Тан әуенінің жұлдызы: Мэн Хаоран өмірі мен шығармашылығы
Meng Haoran
Мэн Хаоран (689/691-740) – Тан дәуірінің атақты ақыны, суретші. Табиғат лирикасының шебері, өлеңдерімен әйгітелген. Өмірі мен шығармашылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тан әулетінің қытай ақыны (689/691–740)
Tang dynasty Chinese poet (689/691–740)
Мэн Хаоран (689/691–740) – қытай ақыны және Тан әулетінің маңызды әдеби тұлғасы. Ол Ван Вэй, Ли Бай және Ду Фудың шамалы ескірген құрдасы болды. Мемлекеттік қызметке қысқа ғана уақыт бойы тырысқанына қарамастан, Мэн Хаоран өмірінің көп бөлігін Хубэй провинциясының туған жері Сянян қаласында және оның төңірегінде, жалғыз өмір сүріп, айналасының пейзаждары мен атмосферасынан шабыттанған өлеңдер жазумен өткізді. Мэн Хаоран Шаншуй поэзиясындағы шеберлігі және салмақты, тәуелсіз рухы арқасында Тан әулетінің замандас және келешек ақындарына зор ықпал етті. "Тан поэзиясының үш жүзі" атты жинақта Ли Байдың Мэн Хаоранға арнаған екі өлеңі бар, біреуі оны мақтауға, екіншісі қоштасуға арналған.
Meng Haoran (; 689/691–740) was a Chinese poet and a major literary figure of the Tang dynasty. He was somewhat an older contemporary of Wang Wei, Li Bai and Du Fu. Despite his brief pursuit of an official career, Meng Haoran spent most of his life in and around his hometown Xiangyang of the Hubei Province living like a hermit, while creating poems inspired by its landscapes and milieu. Meng Haoran was a major influence on both contemporary and subsequent poets of the Tang dynasty due to his excellency in Shanshui poetry and his composed, independent spirit. The Three Hundred Tang Poems also collected two poems by Li Bai addressed to Meng Haoran, one in his praise and one written in farewell.
Өмірбаян
Тан поэзиясының биік дәуіріндегі көрнекті ақындардың бірі Мэн Хаоран қазіргі Хубэй провинциясындағы Хан өзенінің оңтүстігіндегі Сянян ауданында дүниеге келді. Өмірі бойы осы аймаққа және оның табиғатына деген құрметін сақтады. Жастығында саяси мансапқа ұмтылғанмен, ресми лауазымға ие бола алмады. Өлімінен үш жыл бұрын Жан Цзюйлиннің кеңесшісі қызметін атқарды, бірақ салқындығы мен мақтандығына байланысты бір жылдан кейін осы қызметтен бас тартты. Шындығында, Мэн Ванг және олардың ажырасуы туралы бірнеше өлең жазды. Ванның туындылары табиғи әлемге, әсіресе адам өмірінен құтылуға және табиғаттың ұлылығына бағышталған болса, Мэннің поэзиясы көбінесе күнделікті өмірдің егжей-тегжейлі суреттемелеріне – паром күтіп тұрған ауыл тұрғындарына, балықшыларға немесе (көбінесе көрінбейтін) діни усақ-түйектерде тұратын тау ғалымдарына назар аударды. Мэннің поэтикалық тілі күнделікті сөйлеу тілінен айырмашылығы жоқ қарапайым болды, бірақ осы қарапайымдық оның шеберлігін кемсіткен жоқ. Сынаушылар Мэннің өнерінің қадірлі күнделікті жағдайларды мәңгілік поэзияға айналдырудағы шеберлікте жатқанын атап өтті. Мэннің "Көктемгі таң" (春曉) атты төрт тармақты өлеңі Тан поэзиясының ең танымал туындыларының бірі болып саналады, себебі ол Қиян Цзя Ши ("Мың шебердің өлеңдері") жинағының кіріспе бөлігі ретінде енгізілген, бұл жинақ Соңғы Сун әулетінен бері бастауыш мектептерде кеңінен қолданылып келе жатқан өлеңдер антологиясы.
One of the major poets during a peak era of the Tang Poetry, known as the High Tang, Meng Haoran was born in Xiangyang District, Xiangfan, south of the Han River, in the modern province of Hubei. He remained strongly attached to this area and its scenery throughout his life. He had the desire to pursue a career in politics in his youth, but never successes in securing an official position. He received his only quasi civil service position as an advisor to Zhang Jiuling three years before his death, but resigned after less than a year due to his aloofness and pride. In fact, Meng composed several poems about Wang and their parting. While Wang's work focused on the natural world, in particular the solitude and reprieve it granted from human life along with the scale of the natural world, Meng's poetry focuses more on foreground details and human life, such as returning villagers waiting at the ferry crossing, fishermen, or (often unseen) mountain hermits dwelling in religious seclusion. Meng's poetic language was as simple as everyday conversation, yet this simplicity did not diminish their careful craftsmanship. Critics have noted that Meng's artistry resides in his adeptness at transforming ordinary daily experiences into enduring poetry. Meng's quatrain "Spring Morning" (春曉) is one of the best known Tang poems, partly due to its inclusion as the opening piece of the Qian Jia Shi (Poems of a Thousand Masters), a beginner's anthology of verses widely adopted in elementary curriculum since the late Song dynasty.
Қабылдау және мұра
Менгті замандастары жоғары бағалаған, әсіресе Ли Бай мен Ду Фу оны мақтап өлеңдер жазған. Ду Фудың сөзіне қарағанда, Мэннің поэзиясы Бао Жао мен Кси Лингюньнің поэзиясынан сапасымен басып өтті. Ал Ли Байдың құрметі Мэннің асыл мінезі мен тәуелсіз рухын дәріптеді. Сун әулетінің сыншылары Мэннің поэзиясының шығармашылықта ерекше болғанын, бірақ тақырыптарының тереңдігі мен ауқымы жеткіліксіз екенін айтты. Су Ши Мэннің өнерін, өте шебер шарап жасаушыға теңеді, оның шеберлігі жоғары болғанымен, шикізаттың жетіспеушілігін атап өтті. 20 ғасырдың ғалымы Вэнь Идуо Ли Баймен келісіп, Мэннің поэзиясын оның тыныш сыртқы келбеті мен шөлгеушілік өмір салтының шынайы бейнесі деп бағалады. Менг Хаоранның "Шаншуй" поэзиясының тақырыптары мен стильдері Ван Вэй сияқты келешек ұрпақ ақындарының ұстанатын дәстүрін қалыптастыруға септігін тигізді.
Meng was highly regarded by his contemporaries, notably both Li Bai and Du Fu had written poems in his praise. According to Du Fu, Meng's poetry surpassed those of Bao Zhao and Xie Lingyun in quality. Li Bai's tribute, on the other hand, honored Meng's noble character and independent spirit. Song dynasty critics held that Meng's poetry excelled in creativity but lacked depth and breadth in its topics. Su Shi likened Meng's artistry to that of a skilled wine maker with supreme craftsmanship but a shortage of ingredients. 20th century scholar Wen Yiduo aligned with Li Bai in his assessment of Meng, praising his poetry as an genuine expression of his serene demeanor and hermit lifestyle. The themes and styles of Meng Haoran's Shanshui poetry helped to set a convention followed by younger poets, such as Wang Wei.