Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Румын тегіндегі поляктар
Romanian citizens of Polish descent
2021 жылғы румын халық санағына сәйкес, Румынияда 2137 поляк тұрады, олар негізінен Сучава округінің (Сучава) ауылдарында шоғырланған. Польшаға толығымен тиесілі үш ауыл бар: Новый Солонец (Solonețu Nou), Плеша (Pleșa) және Пояна Микули (Poiana Micului), сондай-ақ Качица (Cacica) және Палтиноса (Păltinoasa) ауылдарында да поляктардың көп саны қоныстанған. Сучава (Сучава) округінің орталығында да этностық поляктардың айтарлықтай саны бар. Румыниядағы поляктар ресми түрде танылған ұлттық азшылық болып есептеледі, олар Депутаттар палатасында бір орынға ие (қазіргі уақытта Румыния поляктары одағының қарауында) және поляк бастауыш мектептері мен мәдени орталықтарына (поляк тілінде "Польша үйлері" немесе "Дом Полски" деп аталады) қол жеткізе алады.
According to the 2021 Romanian census, 2,137 Poles live in Romania, mainly in the villages of Suceava County (Suczawa). There are three exclusively Polish villages, as follows: Nowy Sołoniec (Solonețu Nou), Plesza (Pleșa), and Pojana Mikuli (Poiana Micului), as well a significant Polish presence in Kaczyca (Cacica) and Paltynosa (Păltinoasa). There is also a relatively sizable number of ethnic Poles living in the county seat, Suceava (Suczawa). Poles in Romania form an officially recognised national minority, having one seat in the Chamber of Deputies (currently held by the Union of Poles of Romania) and access to Polish elementary schools and cultural centres (known as "Polish Houses" or "Dom Polski" in Polish).
Тарих
Молдавияға алғашқы поляктар Казимир III тұсында (яғни орта ғасырдың соңында) қоныстанды. 1774 жылдан кейін көшіп келген поляктардың көпшілігі жұмыс іздеді. Сондықтан Бохня мен Велицкадан келген поляк шахтерлары Качицадағы тұз кеніштеріне әкелінді. Польшадан иммиграцияның тағы бір толқыны 19-ғасырдың басында Буковинаға келді, сол кезде аймақ Австрия-Мажарстан империясының тәждік жері болған, сондай-ақ қазіргі Польшаның оңтүстігінің маңызды бөлігі де осы империяның құрамында болды (қараңыз: Галисия және Лодомерия Корольдігі). Шамамен 1803 жылы Чадцадан (Чака, Чадца) шыққан поляк таулы жерлері Сирет өзенінің жанындағы Треблечке (Тереблечея, қазіргі Черновцы ауданы, Черновцы облысы, Украина), Стара-Хута-Красна және Каличанкаға қоныстанды, ал 1814-1819 жылдары Хлибокаға (Аданката) және Терезнаға қоныстанды. Новый Солонец 1834 жылы, Плеша 1835 жылы, ал Пояна Микули 1842 жылы қоныстанды. Ол кезде Буковина Австрияның сол жерден әскерге шақыруды тоқтатқан саясатының арқасында Австрия империясының өте тартымды аймағы болды (сол кезде Австрия армиясындағы қызмет мерзімі 14 жылды құрады). Сонымен қатар, Буковина крепостнойлықтан босатылған, бұл негізінен неміс иммигранттарын (кейіннен аймақтың Буковина неміс қауымдастығының негізін құрды), еврейлерді, сондай-ақ чехословакиялықтарды, поляктарды және тіпті орыстар мен итальяндықтарды тартты. Ноябрь және Краков көтерілістерінен кейін Польшадан тағы да көшіп-қону толқындары болған болуы мүмкін, бірақ поляктардың көпшілігі Якуб Шела көтерілісіне қатысқаннан кейін империя билігімен көшірілген шаруа отбасыларынан шыққан. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Варшавада туған поляк дәрігері Люциан Скупиевский Бухарест аймағындағы барлық жаралылар ауруханаларын ұйымдастырып, басқарды. Соғыстан кейін ол Румынияда қалды және Бухарест қаласының вице-мэрі және поляк азшылығының сенаторы болды. Соғыс аралық кезеңде Румынияда төрт поляк газеті шығарылды (Gazeta Polska, Głos Ludu, Głos Prawdy, Kurier Polski w Rumunii). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Буковина мен Лупенидегі поляк қауымдастықтарының көптеген поляктары Польшаға қайта оралды.
The first Poles settled in Moldavia in the times of Casimir III (specifically during the Late Middle Ages). Most of the Poles immigrating after 1774 were looking for work. So it was that Polish miners from Bochnia and Wieliczka were brought to salt mines in Cacica. Another wave of Polish immigration arrived in Bukovina in the early 19th century, when the region was a crownland of the Austro Hungarian Empire, as was a significant portion of present day southern Poland (see: Kingdom of Galicia and Lodomeria). Around 1803, Polish highlanders from Čadca (Czaca, Czadca) settled in Treblecz (Tereblecea, now in Chernivtsi Raion, Chernivtsi Oblast, Ukraine) by Siret, in Stara Huta Krasna and in Kaliczanka and again in 1814 to 1819, this time settling in Hliboka (Adâncata) and Tereszna. Nowy Sołoniec was settled in 1834, Plesza in 1835, and Pojana Mikuli in 1842. At that time, it must be mentioned that Bukovina was a very attractive region of the Austrian Empire to live in thanks to Austria's policy not to conscript recruits into its army from there (service in the Austrian army at that time was for a 14 year term). Furthermore, Bukovina was free from serfdom, primarily attracting immigrants of German (who later formed the basis of the Bukovina German community of the region), Jewish, and also Czecho Slovak origin but also Polish ethnicity and even Russian and Italian. There were probably other waves of migration from Poland after the November and Kraków Uprisings, but most Poles were from peasant families relocated there by the Empire's authorities after they participated in the Jakub Szela insurrection. During World War I, Lucjan Skupiewski, Polish physician born in Warsaw, was the organizer and manager of all hospitals for the wounded in the Bucharest area. After the war, he stayed in Romania, and was the deputy deputy mayor of Bucharest and senator for the Polish minority. Four Polish newspapers were issued in Romania in the interbellum (Gazeta Polska, Głos Ludu, Głos Prawdy, Kurier Polski w Rumunii). After World War II, many Poles from the sizeable Polish communities in Bukovina and Lupeni were repatriated to Poland.