Жалған қашалот: Сипаттамасы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Pseudorca тұқымдасына жататын мұхиттық дельфиндер түрлері

Жалған қасқыр кит (Pseudorca crassidens) – Pseudorca тұқымдасының қазіргі кездегі жалғыз өкілі. Ол әлемдік мұхиттарда, бірақ көбінесе тропиктік аймақтарда кездеседі. Алғаш рет 1846 жылы бас сүйегіне сүйене отырып, дельфин түрі ретінде сипатталған, бірақ 1861 жылы алғашқы мәйіттер табылғанда қайта қарастырылды. «Жалған қасқыр кит» атауы оның бас сүйегінің орка (Orcinus orca) немесе қасқыр китке ұқсас болуынан туындаған. Жалған қасқыр киттің ең ұзындығы 6 метрге жетеді, бірақ мөлшері әлемнің әртүрлі аймақтарында өзгеруі мүмкін. Ол өте әлеуметтік жануар, 50-ге дейін мүшеден тұратын топтарды құрайды, сондай-ақ жалпы мұрынды дельфин (Tursiops truncatus) сияқты басқа дельфин түрлерімен де топтаса алады. Ол басқа түрлермен тығыз байланыс орнатып, тіпті олармен жыныстық қатынасқа да түседі. Алайда, жалған қасқыр кит басқа дельфиндерді жейтін кездері де болады, бірақ негізінен кальмар мен балықтармен қоректенеді. Ол терең суға сүңгігіш, ең көп тереңдігі 300 метрге дейін жетеді, ал максималды жылдамдығы шамамен 37 км/сағ.

Дүниежүзіндегі бірнеше аквариумдарда жалған қасқыр киттер ұсталады, бірақ оның басқа дельфиндерге қатысты агрессивті мінезі оны кем сұранысқа айналдырады. Балық аулау операциялары оған қауіп төндіреді, себебі ол балық аулау құралдарына ілігіп қалуы мүмкін. Жапонияның кейбір ауылдарында оны аулайды. Жалған қасқыр киттің жоғары әлеуметтік қасиеттеріне байланысты, ол жаппай жағаға шығуға бейім; ең ірі жағаға шығу оқиғасы 1946 жылы Аргентинаның Мар-дель-Плата қаласында 800-ден астам киттің жағаға шығуы болды. Бұл түр туралы көптеген мәліметтер жағаға шыққан жекелеген киттерді зерттеу нәтижесінде алынған.

Таксономия

Жалған қасқыр китін алғаш рет британдық палеонтолог және биолог Ричард Оуэн 1846 жылы, 1843 жылы табылған қаңқаның қазбасына негізделген «Британдық сүтқоректілер мен құстардың қазба тарихы» атты кітабында сипаттады. Бұл үлгі Англияның Стэмфорд қаласына жақын Линкольнширдің батпақты жерлерінен табылды – бұл шамамен 126 000 жыл бұрын болған теңіздік ортада сақталған жартылай қазба. Оуэн бұл бас сүйегін ұзын қанатты дельфинге (Globicephala melas), белухаға (Delphinapterus leucas) және Риссо дельфиніне (Grampus griseus) ұқсатып қарастырды, тіпті осыған байланысты оған «қалың тісті дельфин» деген лақап берді және жануарды 1846 жылы Риссо дельфині де жатқан Фокена туысына (дельфиндер туысы) жатқызды. Түрдің атауы – crassidens, «қалың тісті» дегенді білдіреді. 1846 жылы зоолог Джон Эдвард Грей жалған қасқыр китін Orcinus туысына қосты, ол қасқыр китке (Orcinus orca) белгілі болған. 1861 жылға дейін, Данияның Киль шығанағының жағалауына алғашқы мүрделер шайылғанға дейін, бұл түр жойылып кеткен деп есептелді. Оларға және үш айдан кейін қарашада жағаға шыққан топқа сүйене отырып, зоолог Йоханнес Теодор Рейнхардт 1862 жылы түрді жаңадан құрылған Pseudorca туысына көшірді, осылайша оның дельфин де, қасқыр кит те емес екенін анықтады. «Жалған қасқыр кит» деген атау оның бас сүйегінің қасқыр киттің бас сүйегіне ұқсас болуынан туындаған. Жалған қасқыр кит Delphinidae (океандық дельфиндер) тұқымдасына жатады. Ол Globicephalinae кіші тұқымына жатады; оның ең жақын туыстары – Риссо дельфині, қауынбас дельфин (Peponocephala electra), пигмей қасқыр кит (Feresa attenuata), дельфин тұқымдасы (Globicephala spp.) және, мүмкін, тұмсық дельфиндер (Orcaella spp.). Пауль Эдвард Пьерс Деряниягала 1945 жылы P. c. meridionalis деген қосалқы түрді ұсынды, бірақ жеткілікті негіздемесіз; ал Уильям Генри Фловер 1884 жылы солтүстік және оңтүстік жалған қасқыр киттер арасындағы айырмашылықты ұсынды, бірақ кейіннен одан бас тартты; қазіргі уақытта танылған қосалқы түрлер жоқ. Бірақ әлемдегі популяциялардағы жекелеген киттердің бас сүйегінің құрылымы әртүрлі болуы мүмкін және орташа ұзындығы да өзгеше болуы мүмкін; жапондық жалған қасқыр киттері Оңтүстік Африкалық киттерге қарағанда 10–20% үлкен. Ол тұмсықты дельфинмен (Tursiops truncatus) будандасып, «уольфин» деп аталатын өнімді ұрпақ бере алады.

The false killer whale was first described by British paleontologist and biologist Richard Owen in his 1846 book, A history of British fossil mammals and birds, based on a fossil skull discovered in 1843. This specimen was unearthed from the Lincolnshire Fens near Stamford in England, a subfossil deposited in a marine environment that existed around 126,000 years ago. Owen compared the skull to those of the long finned pilot whale (Globicephala melas), beluga whale (Delphinapterus leucas), and Risso's dolphin (Grampus griseus)–in fact, he gave it the nickname "thick toothed grampus" in light of this and assigned the animal to the genus Phocaena (a genus of porpoises) which Risso's dolphin was also assigned to in 1846. The species name crassidens means "thick toothed". In 1846, zoologist John Edward Gray put the false killer whale in the genus Orcinus, which had been known as the killer whale (Orcinus orca). Until 1861, when the first carcasses washed up on the shores of Kiel Bay, Denmark, the species was presumed extinct. Based on these and a pod that beached itself three months later in November, zoologist Johannes Theodor Reinhardt moved the species in 1862 to the newly erected genus Pseudorca, which established it as being neither a porpoise nor a killer whale. The name "false killer whale" comes from the apparent similarity between its skull and that of the killer whale. The false killer whale is in the family Delphinidae (oceanic dolphins). It is in the subfamily Globicephalinae; its closest living relatives are Risso's dolphin, the melon headed whale (Peponocephala electra), the pygmy killer whale (Feresa attenuata), pilot whales (Globicephala spp. ), and possibly snubfin dolphins (Orcaella spp.). Paules Edward Pieris Deraniyagala proposed a subspecies, P. c. meridionalis, in 1945, though without enough justification; and William Henry Flower suggested in 1884 and later abandoned a distinction between northern and southern false killer whales; there are currently no recognized subspecies. But individuals in populations around the world can have different skull structure and vary in average length; Japanese false killers are 10–20% larger than South African ones. It can hybridize with the bottlenose dolphin (Tursiops truncatus) to produce fertile offspring called "wholphins".

Сипаттама

Жалған қасқырдың денесі қара немесе қоңыр сұр түсті, құрсағы сәл ашық. Оның денесі жіңішке, сопақ, басы созылған және 44 тісі бар. Жүзбе қанаты тік пішіндес, ал жүзбе қанаттары тар, қысқа және үшкір, жүзбе қанатының алдыңғы жиегінде (басына жақын жағында) ерекше дөңгелек бөлігі бар. Жалған қасқырлар – ірі теңіз жыртқыштары. Олар мұхит дельфиндерінің төртінші ең ірі түрі, олардың мөлшері тек қана киттер мен екі түрлі балық киттерден ғана асып түседі. Аналықтарының ұзындығы мен салмағы ең көп, ал аталықтарының ұзындығы мен салмағы аналықтарынан шамамен 10–15% артық. Жаңа туған балаларының ұзындығы шамамен осылай болады. Дене температурасы белсенділік кезінде жоғарылайды. Жалған қасқыр – тісті киттердің үш түрінің бірі (қалған екеуі – балық киттер), менопаузадан кейін ұзақ өмір сүретін (45–55 жас аралығында) сипатталады. Тісті кит сияқты, жалған қасқыр маңдайдағы майлы орган арқылы дыбыс шығарып, эхолокация жасай алады, оны бағдарлану және азық табу үшін пайдаланады. Аталықтардың майлы органы аналықтарға қарағанда үлкенірек болады. Олар балық аулау кезінде киттермен (Orcinus orca) қақтығысқа түсетіні белгілі, бірақ олардың тамақтану әдеттері әртүрлі: жалған қасқырлар қылыш балықты (4) және кішірек балықтарды артық жақсы көреді, ал киттердің тамақтану әдеттері басқаша. Жалған қасқырлар басқа түрлердің дабыл шақыруларына жауап бере алады және оларды жыртқыштардан қорғайды, босанғанда көмектеседі, туғаннан кейінгі омыртқаны алып тастауға көмектеседі, сондай-ақ бөтелке мұрынды дельфиндермен (Wholphin қараңыз) және балық киттермен жыныстық қатынасқа түседі. Жапонияда бір жеке тұлға суға 180 метрге дейін түскені құжатталған, ал Гавайиде – 213 метрге дейін, бұл балық киттер мен басқа да осыған ұқсас дельфиндердің көрсеткіштерімен салыстырылады. Оның ең ұзақ суға түсу уақыты шамамен 18,5 минутты құрайды. Бұл үлкен топтар тамақтану кезінде 4–6 мүшеден тұратын кішігірім отбасылық топтарға бөлінеді. Топ мүшелері ұзақ жылдар бойы топпен бірге қалады (кейбір жағдайларда 15 жылға дейін), және жаппай жағаға шығу арқылы топ мүшелерінің арасындағы тығыз байланысты көрсетеді. Олардың аналық басшылық отбасылық құрылымы бар деп есептеледі, яғни топты әкесі емес, анасы басқарады, мысалы, спермалы киттер мен балық киттерде. Әлемдегі әртүрлі популяциялардың дыбысталуы әртүрлі, басқа дельфиндерге ұқсас. Жалған қасқырдың көп әйелді болуы мүмкін, яғни бір еркек бірнеше аналықпен жұптасады. Әдетте, жалған қасқыр күндіз әртүрлі өлшемдегі шабақ пен балықтарды аулайды. Олар әдетте үлкен балық түрлерін, мысалы, махи-махи, ваху және тунецті аулайды. Сондай-ақ, олар дельфиндер мен киттердің кейбір түрлері сияқты теңіз сүтқоректілерін де жейді. Тұтқында ол күніне дене салмағының 3,4–4,3% -ын жейді. Кейде ол ауланған балықтың құйрығын, қабыршақтарын және асқазанын тастап кетеді, ал топ мүшелері тамақты бөліседі. Жалған қасқырлар паразиттерге шалдығады: Nasitrema трематодасы (синустарда), Stenurus нематодасы (синустарда және өкпелерде), синустарда анықталмаған crassicaudine нематодасы, асқазан нематодалары Anisakis simplex және Anisakis typica, ішектердегі Bolbosoma capitatum акантоцефалалы құрт, Syncyamus pseudorcae және Isocyamus delphinii кит түліктері және Xenobalanus globicipitis кит жабағы. Кейбір жағаға шығу жағдайларында киттерде үлкен Bolbosoma жұқпасы анықталған, мысалы, Флоридада 1976 және 1986 жылдары. Бұл түрдің орташа температуралы суларда кездесетіні белгілі, бірақ мұндай кездесулер адасқан жеке тұлғалармен немесе жылы су оқиғаларымен байланысты болуы мүмкін. Әдетте, ол 50° солтүстік ендіктен аспайды немесе 50° оңтүстік ендіктен төмен түспейді. Ол әдетте ашық мұхит пен терең су аймақтарында мекендейді, бірақ мұхит аралдарына жақын жағалау аймақтарында да кездеседі. және Солтүстік Тынық мұхитының шығысында. Жалған қасқырдың әлемде кең таралғаны айтылады, бірақ олардың жалпы саны әлі анықталған жоқ. Шығыс Тынық мұхитындағы популяциясы он мыңнан аспайды, ал Қытай мен Жапония маңындағы саны шамамен 16000-қа жуық. Гавайи маңындағы популяциясы азайып барады. Адамдар негізінен Калифорния мен Гавайиде, содан кейін 1980 жылдан кейін Жапония мен Тайваньда ұсталды. Сондай-ақ, ол тұтқында сәтті өсірілді. Жалған қасқырлар суға сүңгіген немесе қайықпен келген адамдарға ауланған балықты ұсынуы белгілі. Олар сондай-ақ балықтарды ілмектен алып тастайды, бұл кейде ілгекке тұншығып қалуға немесе ілмекті жұтуға әкеледі. Ілгекке тұншығып қалу салдарынан суға батып кетуі, қан айналымының бұзылуы, аң аулау қабілетінің жоғалуы мүмкін, ал ілмекті жұту ас қорыту жолын тесіп кетуі немесе бітелуі мүмкін. Гавайиде бұл 1989 жылдан 2009 жылға дейін жергілікті популяцияның 75% -ға азаюына себеп болды. Жалған қасқырлар басқа дельфиндерге қарағанда органохлорлы қосылыстардың жиналуына көбірек бейім, себебі олар тағам тізбегінде жоғары тұрады, және әлемнің әртүрлі аймақтарында жағаға шыққан киттерде басқа дельфиндерге қарағанда осы заттардың деңгейі жоғары. Олар үлкен қайықтардың толқындарын ұстап жүруге бейім, бұл оларды винтке тию қаупіне ұшыратады. Жапонияның кейбір ауылдарында жалған қасқырларды дыбыс арқылы біріктіріп, жаппай жағаға шығаруға немесе желіге түсіріп өлтіреді.

The false killer whale is black or dark gray; slightly lighter on the underside. It has a slender body with an elongated, tapered head and 44 teeth. The dorsal fin is sickle shaped; and flippers are narrow, short, and pointed, with a distinctive bulge on the leading edge of the flipper (the side closest to the head). False killer whales are large marine predators. They are the fourth largest extant species of oceanic dolphin, exceeded in size only by the orca, and the two species of pilot whales. Females reach a maximum size of in length and in weight, and males long and Males are about 10–15 % larger than females. Newborns can be long. Body temperature ranges from , increasing during activity. The false killer is one of three toothed whales, the other two being the pilot whales, identified as having a sizable lifespan after menopause, which occurs at age 45 to 55. As a toothed whale, a false killer can echolocate using its melon organ in the forehead to create sound, which it uses to navigate and find prey. The melon is larger in males than in females. They have been shown to engage in depredation at fisheries with killer whales (Orcinus orca), though their diets differ with the killer whales and false killer whales preferring swordfish (4) and smaller fish respectively. A false killer may respond to distress calls and protect other species from predators, aid in childbirth by helping to remove the afterbirth, and has been known to interact sexually with bottlenose dolphins (see Wholphin) and pilot whales, In Japan, one individual had a documented dive of , and one in Hawaii , comparable to pilot whales and other similarly sized dolphins. Its maximum dive time is likely 18.5 minutes. These large groups may break up into smaller family groups of 4 to 6 members while feeding. Members stay with the pod long term, some recorded as 15 years, and, indicated by mass strandings, share strong bonds with other members. It is thought it has a matrifocal family structure, with mothers heading the pod instead of the father, like in sperm whales and pilot whales. Different populations around the world have different vocalizations, similar to other dolphins. The false killer whale is probably polygynous, with males mating with multiple females. Generally, the false killer whale targets a wide array of squid and fish of various sizes during daylight hours. They typically target large species of fish, such as mahi mahi, wahoo and tuna. They are also known to prey on marine mammals, such as some species of dolphins and whales. In captivity, it eats 3.4 to 4.3% of its body weight per day. It sometimes discards the tail, gills, and stomach of captured fish, and pod members have been known to share food. The false killer is known to host parasites: trematode Nasitrema in the sinuses, nematode Stenurus in the sinuses and lungs, an unidentified crassicaudine nematode in the sinuses, stomach nematodes Anisakis simplex and Anisakis typica, acanthocephalan worm Bolbosoma capitatum in the intestines, whale lice Syncyamus pseudorcae and Isocyamus delphinii, and the whale barnacle Xenobalanus globicipitis. Some strandings had whales with large Bolbosoma infestations, such as the 1976 and 1986 strandings in Florida. The species has been found in temperate waters, but these occurrences were possibly stray individuals, or associated with warm water events. It generally does not go beyond 50°N or below 50°S. It usually inhabits open ocean and deep water areas, though it may frequent coastal areas near oceanic islands. and in the eastern North Pacific. The false killer whale is thought to be common around the world, though no total estimate has been made. The population in the Eastern Pacific is probably in the low tens of thousands, and ~16,000 near China and Japan. The population around Hawaii has been declining. Individuals were mainly captured off California and Hawaii, and then in Japan and Taiwan after 1980. It has also been successfully bred in captivity. The false killer has been known to approach and offer fish it has caught to humans diving or boating. It also takes fish off hooks, which sometimes leads to entanglement or swallowing the hook. Entanglement can cause drowning, loss of circulation to an appendage, or impede the animal's ability to hunt, and swallowing the hook can puncture the digestive tract or can become a blockage. In Hawaii, this is likely leading to the decline in local populations, reducing them by 75% from 1989 to 2009. The false killer is more susceptible to organochloride buildup than other dolphins, being higher up on the food chain, and stranded individuals around the world show higher levels than other dolphins. It has been known to ride the wakes of large boats, which could put it at risk of hitting the propeller. In a few Japanese villages, the false killer is killed in drive hunts using sound to herd individuals together and cause a mass stranding or corral them into nets before being killed.

Жағажайлар

Жалған қасқыр кит әдетте, себептері көбінесе белгісіз, әлемнің жағалауларында өздігінен құрға шығады, ең ірісі 1946 жылдың 9 қазанында Аргентинаның Мар-дель-Плата қаласында 835 жеке тұлғадан тұрды. 1986 жылдың 30 шілдесінде Батыс Австралиядағы Флиндерс шығанағында 114 жалған қасқыр киттің жаппай құрға шығуы кеңінен бақыланды, еріктілер мен жаңадан құрылған Қорғау және жерді басқару департаменті (CALM) 96 китті құтқарып, киттердің құрға шығуына арналған бейресми желі құрды. 2005 жылдың 2 маусымында Батыс Австралиядағы Geographe шығанағында 120 киттің құрға шығуы, бұл шығанақтағы төртінші оқиға, жануарлардың жағалауды көруіне кедергі келтірген дауылға байланысты болды; бұл сондай-ақ CALM-ның 1500 еріктіні құтқару жұмысына себеп болды. 2005 жылдан бері Жаңа Зеландияда бірнеше жеке тұлға қатысқан жалған қасқыр киттердің жеті жаппай құрға шығуы болды, ең ірісі 1943 жылдың 8 сәуірінде Махиа түбегінде 300 китпен және 1978 жылдың 31 наурызында Манукау портында 253 китпен тіркелді. 2017 жылдың 14 қаңтарында АҚШ-тың Флорида штатындағы Эверглейдс ұлттық паркінде шамамен 100 кит құрға шықты; аймақтың қашықтығы құтқару жұмыстарына кедергі келтірді, нәтижесінде 81 кит өліп қалды. Флоридадағы тағы екі құрға шығу 1986 жылы Седар-Кейде 40 киттен 3 китпен және 1980 жылы Кей-Уэстте 28 китпен тіркелді.

Қорғау

Жалған қасқыр кит Балтық, Солтүстік-Шығыс Атлантика, Ирландия және Солтүстік теңіздердегі кіші киттерді қорғау туралы келісімге (ASCOBANS) және Қара теңіздегі, Жерорта теңізіндегі және Атлантиканың іргелес аймағындағы киттерді қорғау туралы келісімге (ACCOBAMS) қатысты. Бұл түр Батыс Африка мен Макаронезияның манаты мен кіші киттерін қорғау жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандумға (Батыс Африка су сүтқоректілері жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандум) және Тынық мұхит аралдары аймағындағы киттер мен олардың мекендеу ортасын сақтау жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандумға (Тынық мұхит киттері жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандум) да кіреді. Жалған қасқыр китінің әлемдік нақты санын анықтау мүмкін болмағандықтан, IUCN Қызыл тізімінде "Қауіпке жақын" деп тіркелген.