Румыния мифологиясының әдемі әйелі – Илеана Косынзяна
Ileana Cosânzeana
Румын мифологиясынан әдемі ханшайым – Илеана Косынзяна туралы аңыз. Оның күші, есімдерінің мағынасы, «Күннің қарындасы» аталымы және гүлдер патшайымы ретіндегі бейнесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Илеана Косанзеана – румын мифологиясындағы кейіпкер. Ол әдемі және жақсы мінезді ханшайым немесе императордың қызы ретінде бейнеленеді, немесе зор күш-қуаты бар пери ретінде сипатталады.
Ileana Cosânzeana is a figure in Romanian mythology. She is represented as a beautiful and good natured princess or daughter of an Emperor, or described as a fairy with immense powers.
Аттар
Профессор Нина Кучюктың айтуынша, оның есімін келесідей аударуға немесе жазуға болады: Косинзеана, Косензеана, Санзиана, Синзиана, Илеана Косинзана, Хелен Косинзана және Илеана Косинзеана Сора Соарелуи ("Күннің сіңлісі"). Оны "Гүлдер патшайымы" деп те атауға болады. Адела Илеана Драусеанның айтуынша, Илеана есімі Еленадан шыққан, ал косанзеана румындық мереке sânziană және румын мифологиясындағы феяларды белгілеу үшін тағы бір терминмен байланысты. Фольклорист Лазар Саинеану оның есімін француз тіліне Hélène aux cheveux d'or (sic) ("Алтын шашы бар Елена") деп аударды. Румын тіл біліміндегі Сорин Палига кейіпкердің бірнеше баламалы аттарын тізімдейді: Илеана Симзиана, Флореа Флорилор ("Гүлдердің гүлі"); Фрумоаса луми ("Әлемнің сұлулығы"); Зана доброзана (zână, латынша Дианадан, "фея" дегенді білдіреді, және оның пікірінше, славян сөзі dobr "жақсы" деген мағынаны білдіреді). Оны кейде Рора және Розуна деп атайды, бұл Палигаға сәйкес, "тамшы" сөзін қамтиды, ол оны таңертеңгілік пен өсімдік құдайымен байланыстырады. Тағы бір теория бойынша, оның шыққан тегі кеш латынша Constantiana-дан болуы мүмкін, грекше айтылуы *Cosandiana-ға ұқсас. Бұл император Константин Ұлының анасы, Сент-Еленамен байланысты болуы мүмкін, кейіннен sânziană-ның және феялардың әсерімен байланысқа түскен.
According to professor Nina Cuciuc, her name can also be translated or written as the following: Cosînzeana, Cosenzeana, Sânziana, Sînziana, Ileana Kossinzana, Hélène Cossinzana and Ileana Cosînzeana Sora Soarelui ("Sister of the Sun"). She can also be described as "Queen of Flowers". According to Adela Ileana Draucean, the name Ileana derives from Elena, and cosânzeana is linked to sânziană, a Romanian holiday and another term to designate fairies in Romanian mythology. Folklorist Lazar Saineanu translated her name into French as Hélène aux cheveux d'or (sic) ("Helen with Golden Hair"). Romanian linguist Sorin Paliga also lists several alternate names for the character: Ileana Simziana, Floarea Florilor ("the Flower of Flowers"); Frumoasa lumii ("The Beauty of the World"); Zâna dobrozâna (zână, from Latin Diana, meaning 'fairy', and, according to him, the Slavic word dobr 'good'). She is sometimes called Rora and Rozuna, which, according to Paliga, contains the word for "dew", which he argues connects her to a dawn and vegetation deity. Another theory proposes partial origin from a Late Latin Constantiana, perhaps influenced by the Greek pronunciation *Cosandiana. This may be due to an association with Saint Helena, the mother of the emperor Constantine the Great, later influenced by sânziană and associated with fairies.
Фольклорлық шығармалар
Румын халық фольклорында Илеана – әйел сұлулығының бастапқы түсінігі, перилердің арасындағы ең әдемісі: оның көздері күндей жарқырайды, денесі теңіздей кең, ал киімдері гүлдерден тоқылған. Ән салғанда аузынан алтын мен інжу-маржан ағып шығады. Ол сондай-ақ, ақ сиқыр күшін жараларды емдеуге немесе қайта тірілтуге пайдаланады. Илеана Косанзеана – румындық генийдің ең поэтикалық қиялын бейнелейді. Ол сұлулықты, жастықты және періштедей таза жанды, бір сөзбен айтқанда, адамзаттың кемелдігін символдайды. Ол – құдайдан берілген күш-қуаты мен символдық мәні бар мифтік кейіпкер. Илеана Косанзеана батылдығы, ақылы, қарапайымдылығы және еңбекқорлығының арқасында зұлым күштерді жеңіп шығады.
In Romanian folklore, Ileana is the original concept of feminine beauty, the most beautiful amongst the fairies: her eyes look like the sun, her body is like the sea, and her garments are made of flowers. Pearls and gold flow out of her mouth when she sings. She is also said to use her power of white magic to heal or revive. Ileana Cosânzeana signifies the most poetic imagination of Romanian genius. She personifies the beauty, the youth, and the angelic soul, in one word, the perfection of humanity. She is a mythical character with supernatural powers and with symbolic features. Ileana Cosânzeana succeeds in defeating the evil forces because she is brave, smart, modest and diligent.
Ай кейіпкері Илеана
Илеана Косанзеана – "алтын шашы мен көк көзі бар қыз" және профессор Адела Илеананың пікірінше, ол "күндік еркек архетипіне" "әйел қарсылығын" білдіреді: Принц Фат Фрумос. Екінші жағынан, бірнеше ғалымдар Илеана Косанзеананың айлық жағы бар екенін, сондай-ақ оның Рим қасиетті Діанамен байланысты этимологиясының болуын да дәлелдейді. Айға Илеана Санциана ретінде де табынылған. Румын фольклорисі Марку Беза айдың "халықтық" румындық Рождество әнінде (колинда) және Трансильвания балладасында Күннің қарындасы ретінде бейнеленгенін айтты. Тереза Стратилеско жинаған аңызда Күн үйленгісі келеді, бірақ лайықты жар таба алмайды. Ол тоғыз бойжеткенді көреді, олардың ішінде "күннің қарындасы" Илеана Симзиана да бар. Ол оған қиын тапсырмалар беріп, өз қарындасына үйленуден жаңылдыруға тырысады. Осы уақытта Илеана крест жасап бата алады және теңізге секіріп, шабаққа айналады. Күн балықшыларға оны ұстауды бұйырады, бірақ олар тек балықты ғана табады. Әулиелер оған аянып, теңізден алып шығып, Адам мен Хауаға жеткізеді, олар оны "тазартады" және "Луна" деп ат қояды. Құдай оны Күннің қарсы тұрушысы ретінде белгілейді. Беза сонымен қатар, әріптес фольклорисі Г. Дем. Теодореску жинаған оқиғаның нұсқасын да хабарлады, онда Ай Күннен Қара теңіз арқылы темір көпір және аспанға баспалдақ салуды сұрап, тойды кейінге қалдыруға тырысады.
Ileana Cosanzeana is "the girl with golden hair and azure eyes" and, argues professor Adela Ileana, represents the "female counterpart" to "the solar male archetype": Prince Făt Frumos. On the other hand, several scholars argue for a lunar aspect of Ileana Cosanzeana, also due to her possible etymology that connects her to the Roman goddess Diana. The moon is also said to have been worshipped as Ileana Sanziana. Romanian folklorist Marcu Beza stated that the moon appears as the Sister of the Sun in "a popular" Romanian Christmas carol (colinda), and also in a ballad of Transylvania. In a legend collected by Tereza Stratilesco, the sun wants to marry, but cannot find a suitable wife. He sights a group of nine maidens, including Ileana Simziana, "the sister of the sun". She tries to dissuade him to marry his own sister by setting difficult tasks for him. Meanwhile, Ileana blesses herself with the sign of the cross and dives into the sea, becoming a barbel. The sun orders fishermen to get her, but they only find the fish. Saints take pity on her, take her off the sea and to see Adam and Eve, who "polish her" and name her "Luna". God sets her as the counterpart of the sun. Beza also reported a version of the story collected by fellow folklorist G. Dem. Teodorescu, where the moon tries to stall the wedding by asking the Sun to create an iron bridge over the Black Sea and a ladder to the sky.
Ұқсас таңбалар
Румын фольклорисі Лазар Сэйнеану румындық Илеана Косанзеананы албандық Букура е дхеут ("Жердің сұлулығы") және венгрлік Түндер Илона ("Пері Елена")мен салыстырды.
Romanian folklorist Lazar Saineanu compared Romanian Ileana Cosanzeana to Albanian Bukura e dheut ("Beauty of the Earth") and the Hungarian Tündér Ilona ("Fairy Elena").
Әңгімелерде
Кейбір ертегілерде "Илеана Косанзеана" - көктем гүлдерінің перисі, ол әр гүлге хош иісін сыйлайды, бірақ оны қайтарып алу қабілеті де бар. Эльфтер мен гүлдер оны жақсы көреді, тіпті жел де Илеананы сүйеді, алайда оны ешқашан қолға түсіре алмайды. Аңыз бойынша, ол Змеу (аждаһа сияқты) ұрлап әкеткен сұлу ханшайым, ол оны өз қамалына қамап, оның үйлену ұсынысын қабылдауын күтеді. Оны Фат Фрумос құтқарады, ол – шайтаннан құтылған ханзадаға ұқсас. Фат Фрумос Илеана Косанзеанаға жол тартқанда көптеген сынақтардан өтеді. Соңында ол Змеумен шайқасып, жеңіске жетеді және Илеана Косанзеананы босатады. Олар екеуі де бақытты өмір сүреді. Кейбір аңыздарда Илеана Косанзеананың үлкен ағасы – Верея Витеазул болғандығы айтылады. "Илеана Косанзана, дин косита флореа и канта, ноуа импаратии слуша" ("Илеана Косанзана, оның өрілген шашындағы гүл ән салады, тоғыз патшалық тыңдайды") ертегісінде ханшайым Илеана Косанзана музыкамен байланысты, ол – құдайлық әндер шығаратын сиқырлы гүл арқылы.
In some tales "Ileana Cosânzeana" is the fairy of the Spring flowers, who gives each flower its perfume, although she also has the power to take it back. The elves love her, as do the flowers; even the wind loves Ileana, but he can never catch her. In the myth, she is a beautiful princess kidnapped by the Zmeu (a Dragon equivalent), who locks her in his castle and waits for her to give in to his marriage proposal. She is saved by Făt Frumos, who is analogous to Prince Charming. Făt Frumos is tested by many trials as he makes his way to Ileana Cosânzeana. Finally, he fights the Zmeu, beats him, and frees Ileana Cosânzeana. They both live happily ever after. Ileana Cosânzeana is, in some tales, described to have an elder brother – Verea Viteazul. In the tale Ileana Cosânzana, din cosita floarea i canta, noua imparatii asculta ("Ileana Cosanzeana, the Flower that she Has in Her Braided Hair is Singing, Nine Kingdoms are Listening"), princess Ileana Cosanzeana is associated with music by the way of a magical flower that produces heavenly songs.
Қарым-қатынас белгілері
Румыния фольклорында тағы бір осындай есімді пери бар: Иана Санциана (ro). Адела Илеананың сөзінше, кейбір ұқсастықтарға қарамастан, оларды шатастыруға болмайды: екеуі де шын мәнінде перилер, бірақ Иана – аспандық немесе жұлдыздық кейіпкер, ал Илеана Косанзеана – "адам, жер бетіне қатысты". Иана да күннің қарындасы болғандықтан, күнге байланысты сипаттарды көрсетеді.
Another similarly named fairy maiden exists in Romanian folklore: Iana Sanziana (ro). According to Adela Ileana, they cannot be confused for each other, despite some similarities: both are indeed fairies, but Iana is a celestial or astral character, while Ileana Cosanzeana is "a human, chthonic one". Iana also shows features of a solar character, being the sister of the sun.