Кіріспе

Польша әуе күштерінің капитаны және одақтас елдердің қос тыңшысы (1910–1985)

Роман Гарби Чернявский (6 ақпан 1910 – 26 сәуір 1985) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Брут» кодовый атымен белгілі болған Польша әуе күштерінің капитаны және одақтас елдердің қос тыңшысы.

Ерте өмір

Чернявский 1930-шы жылдардың соңында Польшаның Варшава қаласындағы Жоғары Әскери Мекемені (WSWoj) бітірді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Польша әуе күштерінің бұрынғы офицері ретінде ол 1940 жылы Францияда одақтастардың тыңдау желісін құруға ерікті түрде қатысты. Ол Матильда Карремен бірге агенттерді тартты, себебі кейбір француздықтар поляк үшін жұмыс істеуге бас тартты. Бұл желі "Интералли" деп аталды. Чарнявский поляк барлау қызметімен тексерілу үшін Ұлыбританияға эвакуацияланды, онда генерал Владислав Сикорскиймен кездесті және оған Virtuti Militari ордені табыс етілді. 1941 жылдың қарашасында ол парашютпен Францияға қайтарылды. 1941 жылдың 17 қарашасында Уго Блейхердің Abwehr тобы Чарнявскийді, содан кейін Каррені тұтқындады. Желінің ашылуына ұйымда тиісті операциялық қауіпсіздіктің болмауы себеп болды, және Карре өмірі үшін немістермен ынтымақтасуға келіскеннен кейін "Интералли" желісінің көптеген басқа мүшелері де ұсталды. Чарнявский және басқалары түрмеге қамалды. Германия оған қауіпсіздік ұсынғаннан кейін ол Англияға агент ретінде жіберілді, бірақ ол британдық билік органдарына өзін ашты. Ол британдық MI6 және поляк барлау қызметтеріне Франциядағы ұйымының қауіпсіздігіндегі кемшіліктер туралы есеп берді. Содан кейін ол MI5-тің қос агенті ретінде жұмыс істеді және олардың Double Cross жүйесінде "Брут" (Маркус Юний Брут Кіші, Юлий Цезарьдің досы және өлтірушісі) деген кодтық атаумен танылды. Оның кеңес үкіметіне қарсы көзқарасы, кеңес елшілігінде өткен ресми қабылдауға қатысқан поляк офицерін айыптаған памфлеті арқылы көрінді, бұл оның лайықтылығына күмән тудырды. Польша билігіне қарсы бүлік жасағаны үшін ол тұтқындалды және түрмеге жабылды. MI5 оны "большевикке қарсы" поляктардың ұсталғандарының арасында көрсетті. Польшаның әскери соты оны ірі сұраққа бағынбағаны үшін кінәлі деп тапты, бірақ мәселені жасыру үшін оны тек екі айға түрмеге қамауға үкім шығарды. Түрмеден шыққаннан кейін Чарнявский өкінген жоқ. MI5 оның сенімділігіне күмән келтіріп, оны өзгермелі және араласуға бейім деп санады, сондай-ақ немістер оның тұтқындалуы мен тез босатылуына күдікпен қарауы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. Оған радиоаппаратын өздігінен басқаруға рұқсат берілмеді, ол тек төмен деңгейдегі ақпаратты ("тауық жемі") тарату үшін қолданылды. Немістердің күдігі азайды, және 1943 жылдың желтоқсанында британдықтар маңызды алдау ақпаратын тарату үшін Брутты пайдалануды шешті. Сондықтан ол 1944 жылы Нормандияға D күні шабуылына дейін одақтастардың алдау операциясында маңызды рөл атқарды, Fortitude South жоспарының аясында жалған ақпаратты жеткізетін негізгі агенттердің бірі болды, бұл жоспар Германияны одақтастардың Англияның оңтүстік-шығысынан, Па-де-Кале аймағы арқылы Еуропаға шабуыл жасайды деп сендіруге бағытталған.

Соғыстан кейінгі

Соғыстан кейін ол Ұлыбританияда қалып, 1961 жылы жарық көрген "The Big Network" атты кітабын жазды. Чернявский 1985 жылғы 26 сәуірде Лондонда 75 жасында қайтыс болды. Ол Тренттегі Ньюарк қаласындағы Ньюарк бейіштігіндегі Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің әскери қызметшілеріне арналған жерлеу алабында жерленді.