SMS Дрезден: Неміс жеңіл крейсерінің тарихы

Кіріспе

SMS Дрезден ("Ең патшалық кеме Дрезден") – Германия императорлық теңіз флоты үшін салынған жеңіл крейсер. 1906 жылы Гамбургтегі Blohm & Voss кеме жасаушылығында жатқан, 1907 жылдың қазанында суға түсіріліп, 1908 жылдың қарашасында құрастырылуы аяқталған. Қызметке кірісуі теңіз сынақтары кезінде болған апаттарға байланысты кешікті, оның ішінде басқа кемемен соқтығысуына байланысты ауқымды жөндеу жұмыстары қажет болды. Дрезден, оның дизайны негізделген алдыңғы крейсерлер сияқты, он SK L/40 зеңбірегімен және екі торпедалық түтікпен қаруланды. Дрезден өзінің қызметінің көп бөлігін шетелде өткізді. Қызметке кіріскеннен кейін 1909 жылы Хадсон-Фултон тойлауына қатысу үшін АҚШ-қа сапар шекті, содан кейін Германияға оралып, үш жыл бойы Ашық теңіз флотының барлау күштерінде қызмет етті. 1913 жылы ол Жерорта теңізі дивизиясына бекітілді. Кейіннен Мексика революциясы кезінде Германия азаматтарын қорғау үшін Кариб теңізіне жіберілді. 1914 жылдың ортасында ол бұрынғы диктатор Викториано Уэртаны Ямайкаға жеткізді, онда британдықтар оған пана берді. 1914 жылдың шілдесінде Германияға оралуға жоспарланған, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан бұл мүмкін болмады. Соғыс басталғанда Дрезден Атлант мұхитындағы Оңтүстік Америка суларындағы коммерциялық рейдер ретінде әрекет етті, содан кейін қыркүйекте Тынық мұхитына көшіп, Максимилиан фон Шпеедің Шығыс Азия эскадрильясына қосылды. Дрезден қарашада Коронел шайқасында британдық крейсермен, ал желтоқсанда Фолкленд аралдары шайқасында қатысты, онда ол бұрынғы германдық кемесінен жалғыз құтыла алды. Ол бірнеше ай бойы британдық қуушылардан қашып, 1915 жылдың наурыз айында Робинзон Крузо аралына кірді. Оның қозғалтқыштары тозығы жеткен және қазандықтарында көмірдің қалдықтары болмады, сондықтан кеме капитаны Дрезденді интернаттау үшін жергілікті Чили билігімен байланысты. Ол британдық крейсерлердің, оның ішінде бұрынғы қарсыласы Глазгоның тұзағына түсті. Британдықтар Чилидің бейтараптығын бұзып, Мас-а-Тьерра шайқасында кемеге атыс ашты. Немістер Дрезденді суға батырып, экипаждың көп бөлігі соғыс аяқталғанға дейін Чилиде тұтқындалды. Ылғалданған кеме портода қалды, оның ішінде қоңырауы мен компасы сияқты бірнеше артефакттар Германияға қайтарылды.

Light cruiser of the German Imperial Navy

SMS Dresden ("His Majesty's Ship Dresden") was a German light cruiser built for the Kaiserliche Marine (Imperial Navy). The lead ship of her class, she was laid down at the Blohm & Voss shipyard in Hamburg in 1906, launched in October 1907, and completed in November 1908. Her entrance into service was delayed by accidents during sea trials, including a collision with another vessel which necessitated major repairs. Like the preceding cruisers upon which her design was based, Dresden was armed with ten SK L/40 guns and two torpedo tubes. Dresden spent much of her career overseas. After commissioning, she visited the United States in 1909 during the Hudson–Fulton Celebration, before returning to Germany to serve in the reconnaissance force of the High Seas Fleet for three years. In 1913, she was assigned to the Mediterranean Division. She was then sent to the Caribbean to protect German nationals during the Mexican Revolution. In mid 1914, she carried the former dictator Victoriano Huerta to Jamaica, where the British had granted him asylum. She was due to return to Germany in July 1914, but was prevented from doing so by the outbreak of World War I. At the onset of hostilities, Dresden operated as a commerce raider in South American waters in the Atlantic, then moved to the Pacific Ocean in September and joined Maximilian von Spee's East Asia Squadron. Dresden saw action in the Battle of Coronel in November, where she engaged the British cruiser , and at the Battle of the Falkland Islands in December, where she was the only German warship to escape destruction. She eluded her British pursuers for several more months, until she put into Robinson Crusoe Island in March 1915. Her engines were worn out and she had almost no coal left for her boilers, so the ship's captain contacted the local Chilean authorities to have Dresden interned. She was trapped by British cruisers, including her old opponent Glasgow. The British violated Chilean neutrality and opened fire on the ship in the Battle of Más a Tierra. The Germans scuttled Dresden and the majority of the crew escaped to be interned in Chile for the duration of the war. The wreck remains in the harbor; several artifacts, including her bell and compass, have been returned to Germany.

Дизайн

1898 жылғы Әскери-теңіз заңы отыз жаңа жеңіл крейсердің құрылысына рұқсат берді; бағдарлама "К" және "Эс" крейсерлерімен басталды, олар құрылыс барысында біртіндеп жетілдірілді. 1906 қаржы жылына тағайындалған "Дрезден" класындағы екі крейсердің негізгі өзгерісі – қозғалтқыш жүйесінің қуатын арттыру үшін қосымша қазанды орнату болды. "Дрезденнің" жалпы ұзындығы – метр, ені – метр, ал алдыңғы бөлігіндегі сусыру тереңдігі – метр. Ол жоба бойынша тонна, ал толық жүктемеде тонна сусырды. Оның экипажы 18 офицер мен 343 сарбазды құрады. Оның қозғалтқыш жүйесі екі Парсонс бу турбинасынан тұрады, олар ең жоғары жылдамдыққа жету үшін жасалған. Қозғалтқыштар он екі көмірмен жұмыс істейтін су құбырлы қазандықтармен жабдықталған. "Дрезден" кемесіне дейін тонна көмір тиеуге болатын, бұл оған жылдамдығында шақырымдық қашықтыққа қанатын беруге мүмкіндік берді.

Кемеде 10 SK L/40 зеңбірегінен тұратын бас қару батареясы болды, олар жеке орнатылған. Екеуі алдыңғы бөлігіндегі бастионда, алтауы кеменің ортасында, әр жағынан үштен, және екеуі артқы бөлігіндегі бастионда орналастырылған. Зеңбіректер нысананы дейін қашықтықта атқылай алатын, оларға 1500 оқ-дәрі, әр зеңбірекке 150 снарядтан берілді. Екінші қару батареясы 8 SK L/55 зеңбірегінен және 4000 оқ-дәріден тұрды. Кеме сонымен қатар палубаға орнатылған екі торпеда түтігімен және төрт торпедамен жабдықталған. Кеме қалыңдығы дейін жететін брондалған палубамен қорғалған. Бақылау мұнарасының қабырғалары қалың, ал зеңбіректер қалың қалқанмен қорғалған.

Қызмет тарихы

"Дрезден" кемесі 1906 жылы Гамбургтегі "Блохм & Восс" кеме жасау зауытында салынды және 1907 жылғы 5 қазанда суға жіберілді. Кемеге осы атпен аталатын қаланың обер-бургомистрі Отто Бютлер шомылдыру рәсімін жасады. Содан кейін жабдықтау жұмыстары басталды және "Дрезден" 1908 жылғы 14 қарашада Ашық теңіз флотына қабылданып алынды. Қабылданып алынғаннан кейін "Дрезден" теңіз сынақтарын бастады. 28 қарашада ол Кильден тыс жерде шведтік "Cäcilie" кемесімен соқтығысып, оны батырды. "Дрезденнің" оң жақ винті бұзылып, алты айлық жөндеу жұмыстары қажет болды. 1909 жылы теңіз сынақтарын қайта бастады, бірақ турбинадағы апат қосымша жөндеуді талап етті, ол қыркүйекке дейін жалғасты. "Дрезден" қажетті сынақтарды толық аяқтамаса да, 7 қыркүйекте сынақтары аяқталды деп жарияланды, себебі оған АҚШ-қа баруға бұйрық берілген еді. Сапардың мақсаты Нью-Йорктегі Хадсон-Фултон мерекесінде Германияны ұсыну болды; "Дрезденге" қорғалған крейсерлер қосылды, ал жеңіл крейсер "Дрезден" 11 қыркүйекте Вильгельмсхавеннен шығып, Ньюпортта тоқтады, онда ол эскадрильяның қалған кемелерімен кездесті. Кемелер 24 қыркүйекте Нью-Йоркке келді, 9 қазанға дейін сол жерде болды және 22 қазанда Германияға оралды. Содан кейін "Дрезден" Ашық теңіз флотының барлау күштеріне қосылды; келесі екі жыл эскадрилья жаттығуларының, оқу круиздерінің және жыл сайынғы флот жаттығуларының бейбіт уақыттағы режімін қамтыды. 1910 жылғы 16 ақпанда ол жеңіл крейсермен соқтығысты. Соқтығысу "Дрезденге" елеулі зақым келтірді, бірақ екі кемеде де ешкім жарақат алмады. Кеме Кильге жөндеуге оралды, ол сегіз күнге созылды. "Дрезден" сол жылдың 13-17 мамырында Гамбургке барды. 1912 жылғы 14-20 сәуір аралығында ол уақытша оқу эскадрильясына ауыстырылды. 1911-12 жылдары "Дрезден" Ашық теңіз флотының жеңіл крейсерлері арасында үздік оқ атуы үшін Кайзердің Schießpreis (Ату сыйлығын) жеңіп алды. 1912 жылдың қыркүйегінен 1913 жылдың қыркүйегіне дейін оның командашысы фрегаттенкапитан Фриц Людеке болды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде кемеге қайтадан басшылық жасады. 1913 жылғы 6 сәуірде ол крейсермен бірге Кильден Адриатика теңізіне жіберілді, онда ол контр-адмирал Конрад Труммлер басқаратын, [[Жерорта теңізі дивизиясына]] (крейсерге бағытталған) қосылды. Кемелер бірнеше ай бойы Жерорта теңізінің шығысында жүріп, тамыздың соңында "Дрезденге" Германияға оралуға бұйрық берілді. 23 қыркүйекте Кильге келгеннен кейін ол [[Кайзерлихе Верфт Кильге]] (Императорлық кеме жасау зауытына) желтоқсан айының соңына дейін жалғасқан күрделі жөндеуге алынды. Ол Жерорта теңізі дивизиясына қайта оралуға жоспарланған еді, бірақ Адмирал штабы "Дрезденді" Мексика революциясындағы неміс мүдделерін қорғау үшін Солтүстік Америка станциясына қайта тағайындады. Сол кезде Солтүстік Америка суларында болған "Бремен" крейсері де Германияға қайтуы тиіс еді, бірақ оның орнын алмастыруға арналған кеме әлі қызметке кірген жоқ. 1913 жылғы 27 желтоқсанда "Дрезден" Германиядан кетіп, 1914 жылғы 21 қаңтарда фрегат капитаны Эрих Кёхлер басқаруымен Вера-Крузға келді. АҚШ-тың әскери кемелері мен басқа да бірнеше елдердің әскери кемелері осы қалаға жіберілді. Адмирал штабы теңіз курсанттарына арналған оқу сапарында болған "Гертаға" Мексикадан "Дрезденге" қосылуға бұйрық берді. "Бремен" Германияның әскери-теңіз контингентін күшейту үшін қайта шақырды. Ол келгеннен кейін еуропалық азаматтарды неміс HAPAG лайнерлеріне ауыстыру міндеті жүктелді. "Дрезден" мен британдық крейсер Вера-Крустағы қонақ үйде тұтқындалған 900 американдық азаматты құтқарып, оларды американдық әскери кемелерге ауыстырды. Мексикадағы неміс консулы қосымша күш сұрағандықтан, "Дрезден" екі МГ 08 пулеметпен қаруланған [[мааттан]] (кіші офицер) және он теңізшіден тұратын десант жасағын ұсынды. 1914 жылғы 15 сәуірде "Дрезден" Мексика шығанағындағы Тампикоға жетіп келді. Сол айда Германия туын көтерген сауда кемесі Мексикаға келді, онда мексикалық диктатор Викториано Хуертаның режимі үшін кішігірім қару-жарақтар болды. АҚШ азаматтық соғыстың зорлық-зомбылығын азайту үшін қару-жарақ эмбаргосын енгізді. АҚШ әскери-теңіз флоты 21 сәуірде "Ипиранганы" тоқтатты. "Дрезден" келді, сауда кемесін тартып алды және оны Мексикадан неміс босқындарын тасымалдау үшін теңізге қызмет етуге мәжбүрледі. Америка эмбаргосына қарамастан, немістер 28 мамырда Мексика үкіметіне қару-жарақ пен оқ-дәрілерді жеткізді. 20 шілдеде Хуерта режимі құлатылғаннан кейін "Дрезден" Хуертаны, оның вице-президенті Аурелиано Бланкеді және олардың отбасыларын Ямайканың Кингстон қаласына тасымалдады, онда Ұлыбритания оларға пана берген еді. Кингстонға 25-і күні келгеннен кейін Кёхлер шілде дағдарысы кезінде Еуропадағы саяси шиеленіс күшейгенін білді. Осы кезде кеме Германияда жөндеуге мұқтаж болды және келесі күні Гаитидегі Порт-о-Пренсте өзінің алмастырғышы "Карлсруэмен" кездесті. Людеке, "Карлсруэ" басшысы ретінде келді, "Дрезденде" Кёхлермен орындарды ауыстырды. Адмирал штабы бастапқыда "Дрезденге" жөндеуге Германияға оралуға бұйрық берді, бірақ 31-і күні соғыс қаупі күшейгендіктен, бұл бұйрық күшін жойды, оның орнына Людекеге Атлант мұхитында [[сауда соғысын]] (коммерциялық шабуылды) жүргізуге дайындалуды тапсырды.

Dresden was ordered under the contract name Ersatz She was laid down at the Blohm & Voss shipyard in Hamburg in 1906 and launched on 5 October 1907. The Oberbürgermeister of her namesake city, Otto Beutler, christened the ship. Fitting out work then commenced, and Dresden was commissioned into the High Seas Fleet on 14 November 1908. Following her commissioning, Dresden began her sea trials. On 28 November she accidentally collided with and sank the Swedish galeas Cäcilie outside Kiel. Dresdens starboard propeller shaft was shoved in , and she required six months of repair work. She resumed sea trials in 1909, but a turbine accident necessitated further repairs, which lasted until September. Although Dresden had not completed the required testing, her trials were declared over on 7 September, as she had been ordered to visit the United States. The purpose of the voyage was to represent Germany at the Hudson–Fulton Celebration in New York; Dresden was joined by the protected cruisers and and the light cruiser Dresden left Wilhelmshaven on 11 September and stopped in Newport, where she met the rest of the ships of the squadron. The ships arrived in New York on 24 September, remained there until 9 October, and arrived back in Germany on 22 October. Dresden then joined the reconnaissance force for the High Seas Fleet; the following two years consisted of the peacetime routine of squadron exercises, training cruises, and annual fleet exercises. On 16 February 1910, she collided with the light cruiser The collision caused significant damage to Dresden, though no one on either vessel was injured. She made it back to Kiel for repairs, which lasted eight days. Dresden visited Hamburg on 13–17 May that year. From 14 to 20 April 1912, she was temporarily transferred to the Training Squadron, along with the armored cruiser and the light cruiser For the year 1911–12, Dresden won the Kaiser's Schießpreis (Shooting Prize) for excellent gunnery amongst the light cruisers of the High Seas Fleet. From September 1912 through September 1913, she was commanded by Fregattenkapitän (Frigate Captain) Fritz Lüdecke, who would command the ship again during World War I. On 6 April 1913, she and the cruiser were sent from Kiel to the Adriatic Sea, where she joined the [[Mediterranean Division (Mediterranean Division), centered on the battlecruiser and commanded by Konteradmiral (Rear Admiral) Konrad Trummler. The ships cruised the eastern Mediterranean for several months, and in late August, Dresden was ordered to return to Germany. After arriving in Kiel on 23 September, she was taken into the [[Kaiserliche Werft Kiel (Imperial Shipyard) for an overhaul that lasted until the end of December. She was scheduled to return to the Mediterranean Division, but the Admiralstab (Admiralty Staff) reassigned Dresden to the North American station to protect German interests in the Mexican Revolution. The cruiser Bremen, then in North American waters, was also due to return to Germany, but her intended replacement, , had not yet entered service. On 27 December 1913, Dresden departed Germany and arrived off Vera Cruz on 21 January 1914, under the command of Fregattenkapitän Erich Köhler. The United States had already sent a squadron of warships to the city, as had several other countries. The Admiralstab ordered Hertha, which had been on a training cruise for naval cadets, to join Dresden off Mexico. Bremen was also recalled to reinforce the German naval contingent; after arriving, she was tasked with transferring European nationals to German HAPAG liners. Dresden and the British cruiser rescued 900 American citizens trapped in a hotel in Vera Cruz and transferred them to American warships. The German consul in Mexico City requested additional forces, and so Dresden provided a landing party of a [[Maat (military) (Junior Petty Officer) and ten sailors, armed with two MG 08 machine guns. On 15 April 1914, Dresden steamed to Tampico on Mexico's Gulf coast. That month, the German flagged merchant ship arrived in Mexico, carrying a load of small arms for the regime of Mexican dictator Victoriano Huerta. The United States had put an arms embargo into effect in an attempt to reduce the violence of the civil war. The US Navy intercepted Ypiranga on 21 April. Dresden arrived, confiscated the merchantman, and pressed her into naval service to transport German refugees out of Mexico. Despite the American embargo, the Germans delivered the weapons and ammunition to the Mexican government on 28 May. On 20 July, after the Huerta regime was toppled, Dresden carried Huerta, his vice president, Aureliano Blanquet, and their families to Kingston, Jamaica, where Britain had granted them asylum. Upon arriving in Kingston on the 25th, Köhler learned of the rising political tensions in Europe during the July Crisis that followed the assassination of Archduke Franz Ferdinand. By this time, the ship was in need of a refit in Germany, and met with her replacement, Karlsruhe, in Port au Prince, Haiti, the following day. Lüdecke, who had arrived in command of Karlsruhe, traded places with Köhler aboard Dresden. The Admiralstab initially ordered Dresden to return to Germany for overhaul, but the heightened threat of war by the 31st led the staff to countermand the order, instead instructing Lüdecke to prepare to conduct [[commerce raiding (trade war) in the Atlantic.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Атлантикада қалуға бұйрық алғаннан кейін, Людеке кемесін оңтүстікке бұрып, жау кемелерінің кемесін анықтауына жол бермеу үшін радио байланысын тоқтатты. 4-5 тамыз түнде ол Ұлыбританияның Германияға соғыс жариялағаны туралы радиохабарлама алды. Ол Дрезденнің операциялық аймағы ретінде Оңтүстік Атлантиканы таңдап, Бразилия жағалауына бет алды. 6 тамызда Амазонка өзенінің аузынан британдық сауда кемесін тоқтатты. Кеме капитаны Ұлыбританияның соғысқа қатысқанын білмейтінін айтты, бірақ 1907 жылғы Гаага конвенциясының ережелеріне сәйкес, оған ешқандай кедергі келтірмей, жолын жалғастыруға рұқсат берілді. Дрезден неміс көмір тасымалдаушы кемесімен кездесті, ол HSDG кемесі болып қайта жабдықталған еді. Крейсер 12 күні Рокас атоллына ХАПАГ лайнерлерімен бірге келді. Атолдан шығып, Триндадқа бағыт алғанда Дрезден британдық лайнерді ұстады. Людеке кеме экипажын алып, содан кейін сауда кемесін батырды. Дрезден 24 тамызда британдық көмір тасымалдаушы кемені басып алып, экипажын эвакуациялағаннан кейін суға жіберді. Триндадқа жеткеннен кейін ол канонерлік қайықпен және бірнеше лайнермен кездесті. 26 тамызда Рио-де-ла-Платаның аузынан шығып бара жатып, ол тағы екі британдық лайнерді ұстады, бірақ Дрезденнің қозғалтқыштарының нашар жағдайы одан әрі операцияларды шектеді. 5 қыркүйекте Дрезден қозғалтқышты жөндеу үшін 16 күніне дейін Хосте аралына кірді. Кеме сол жерде болғанда, Пунта-Аренастан келген ХАПАГ лайнері соғыс жаңалықтарымен және Оңтүстік Американың батыс жағалауындағы қарбалас сауда қозғалысы туралы хабарлады. Людеке сол жаққа жүзуді шешті, 18 қыркүйекте Дрезден Магеллан бұғазынан өтті. Жолда Дрезден француз лайнеріне кездесті, Людеке бейтарап суға қашқандықтан, көлік кемесіне шабуыл жасаудан бас тартты. Чили жағалауымен жүзіп, Хуан Фернандес аралдарында тоқтады, онда Оңтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауында жұмыс істейтін жеңіл крейсермен радиобайланыс орнатты. Дрезден британдық кемелерге қарсы одан әрі сәттілікке жете алмады, ал 12 қазанда ол Тынық мұхитты кесіп өтіп, Пасха аралында көмірмен жабдықталып жатқан вице-адмирал Максимилиан фон Шпеедің Шығыс Азия эскадрильясына қосылды. Келесі күні Людеке теңіз капитаны дәрежесіне көтерілді. 18 қазанда Дрезден мен Шығыс Азия эскадрильясы, бронелі крейсерлер мен , Пасха аралынан Оңтүстік Америка жағалауына қарай кетті. Олар 26 қазанда Мас а Фуэра аралына жетті. Келесі күні кешке неміс крейсерлері көмекші крейсерді және сауда кемелерін Чилиге дейін сүйемелдеді. Флотилья 30 қазанда Вальпараисоға келді, ал келесі күні кешке Шпее Чилидің Коронел портында британдық крейсердің екенін білді. Шпее эскадрильясы крейсерді тосқауылға алу керек деп шешті, өйткені Чилидің бейтараптығына байланысты оның 24 сағаттан кейін портынан кетуі керек еді. Шпее Гласгоудың контр-адмирал Кристофер Краддоктың 4-ші крейсерлік эскадрильясының құрамында екенін білмеді, оған бронелі крейсерлер мен көмекші крейсерлер де кірді.

After receiving the order to remain in the Atlantic, Lüdecke turned his ship south while maintaining radio silence to prevent hostile warships from discovering his vessel. On the night of 4–5 August, he received a radio report informing him of Britain's declaration of war on Germany. He chose the South Atlantic as Dresdens operational area, and steamed to the Brazilian coast. Off the mouth of the Amazon River, he stopped a British merchant ship on 6 August. The ship, , whose captain professed to know nothing of Britain's entry into the war, was permitted to proceed unmolested in accordance with the rules set forth in the Hague Convention of 1907. Dresden rendezvoused with the German collier , a converted HSDG vessel. The cruiser moved to the Rocas Atoll on the 12th, along with the HAPAG steamers , , and After departing the atoll, en route to Trindade, Dresden caught the British steamer ; Lüdecke took off the ship's crew and then sank the merchantman. Dresden captured the British collier on 24 August and sank her after evacuating her crew. After arriving in Trindade, she rendezvoused with the gunboat and several steamers. On 26 August, while steaming off the mouth of the Río de la Plata, she caught two more British steamers, but the poor condition of Dresdens engines curtailed further operations. On 5 September, Dresden put into Hoste Island for engine maintenance until the 16th. While the ship was there, the HAPAG steamer arrived from Punta Arenas with news of the war, and the heavy merchant traffic off the western coast of South America. Lüdecke decided to steam there, and on 18 September Dresden passed the Strait of Magellan. While en route, Dresden encountered the French steamer ; Lüdecke refrained from attacking the transport ship, since she had fled into neutral waters. After steaming up the Chilean coast, she stopped in the Juan Fernández Islands, where she made radio contact with the light cruiser , which was operating on the Pacific coast of South America. Dresden saw no further success against British shipping, and on 12 October, she joined Vizeadmiral (Vice Admiral) Maximilian von Spee's East Asia Squadron, which had crossed the Pacific and was coaling at Easter Island. The following day, Lüdecke was promoted to Kapitän zur See (Captain at Sea). On 18 October, Dresden and the East Asia Squadron, centered on the armored cruisers and , departed Easter Island for the South American coast. They arrived at Más a Fuera island on 26 October. The following evening, the German cruisers escorted the auxiliary cruiser and the merchant ships and to Chile. The flotilla arrived off Valparaiso on 30 October, and the following evening, Spee received intelligence that a British cruiser was at the Chilean port of Coronel. Spee decided his squadron should ambush the cruiser——when it was forced to leave port due to Chile's neutral status, which required belligerent warships to leave after twenty four hours. Spee did not realize Glasgow was in the company of Rear Admiral Christopher Craddock's 4th Cruiser Squadron, which also included the armored cruisers and and the auxiliary cruiser .

Коронел шайқасы

1 қарашаның таңында Спи эскадрильясын Вальпараисодан алып шығып, оңтүстікке қарай Коронелге қарай бағытталды. Сағат 16:00 шамасында Лейпциг британдық крейсердің алдыңғы кемесінен шыққан түтін колоннасын байқады. 16:25-ке қарай қалған екі кеме де көрінді. Екі эскадрилья бірте-бірте арақашықтықты қысқартты, ал 18:34-те немістер атыс ашты. Неміс кемелері қарсыластарымен шайқасты, Дрезден Отрантоға шабуыл жасады. Дрезденнің үшінші залпынан кейін Отранто бұрылып кетті; немістер өртке себеп болған соққы туралы мәлімдеді, бірақ Отранто ешқандай зақым алмағанын хабарлады. Отрантоның кетуінен кейін Дрезден Глазгоға отынды, оған Лейпциг те нысана алды. Екі неміс крейсері британдық қарсыласын бес рет ұрып-соқты. Шамамен 19:30-да Спи Дрезден мен Лейпцигке зақымдалған британдық бронекерлерге қарсы торпедалық шабуыл жасауға бұйрық берді. Дрезден британдық кемелердің бауына жақындау үшін жылдамдығын арттырды, Глазгоны кері шегінген кезде қысқаша байқады, бірақ британдық крейсер тұман мен қараңғылықта көзден жоғалды. Содан кейін Дрезден Лейпцигпен кездесті; екі кеме де бастапқыда бірін-бірі жау деп ойлады. Дрезденнің экипажы торпеданы тиеп жатқанда, екі кеме бір-бірінің кім екенін анықтады. 22:00-ге қарай Дрезден және қалған екі жеңіл крейсер британдық крейсерлерді іздеу үшін бір қатарға орналасты, бірақ табысқа ие болмады. Дрезден шайқастан ешқандай зақымсыз шықты. 3 қарашада Спи Шарнхорст, Гнайзенау және Нюрнбергті Вальпараисоға қайтару үшін, жабдықтау үшін және Адмиралштабпен кеңесу үшін алып кетті. Бейтараптық заңдары бір портта бір уақытта үш соғыс кемесінен артық болуға рұқсат бермейді. Дрезден мен Лейпциг эскадрильяның көмір тасымалдаушы кемелерімен Мас-а-Фуэрада қалды. Спи 6 қарашада Мас-а-Фуэраға оралды және Дрезден мен Лейпцигті Вальпараисоға сапарға жіберді, онда олар жабдықтарын толықтырды. Екі крейсер 12 қарашада келді, келесі күні қайтып, 18 қарашада эскадрильяның қалған бөлігімен теңізде кездесті. Үш күннен кейін эскадрилья Пена шығанағындағы Сент-Квентин шығанағына тоқтады, онда олар отын алды. Корольдік флот вице-адмирал Доветон Стёрдидің екі ұрыс крейсерін және басқа да кемелерді неміс эскадрильясын іздеу үшін жіберді. Олар 11 қарашада Ұлыбританиядан шығып, 7 желтоқсанда Фолкленд аралдарына жетті. Сол жерде олар бронекерлерге, жеңіл крейсерлерге қосылды. 26 қарашада неміс Шығыс Азия эскадрильясы Атлантикаға қарай Сент-Квентин шығанағынан шықты. 2 желтоқсанда олар жоғары сапалы Кардифф көмірін тасымалдаған Drummuir канадалық желкенді кемесін ұстады. Келесі күні таңертең немістер Пиктон аралына шығып, Drummuir-ден көмірді өздерінің көмекші кемелеріне түсірді. 6 желтоқсанның таңында Спи Шарнхорст бортында кеңес өткізіп, олардың келесі қадамдарын талқылады. Шарнхорст пен Гнайзенау капитандарының қолдауымен ол британдық сымсыз байланыс станциясын және ондағы көмір қорын жою үшін Фолкленд аралдарына шабуыл жасауды ұсынды. Людеке мен Лейпциг және Нюрнберг капитандары жоспарға қарсы болды және Фолкленд аралдарын айналып өтіп, Ла-Плата аймағында британдық кемелерге шабуыл жасауды жақтады.

Early on the morning of 1 November, Spee took his squadron out of Valparaiso, steaming at south toward Coronel. At around 16:00, Leipzig spotted the smoke column from the leading British cruiser. By 16:25, the other two ships had been spotted. The two squadrons slowly closed the distance, until the Germans opened fire at 18:34, at a range of The German ships engaged their opposite numbers, with Dresden firing on Otranto. After Dresdens third salvo, Otranto turned away; the Germans claimed a hit that caused a fire, though Otranto reported taking no damage. Following Otrantos departure, Dresden shifted her fire to Glasgow, which was also targeted by Leipzig. The two German cruisers hit their British opponent five times. At around 19:30, Spee ordered Dresden and Leipzig to launch a torpedo attack against the damaged British armored cruisers. Dresden increased speed to position herself off the British bows, and briefly spotted Glasgow as she was withdrawing, but the British cruiser disappeared in the haze and gathering darkness. Dresden then encountered Leipzig; both ships initially thought the other was hostile. Dresdens crew was loading a torpedo when the two ships confirmed each other's identity. By 22:00, Dresden and the other two light cruisers were deployed in a line that searched unsuccessfully for the British cruisers. Dresden had emerged from the battle completely unscathed. On 3 November, Spee took Scharnhorst, Gneisenau, and Nürnberg back to Valparaiso for provisioning and to consult with the Admiralstab. Neutrality laws permitted only three belligerent warships in a port at a given time. Dresden and Leipzig remained with the squadron's colliers in Más a Fuera. Spee returned to Más a Fuera on 6 November, and detached Dresden and Leipzig for a visit to Valparaiso, where they also restocked their supplies. The two cruisers arrived on 12 November, left the following day, and met the rest of the squadron at sea on 18 November. Three days later, the squadron anchored in St. Quentin Bay in the Gulf of Penas, where they coaled. The Royal Navy had deployed Vice Admiral Doveton Sturdee's pair of battlecruisers, and , to hunt down the German squadron. They left Britain on 11 November, and arrived in the Falkland Islands on 7 December. There, they joined the armored cruisers , , and , and the light cruisers Glasgow and
On 26 November, the German East Asia Squadron left St. Quentin Bay, bound for the Atlantic. On 2 December, they caught the Canadian sailing ship Drummuir, which was carrying of high grade Cardiff coal. The following morning, the Germans anchored off Picton Island, where they unloaded the coal from Drummuir into their own auxiliaries. On the morning of 6 December, Spee held a council aboard Scharnhorst to discuss their next moves. With the support of the captains of Scharnhorst and Gneisenau, he successfully argued for an attack on the Falklands to destroy the British wireless station and coal stocks there. Lüdecke and the captains of Leipzig and Nürnberg all opposed the plan, and were in favor of bypassing the Falklands and proceeding to the La Plata area to continue to raid British shipping.

Фолкленд аралдары шайқасы

6 желтоқсанның түстен кейін неміс кемелері Пиктон аралынан Фолкленд аралдарына қарай жолға шықты. 7 желтоқсанда олар Тьерра-дель-Фуэгоны айналып, Атлантикаға қарай солтүстікке бет бұрды. Олар Фолкленд аралдарына шамамен сағат 02:00-де жетті; үш сағаттан кейін Шпи Гнайзенау мен Нюрнбергті жағаға десант түсіру үшін жіберді. Сағат 08:30-да кемелер Стэнли портына жақындағанда, порттан қалың түтін көтерілгенін байқады. Порттың кіреберісіне жақындасқаннан кейін, олар өте күшті эскадраға тап болғанын анықтады, ол бу көтеріп келе жатқан еді. Шпи дереу операцияны тоқтатып, британдық кемелер эскадрильясын қуып жете алмас бұрын шығысқа қарай қашуға бұрылды. 10:45-ке қарай Гнайзенау мен Нюрнберг флотқа қосылды, ал неміс көмекші кемелері Хорн мүйісінің жанындағы аралдардың арасында паналау іздеуге жіберілді. Британдық кемелер олардың соңынан қуа жөнелді, ал 12:50-ге дейін Стюрдидің екі ұрыс крейсері немістерді басып өтті. Бір минуттан кейін ол соңынан келе жатқан неміс кемесі Лейпцигке оқ атуға бұйрық берді. Шпи үш кішкентай крейсерге оңтүстікке қашуға бұйрық берді, ал өзі Шарнхорст пен Гнайзенаумен британдық эскадраны тоқтатуға тырысып, кері бұрылды. Стюрди мұны болжағандықтан, бронелі және жеңіл крейсерлеріне неміс жеңіл крейсерлерін қуып жетуге бұйрық берді. Ұрыс крейсерлері Шпидің бронекрейсерлерін оңай жеңіп, көптеген адам қаза болды. Дрезден турбиналық қозғалтқыштарының арқасында қуып жете алмай, жойылудан құтылған жалғыз неміс әскери кемесі болды. Людеке кемесін Оңтүстік Американың жанындағы аралдарға алып барып, көмірдің тұрақты қорын қамтамасыз етуді шешті. 9 желтоқсанда ол Тынық мұхитына оралу үшін Хорн мүйісінен өтті. Сол күні ол Шолл шығанағына тоқтады, онда көмірдің қалдығы ғана болды. Оберлейтенант цур Зе (теңіз лейтенанты) Вильгельм Канарис Чили теңіз күштерінің аймақтағы өкілін Дрезденге қосымша жиырма төрт сағатқа қалуға рұқсат беруге көндірді, осылайша Пунта-Аренасқа жету үшін жеткілікті көмірді кемеге тиеуге болады. Ол 12 желтоқсанда сонда жетіп, неміс кемесінен көмір алды. Адмирал штабы Дрезденнің Атлантикаға өтіп, Германияға қайта оралуы мүмкін деген үмітте болды, бірақ қозғалтқыштарының нашар жағдайы бұған мүмкіндік бермеді. Людеке Тынық мұхиты арқылы Пасха аралы, Соломон аралдары және Голландтың Шығыс Индиясы арқылы өтіп, Үнді мұхитындағы сауда кемелеріне шабуыл жасауға шешім қабылдады. Дрезден 19 қаңтарда тағы бір көмірді тиеді. 14 ақпанда Дрезден Оңтүстік Америка жағалауындағы аралдардан Оңтүстік Тынық мұхитына қарай жолға шықты. 27 ақпанда крейсер Más a Tierra-дан оңтүстікке қарай британдық барка Conway Castle-ды басып алды. Желтоқсаннан ақпанға дейін неміс лайнері Дрезденді қамтамасыз етіп, крейсерді басу алдында Хуан-Фернандес аралдарында соңғы көмірге дейін ертіп келді. 8 наурызда Дрезден тығыз тұманның ішінде жүргенде, қарауылдар Кентті байқады, оның да қозғалтқыштары өшірілген еді, шамамен шақырымдай қашықтықта. Екі кеме де бірден бу көтеріп, Дрезден бес сағаттық қуғыннан кейін қашып құтылды. Бұл күшті күш-жігер оның көмір қорын сарқып, қозғалтқыштарына артық жүктеме салды. Людеке кемесі енді жұмыс істемейтініне шешім берді және оны сақтау үшін тұтқындауға бел буды. Келесі күні таңертең ол Más a Fuera-ға кіріп, сағат 08:30-да Камберленд шығанағына зәкір тастады. Келесі күні Людеке радиоарқылы неміс Әскери-теңіз күштерінен Дрезденді тұтқындауға рұқсат алды, сондықтан ол жергілікті чилилік шенеунікке осы ниеті туралы хабарлады.

On the afternoon of 6 December, the German ships departed Picton Island, bound for the Falklands. On 7 December, they rounded Tierra del Fuego and turned north into the Atlantic. They arrived off the Falklands at around 02:00; three hours later, Spee detached Gneisenau and Nürnberg to land a party ashore. By 08:30, the ships were approaching Port Stanley, when they noticed thick columns of smoke rising from the harbor. After closing to the harbor entrance, they quickly realized they were confronted by a much more powerful squadron, which was just getting up steam. Spee immediately broke off the operation and turned east to flee before the British ships could catch his squadron. By 10:45, Gneisenau and Nürnberg had rejoined the fleet, and the German auxiliaries were detached to seek shelter in the maze of islands off Cape Horn. The British ships set off in pursuit, and by 12:50, Sturdee's two battlecruisers had overtaken the Germans. A minute later, he gave the order to open fire at the trailing German ship, Leipzig. Spee ordered the three small cruisers to try to escape to the south, while he turned back with Scharnhorst and Gneisenau in an attempt to hold off the British squadron. Sturdee had foreseen this possibility, and so had ordered his armored and light cruisers to pursue the German light cruisers. The battlecruisers quickly overwhelmed Spee's armored cruisers, and destroyed them with heavy loss of life. Dresden, with her turbine engines, was able to outpace her pursuers, and was the only German warship to escape destruction. Lüdecke decided to take his ship into the islands off South America to keep a steady supply of coal available. On 9 December, she passed back around Cape Horn to return to the Pacific. That day, she anchored in Sholl Bay, with only of coal remaining. Oberleutnant zur See (lieutenant at sea) Wilhelm Canaris convinced the Chilean naval representative for the region to permit Dresden to remain in the area for an extra twenty four hours so enough coal could be taken aboard to reach Punta Arenas. She arrived there on 12 December, and received of coal from a German steamer. The Admiralstab hoped Dresden would be able to break through to the Atlantic and return to Germany, but the poor condition of her engines precluded this. Lüdecke instead decided to attempt to cross the Pacific via Easter Island, the Solomon Islands, and the Dutch East Indies and raid commerce in the Indian Ocean. Dresden took on another of coal on 19 January. On 14 February, Dresden left the islands off the South American coast for the South Pacific. On 27 February, the cruiser captured the British barque Conway Castle south of Más a Tierra. From December to February, the German liner had supplied Dresden and had accompanied her northward to a final coaling at Juan Fernández Islands just before the cruiser was scuttled. On 8 March, Dresden was drifting in dense fog when lookouts spotted Kent, which also had her engines off, about away. Both ships immediately raised steam, and Dresden escaped after a five hour chase. The strenuous effort depleted her coal stocks and overtaxed her engines. Lüdecke decided his ship was no longer operational, and determined to have his ship interned to preserve it. The following morning, she put into Más a Fuera, dropping anchor in Cumberland Bay at 8:30. The following day, Lüdecke received by wireless the German Admiralty's permission to let Dresden be interned, and so Lüdecke informed the local Chilean official of his intention to do so.

Мас а-Тьерра шайқасы

14 наурыз күні таңертең Кент пен Глазго Камберленд шығанағына жақындады; олардың пайда болуы шығанақтың кіреберісінде күзеттікке жіберілген Дрезденнің бір пинасы арқылы Дрезденге хабарланды. Дрезден отын тапшылығына байланысты маневр жасай алмады, ал Людеке кемесінің енді жауынгерлік қабілеті жоқ екенін хабарлады. Британдықтар бұл хабарламаны, сондай-ақ шығанаққа кірген кезде оларға жақындаған Чили кемесін елемеді. Глазго Чилидің бейтараптығын бұза отырып, атыс ашты; Ұлыбритания Чилиге британдық әскери кемелері Дрезденді Чилидің аумақтық суларында таба жатса, халықаралық заңды ескермейтінін бұрыннан хабарлаған еді. Ұзақ өтпей Кент те бомбалауға қосылды. Неміс артиллериясы жауап ретінде үш оқ атты, бірақ британдық атыстан кейін қарулары тез істен шықты. Людеке британдық әскери кемелерге "Келіссөзші жіберемін" деген сигнал жіберді және Канарды пинаста жіберді; Глазго қорғаныссыз крейсерді бомбалауды жалғастырды. Шабуылды тоқтатуға жасаған тағы бір әрекет ретінде Людеке ақ ту көтерді, бұл Глазгоны атысты тоқтатуға мәжбүр етті. Канар капитан Джон Люспен сөйлесу үшін кемеге келді; ол Чилидің бейтараптығын бұзуына қарсы күшті наразылық білдірді. Люс тек өкімдері бар екенін айтып, толыққанды бас беруді талап етті. Канар Дрезденнің Чили тарапынан ұсталғанын түсіндірді, содан кейін кемесіне қайтып оралды, ол сол уақытта батыруға дайындалған еді. Сағат 10:45-те, батыру заряды оқ-дәрі қоймаларын жарып, жарылыс болды. Кеменің алдыңғы бөлігі қирады; шамамен жарты сағаттан кейін кеме суға толып, батты. Теңіз түбіне тигенде, кеменің алдыңғы бөлігі қалған бөлігінен жыртылып, оң жаққа құлады. Кеменің қалған корпусы толқындар астына батқанда, кемедегі машина бөлімшелерінде екінші батыру заряды жарылды.

Салдары

Кеме экипажының көпшілігі қашып құтыла алды; шабуыл кезінде сегіз адам қаза тауып, тағы жиырма тоғыз адам жарақат алды. Британдық қосымша крейсері ауыр жарақат алған он бес адамды Вальпараисоға жеткізді; олардың төртеуі қайтыс болды. Кемесінің қирауы Людекені шокқа түсірді, сондықтан Канарис кеме экипажының тағдыры үшін жауапкершілікті өз мойнына алды. Олар аралда бес күн күтті, содан кейін екі чилилік соғыс кемесі неміс жолаушылар кемесін әкеліп, оларды соғыс аяқталғанға дейін интернациялаған Квирикина аралына жеткізді. Канарис 1915 жылғы 5 тамызда интернация лагерінен қашып, екі айдан кейін Германияға жетті. 1917 жылғы 31 наурызда шағын топ адам чилилік "Тинто" баркасында Германияға қашып кетті; Германияға қайта оралу саяхаты 120 күнге созылды. Экипаждың қалған бөлігі 1920 жылға дейін Германияға оралмады. Ыдырау орны К. С. Форестердің 1929 жылғы "Браун на Резолюции" романына және одан кейінгі екі фильмге Дрезденнің қашып кетуі мен одан кейінгі жойылғандығынан шабыттанды.