып табылды. 11-ші бронетандық дивизиямен жұмыс істейтін 1-ші SAS эскадрильясы Берген-Белсен концлагеріне алғашқы британдық әскерлердің қатарында болды. Олар лагерьде 50 000-60 000 тұтқынды тапты және бірнеше күн бойы SAS патрульдері далалық қауіпсіздік полициясына соғыс қылмыскерлерін іздеуге көмектесіп, бірнеше тұтқынды ұстады.

Салдары

Еуропадағы соғыс аяқталғаннан кейін, 1-ші және 2-ші арнайы әуе қызметі полктері Жапон империясына қарсы күреске Қиыр Шығысқа қайта жөнелтуге дайындық үшін Ұлыбританияға оралды. Кез келген оқуды бастамас бұрын, екі полк 1-ші әуе десанттық дивизиясымен бірге Норвегиядағы неміс гарнизонын қарусыздандыру операциясы – «Қиямет күні» үшін жіберілді. 1945 жылдың тамызында арнайы әуе қызметі полктері Норвегиядан отанына оралды, ал 1945 жылдың қазан айында олар ресми түрде таратылды.