Кіріспе

1925-2008 жылдары өмір сүрген, Шотландия тегіндегі ағылшын жазушысы

Джордж Макдональд Фрейзер (2 сәуір 1925 – 2 қаңтар 2008) – шотланд жазушысы және сценарист. Ол Флэшмен кейіпкері бар туындылар сериясымен әйгілі. Өмірінің барысында ол Флэшмен романдары сериясы бойынша он бір роман және бір әңгімелер жинағы, сондай-ақ көркем емес әдебиет, әңгімелер, романдар мен сценарийлер жазды – оның ішінде Джеймс Бондтың «Октопусси» фильмі, «Үш мушкетер» (жалғасымен бірге) және оның өзінің «Royal Flash» романының бейімделуі бар.

Өмірбаян

Фрейзер 1925 жылғы 2 сәуірде Англияның Карлайл қаласында шотландтық ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның әкесі дәрігер, ал анасы медбике болған. Әкесі Фрейзерге кітап оқуға деген махаббатты және шотландтық тегіне деген құштарлықты ұқтырды. Фрейзер Карлайл грамматикалық мектебінде және Глазго академиясында оқыды; кейіннен ол өзін "жалқаулықтың салдарынан" нашар оқушы деп еске алды.

Соғыс қызметі

1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Фрейзер шекаралық полкке қосылып, Бирма кампаниясында қызмет етті, бұл туралы оның "Quartered Safe Out Here" (1993) мемуарларында баяндалған. Офицерлік кадеттік оқу бөлімін (ОКТБ) бітіргеннен кейін Фрейзер Гордон Хайлендерлеріне офицер болып тағайындалды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Таяу Шығыста және Солтүстік Африкада, әсіресе Триполиде қызмет етті. 1947 жылы Фрейзер әскерде қалудан бас тартып, демобилизациясын рәсімдеді. Ол "МакАуслан" сериясында Гордон Хайлендерлерімен бірге өткен кезеңінен жартылай автобиографиялық оқиғалар мен әңгімелерді жазды.

Журналистика

Фрейзер босатылғаннан кейін Ұлыбританияға оралды. Әкесінің арқасында ол «Карлайл журналында» жаңадан бастаған тілші болып жұмысқа орналасып, тағы бір журналист Кэтлин Хетерлингтонға үйленді. Олар Шотландияға қайтып оралғанға дейін Канадаға сапар шегіп, ондағы газеттерде жұмыс істеді. 1953 жылдан бастап Фрейзер көп жыл бойы «Глазго геральдында» журналист болып қызмет етті.

«Флэшмен» романдарының сериясы болды, олар 19 ғасырдағы британ армиясының батыры болған Флэшменнің 90 жастағы адамның естеліктері ретінде ұсынылды. Серия тарихи оқиғалардың дәлдігімен және сыншылардан алған жоғары бағасымен ерекшеленеді. Мысалы, П.Г. Вудхаус «Флэшмен» туралы былай деді: «Егер менде 'көктегі бақылаушы, жаңа планета' деген сезім туған кез болса, онда ол алғашқы «Флэшменді» оқығанда болды». «Флэшмен» сериясының алғашқы жалғасы – «Royal Flash». Ол 1970 жылы, Фрейзердің «Дендер таңертең билейді» атты қысқа әңгімелер жинағы жарық көрген жылы шықты. Бұл әңгімелерде оның соғыстан кейінгі әскери тәжірибесі шотланд таулы полкіндегі «Дэнд» Макнилдің оқиғалары ретінде көркемделіп суреттелген. Келесі жылы Фрейзер үшінші «Флэшменді» – «Флэш бостандық үшін!» және «Стальной бас киімдер» (1971) атты ғылыми-танымдық еңбегін, ағылшын-шотланд шекарасының шекаралық тонашыларының тарихын жариялады. «Флэшменнің» кино құқығын Ричард Лестер сатып алды, бірақ ол фильмді қаржыландыра алмады және Фрейзерді 1972 жылғы Рождествода «Үш мушкетер» фильмінің сценарийін жазуға шақырды. Бұл фильм «Үш мушкетер» және «Төрт мушкетер» атты екі фильмге айналды, екеуі де кассада сәтті болды және Фрейзерді сценарийші ретінде таныстырды. «Flashman at the Charge» (1973) фильмінен кейін Фрейзер Ричард Лестердің режиссерлік еткен «Royal Flash» (1975) фильмінің сценарийін жазды. Алайда, ол кассада үлкен табыс әкелмеді. «Дэнд Макнилл» әңгімелерінен тұратын тағы бір жинақ шықты – «McAuslan in the Rough» (1974), содан кейін «Flashman in the Great Game» (1975) және «Flashman's Lady» (1977). Ол «Crossed Swords» (1977) және «Force 10 from Navarone» (1978) фильмдерін қайта жазуға шақырылды. Соңғысын Гай Гамильтон режиссерлік етті және Фрейзерге «Супермен» (1978) фильмінің сценарийін жазуға мүмкіндік берді. Ол «Ашанти» фильмінде авторлық құқығы көрсетілмеген жұмыстар жасады және Стив Маккуиннің басты рөлде ойнауы тиіс «Тай Пан» үшін пайдаланылмаған сценарий жазды. Ол Мартин Ритт үшін генерал Стилвеллдің өмірбаянын жазды, бірақ ол түсірілмеді. Фрейзер «Мырза Америкалық» (1980) атты одан да маңызды тарихи роман жазуға тырысты, бірақ «Флэшмен» онда да пайда болды. «Flashman and the Redskins» (1982) – дәстүрлі «Флэшмен», ал «The Pyrates» (1983) – пираттар туралы комик роман. Ол Джеймс Бондтың «Октопусси» (1983) фильміне қатысқан бірнеше жазушылардың бірі болды. Ричард Флейшер оған «Қызыл Соня» (1985) сценарийін жазуға мүмкіндік берді. «Flashman and the Dragon» (1985) фильмінен кейін ол Лестермен «The Return of the Musketeers» (1988) фильмінде қайта жұмыс істеді, содан кейін «Дэнд» Макнилл әңгімелерінің соңғы жинағы – «Шейх және қоқыс жәшігі» (1988) және тағы бір тарих – «Әлемнің Голливуд тарихы» (1988) жарық көрді. Фильм кітабы шыққан кезде ол ғылыми-фантастикалық фильм «Colossus» және Конан Дойлдың «Жоғалған әлемді» теледидарға бейімдеу жобаларымен айналысып жатқаны хабарланды, бірақ ешқайсысы түсірілмеді. «Flashman and the Mountain of Light» (1990) фильмінен кейін Фрейзер Джон Лэндис үшін «Жоңайлы сарайшы» романының нұсқасын жазды, бірақ ол да түсірілмеді. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі өмірі туралы естеліктерін «Quartered Safe Out Here» (1992) деп атады. Ол 16 ғасырдың шекаралық тонашылары туралы қысқа роман жазды – «The Candlemass Road» (1993), содан кейін «Flashman және Иенің періштесі» (1994) және «Black Ajax» (1997), Том Молино туралы роман, онда «Флэшменнің» әкесі де екінші пландағы кейіпкер ретінде көрінеді. «Flashman and the Tiger» (1999) үш түрлі «Флэшмен» оқиғасын қамтыды. «The Light's on at Signpost» (2002) – Фрейзердің Голливудтағы оқиғаларына және қазіргі Ұлыбританияны сынға алған естеліктерінің екінші томы. Соңғысын «Флэшмен наурыз айында» (2005), соңғы «Флэшмен» романы және «The Reavers» (2007) – «Пираттар» стиліндегі шекаралық тонашылар туралы комик роман да қамтиды. Ол қайтыс болғаннан кейін оның қағаздарынан «Капитан в Калико» атты роман табылды. Бұл 2015 жылы жарияланды.

Құрметтер

Фрейзер 1999 жылғы туған күніне арналған марапаттамалар тізімінде әдебиетке қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды. Салтқа адал жандардың бірі болған ол, британдық өлшемдер мен салмақтар қауымдастығының құрметті мүшесі еді, бұл қауымдастық метрикалық жүйеге міндетті түрде көшуге қарсы тұрады.

Тарих

"Стальные бонеты" (1971), ағылшын-шотланд шекарасының шекаралық тонашыларының тарихы. "Әлемнің Голливуд тарихы: б.з.б. бір миллион жылдан бастап "Апокалипсиске" дейін" (1988, 1996 жылы қайта жаңартылған). Кітап Голливудтың тарихпен қалай жұмыс істейтінін қарастырады. Онда көптеген фильмдердегі тарихи талдау деңгейінің, көзделгеннен әлдеқайда жоғары екендігі айтылады. Мәтін тарихи тұлғалардың және оларды кинода сомдаған актерлердің салыстырмалы суреттерімен толықтырылған.

Басқа романдар

Мистер америкалық (1980), Англиядағы құпия америкалық туралы роман. Пираттар (1983), барлық мүмкін пираттық фильмдердің сюжеттерін біріктіретін әжуалы роман. Black Ajax (1997), Англиядағы 19 ғасырлық қара нәсілді боксшы Том Молино туралы роман. (Мистер америкалықтағыдай, бұл роман да Флэшмен сериясымен байланысты – бұл жағдайда сэр Гарри Флэшменнің әкесі екінші рөлде ойнайды.) The Candlemass Road (1993), 16 ғасырдағы шекаралық тонаушылар туралы қысқа роман. The Reavers (2007), оның бұрынғы "Пираттар" романының стилінде, Candlemass Road романына негізделген, шекаралық тонаушылар туралы комик роман. Капитан в Калико (2015) романы, автор қайтыс болғаннан кейін жарық көрді.

Танымал мәдениет

Фрейзердің "Флэшмен" (1973) романы Playboy журналының 1973 жылғы сәуір және маусымдық нөмірлерінде бөлім-бөлім жарияланды. "Flashman in the Great Game" (1975) романының шешімі де сол жерде жарияланған. Монте-Карлода "Флэшмен" атты паб бар, ол оның "Флэшмен" кітап сериясының басты кейіпкерінің құрметіне аталған. Оңтүстік Африкада тағы бір паб болды, ал Солтүстік Америкада бірнеше "Флэшмен" жанкүйерлер клубы құрылған.