Кіріспе
Кажреттің судьяға ұсынған мәселелер бойынша шығарған ресми фактілік қорытындысы. Заң бойынша, үкім – судьяның қаулысымен қазылар алдына жіберілген мәселелер бойынша қазылардың шығарған ресми фактілік қорытындысы. Қазыларсыз сотта судьяның сот соңындағы шешімі жай ғана қорытынды деп аталады. Англия мен Уэльстегі сот-медициналық сарапшының қорытындылары бұрын үкім деп аталатын, бірақ 2009 жылдан бері қорытынды деп аталады (қараңыз).
the legal finding of fact
In law, a verdict is the formal finding of fact made by a jury on matters or questions submitted to the jury by a judge. In a bench trial, the judge's decision near the end of the trial is simply referred to as a finding. In England and Wales, a coroner's findings used to be called verdicts but are, since 2009, called conclusions (see ).
Этимология
"Вердикт" термині латын тіліндегі veredictum сөзінен шыққан, сөзбе-сөз "шындықты айту" деген мағынаны білдіреді. Орта ағылшын тіліндегі verdit және англо-норманд тілінен алынған: ver ("шын", латынша vērus) және dit ("сөз", латынша dictum, dīcere – айту етістігінің өткен шақ нейтраль түрі) сөздерінің қосындысы.
Қылмыстық құқық
Қылмыстық іс бойынша "күнәсіз" немесе "күнәлі" деген үкімді – Шотландияда "дәлелденбеген" деген үкім де бар – қазылар алқасы шығарады. Бір істің әртүрлі баптары бойынша әртүрлі үкім шығарылуы мүмкін. Қылмыстық іс бойынша кінәлі деп танылған жағдайда, дәлелдер мұқият тексерілуі керек және олардың шындығына ешқандай күмән болмауы тиіс. АҚШ-тың заң терминологиясында үкім – қазылар алқасы берілген фактілік мәселелер бойынша шығарған қорытындысы. Сот (судья) үкімді алғаннан кейін, судья үкім шығарады. Соттың үкімі – іс бойынша соңғы шешім болып табылады. Егер айыпталушы кінәлі деп танылса, ол жергілікті апелляциялық сотқа шағымдануға құқылы.
Төрелік үкім
Компромистік үкім – бұл "кейбір қазылардың маңызды мәселе бойынша өз қанағаттарынан бас тартуының орнына, басқа қазылардың басқа мәселе бойынша өздерінің бекінген пікірлерінен бас тарту арқылы ғана шығарылатын үкім, және оның нәтижесі қазылар алқасының бәріне бірдей ұнай қоймайды", сондықтан мұндай үкімге жол берілмейді.
Бағытталған үкім
Алқабилермен сот отырысында, бағытталған үкім – бұл төраға судьяның алқабилерге нақты бір үкім шығару туралы бұйрығы. Әдетте, судья ешқандай ақылға сыятын қазылар алқасы кері шешім қабылдай алмайтынын анықтағаннан кейін мұндай үкім шығарады. Бағытталған үкім шығарылғаннан кейін, алқабилерге істі қарау қажеттігі тумайды. Судья бүкіл іс бойынша немесе нақты мәселелер бойынша ғана бағытталған үкім шығара алады. АҚШ-тағы қылмыстық істе, айыптау тарапы өз жағынан дәлелдерін ұсынғаннан кейін, күдікті бағытталған үкімді талап етуге құқылы. Егер талап қабылдалса, үкім "күнәсіз" деп шығарылады. Бұл практика көптеген АҚШ соттарында кең таралған немесе сотта отырған судьяның басымдығы болуы мүмкін.
Арнайы үкім
Ағылшын заң жүйесінде арнайы үкім – қазылар алқасының кінәлі немесе жауапты деп жариялаудан гөрі (немесе оған қоса) нақты фактілер бойынша қорытынды жасайтын үкімі. Мысалы, қазылар алқасы жауапкершілік туралы соңғы шешімімен қатар, нақты ақшалай өтеу сомасын немесе пропорционалдылық туралы қорытындыны жазуы мүмкін. Арнайы қазылар алқасының үкім формасы қазылар алқасының талаптың немесе ерекше мәселелердің қажетті элементтері бойынша сұрақтарға жауап беруі және экономикалық және экономикалық емес зиянды, алушыны және зиянның нақты санаттарын (жоғалған табысқа қабілеттілік, жаназа шығындары, консорциумның жоғалуы, ауырсыну және қайғы, т.б.) бөліп көрсету үшін қолданылуы мүмкін. Уильям Блэкстоунның айтуынша: "Қазылар алқасы дәлелденгендей белгілі фактілерді жариялайды және содан кейін соттан кеңес сұрайды". Арнайы үкімдер қазылар алқасының назарын маңызды мәселелерге шоғырландыруға бағытталған. Судья 1884 жылғы танымал "R v. Dudley and Stephens" ісінде арнайы үкім шығарды, ол қажеттілік кісі өлтіру айыбынан қорғану болып табылмайтынын белгіледі, бірақ, әдетте, мұндай үкімдер тек ең ерекше жағдайларда ғана шығарылуы керек деп саналады. Қазылар алқасының тарихи қызметі – нақты бір істің фактілеріне қатысты салауаттылықпен заң ережелерін жұмсарту болып табылады. Осы себепті судьялар Блэк және Дуглас азаматтық істерде де арнайы үкімдерге қарсылық білдірді.