Кіріспе

973-983 жылдар аралығында Киелі Рим императоры Отто II (955 – 983 жылдың 7 желтоқсаны), «Қызыл» атанған, 973 жылдан 983 жылы қайтыс болғанға дейін Киелі Рим императоры болды. Оттон әулетінің мүшесі, Отто II – Ұлы Оттон мен Италияның Аделаидасының ең жас және жалғыз тірі қалған ұлы. Отто II 961 жылы Германияның бірлескен билеушісі болып тағайындалды, ал әкесі оны 967 жылы мұрагерлік тақты қамтамасыз ету үшін императордың серігі етіп жариялады. Әкесі сондай-ақ Отто II-ге Византия принцессасы Теофануға үйленуін ұйымдастырды, ол оның өмірінің соңына дейін әйелі болды. 37 жылдық биліктен кейін әкесі қайтыс болғаннан соң, он сегіз жасар Отто II Киелі Рим империясының толық билеушісі болды. Отто II өзінің билік кезеңін Германияда императорлық билікті нығайту және империяның шекарасын Оңтүстік Италияға қарай кеңейту саясатын әкесінен жалғастырумен өткізді. Отто II сондай-ақ I Оттонның Католик шіркеуін императорлық бақылауға бағындыру жұмысын жалғастырды. Билігінің басында Отто II Оттон әулетінің басқа мүшелерінің таққа талап етуінен туған ірі көтерілісті жеңді. Оның жеңісі Бавариялық Оттон әулетін императорлық мұрагерлік тізімінен шығаруға мүмкіндік берді. Бұл оның император ретіндегі билігін нығайтып, ұлының императорлық таққа отыруын қамтамасыз етті. Ішкі мәселелерді шешкеннен кейін, Отто II 980 жылдан бастап Италияның барлық аймағын империя құрамына қосуға назар аударды. Оның жаулаулары оны Византия империясымен және Оңтүстік Италиядағы жерлерді басып алған Фатимид халифатының мұсылмандарымен қақтығысқа түсірді. Оңтүстік Ломбардия княздықтарын өзінің билігіне біріктіруде және Византия бақылауындағы аумақтарды жаулап алудағы бастапқы табыстарынан кейін, Отто II-нің Оңтүстік Италиядағы жорықтары 982 жылы мұсылмандардың күйреуінен кейін аяқталды. 983 жылы мұсылман әскерлеріне қарсы қарсы шабуылға дайындалып жатқанда, славяндардың ірі көтерілісі басталды, бұл империяны Эльба өзенінің шығысындағы маңызды аумақтық иеліктерінен бас тартуға мәжбүр етті. Отто II 983 жылы он жылдық биліктен кейін 28 жасында кенеттен қайтыс болды. Оның орнына үш жасар ұлы Отто III келді, бұл империяны саяси дағдарысқа ұшыратты.

Туу және жастық шағы

Отто II 955 жылы Германия королі Отто I мен оның екінші әйелі Италиялық Аделаиданың үшінші ұлы ретінде дүниеге келді. 957 жылы Отто II-нің ағалары Генрих (952 жылы туған) және Бруно (953 жылы туған) қайтыс болды, сондай-ақ Отто I-нің бірінші әйелі Эадгиттен туған ұлы, Суабия герцогы Лиудольф та қайтыс болды. Ағаларының қазасынан кейін екі жасар Отто корольдіктің тәж мұрагері және Отто I-нің ізбасары атанды. Отто I өзінің заңды емес ұлы, Майнц архиепископы Вильгельмге Отто II-нің әдеби және мәдени білімін үйретуді тапсырды. Шығыс марканың қолбасшысы Марграф Одо жас тәж мұрагеріне соғыс өнерін және корольдіктің құқықтық әдет-ғұрыптарын үйретті. Италияға аттану алдында өзінің істерін ретке келтіру үшін Отто I Вормста кеңес отырысын (Diet) шақырды және 961 жылдың мамыр айында алты жасар Отто II-ні бірге билеуші етіп сайлады. Кейіннен Отто II-ні оның емісі Бруно Ұлы, Кельн архиепископы, Ахен соборында, мүмкін, Пентикост мерекесінде (26 мамыр) тәж кигізді. Отто I таққа мұрагерлік құқығын қамтамасыз еткенмен, корольдіктің жазылмаған заңын бұзды, ол бойынша мұрагерлік құқығы тек толыққанды жасқа жеткен балаға ғана берілуі мүмкін еді. Бұл Италияға жасаған экспедициясының жоғары тәуекелімен байланысты болуы мүмкін, онда ол Пападан императорлық атақ алуды көздеді. Отто I Альп тауларын аттап Италияға өтті, ал Отто II Германияда қалды, екі архиепископ – Бруно мен Вильгельм оның регенттері болып тағайындалды. Италияда үш жарым жылдан кейін Отто I 965 жылдың басында Германияға Киелі Рим императоры ретінде оралды. Өлімінен кейін династиялық сабақтастыққа үміт беру мақсатында Отто I, 965 жылдың 2 ақпанында, Отто I-нің император болып тәж кигеніне үш жыл толуына орай, Отто II-ні қайтадан өзінің мұрагері ретінде бекітті.

Мұрагер

962 жылы Оттон I император болып тағайындалып, 965 жылы Германияға оралғанмен, Италиядағы саяси жағдай тұрақсыз болып қалды. Германияда екі жылға жуық болғаннан кейін, Оттон I 966 жылы Италияға үшінші жорық жасады. Бруно қайтадан он бір жасар Оттон II-ге регент болып тағайындалды. Солтүстік және орталық Италиядағы билігін бекітіп алған соң, Оттон I Шығыс Византия империясымен қарым-қатынасын анықтауға тырысты. Византия императоры Оттонның «император» атағын пайдалануына қарсылық білдірді. Шығыс пен Батыс арасындағы мәселе оңтүстік Италиядағы билік бөлісу арқылы шешілді. Оттон I өзінің императорлық үйі мен Шығыс Македония әулеті арасында некелік одақ құруды көздеді. Некелік одақтың шарты – Оттон II-нің император ретінде таж киюі. Содан кейін Оттон I Италияға келу үшін Оттон II-ге хабар жіберді. 967 жылдың қазан айында әке мен бала Веронада кездесіп, Равенна арқылы Римге бірге аттанды. 967 жылдың 25 желтоқсанында Папа Иоанн XIII Оттон II-ні Императордың серігі етіп тағайындады, бұл Оттон II-нің әкесінен кейін императорлық таққа мұрагерлік құқығын қамтамасыз етті. Оттон II-нің таж киюі Шығыспен некелік келіссөздерді бастауға жағдай жасады. Алайда, алты жыл өткен соң, 972 жылы, жаңа Византия императоры Иоанн I Цимискес тұсында ғана неке және бейбіт келісімге қол жеткізілді. Оттон I бұрынғы Византия императоры Романос II-нің қызы, Византия ханшайымы Анна Порфирогенитаны артық көргенімен, оның жасы (сонда бес жаста ғана болған) Шығыс тарапынан оны қарастыруға мүмкіндік бермеді. Император Иоанн I Цимискес немересі Теофануны таңдады, ол әскери императордың күйеу баласы арқылы немересі болған. 972 жылдың 14 сәуірінде он алты жасар Оттон II он төрт жасар Шығыс ханшайымына үйленді, ал Теофана Папамен патшайым болып жарияланды. Таж кигеннен кейін де Оттон II өзінің билігімен әкесінің көлеңкесінде қалды. Империяның номиналды басшысы болғанымен, оған басқаруда ешқандай рөл берілмеді. Ол өзінің бұрынғы ұлы Людольфтан айырмашылығы, оны Оттон I 950 жылы Швабия герцогы етіп тағайындаған, Оттон II-ге ешқандай жауапкершілік жүктелмеді. Оттон II әкесі Альп тауларының оңтүстігінде болған кезде негізінен Солтүстік Италияда болды. Бес жылдық үзілістен кейін императорлық отбасы 972 жылдың тамызында Саксонияға оралды. 973 жылдың 7 мамырында Оттон қызбадан қайтыс болды, ал Оттон II әкесінің орнын ешқандай қарсылықсыз иемденді. Оттон II өзінің билігін Германиядағы императорлық билікті нығайту және оны Италияға одан әрі кеңейту саясатын жалғастырумен өткізді.

Таққа отырғызу және отбасылық қақтығыс

Ұлы Оттон қайтыс болған кезде, императорлық таққа Оттон II-нің мұрагерлігінің тегіс болуы бұрыннан кепілдендірілген еді. Ұлы Оттон қайтыс болған кезде Оттон II Германияның патшасы болып он екі жыл, ал император болып бес жыл болған. Әкесінен айырмашылығы, Оттон II-нің таққа таласатын бауырлары болған жоқ. 8 мамырда Империяның ақсүйектері Оттон II-нің алдына жиналып, саксондық жылнамашы Видукинд Корвей айтуынша, Оттон II-ні әкесінің ізбасары етіп "сайлады". Оттон II-нің алғашқы қадамдарының бірі Магдебург архиепискобының құқықтары мен мүліктерін бекіту болды. Оттон II таққа бейбіт түрде келгенімен, билік бөлінісінің ішкі мәселелері әлі де шешілмеген күйде қалды. Император болып алғашқы жеті жылында ол ішкі қарсыластар мен сыртқы жауларға қарсы императорлық билікті сақтап тұрумен айналысты. Ұлы Оттонның 963 және 972 жылдар аралығында кездескен ішкі проблемалары оның қайтысымен шешілген жоқ. Саксондық ақсүйектер Империяның шығыс шебінде орналасқан Магдебург архиепископтығына қарсылық көрсетуді жалғастырды. Оттон I құрғанмен, епархияның шекараларының нақты ерекшеліктері Оттон II мен оның кеңесшілеріне қалдырылды. Оттон II-нің Византиялық принцесса Теофанаға үйленуі оған зиян келтірді, себебі саксондық ақсүйектер императордың олардан алшақтағанын сезінді. Оттон II-нің бас кеңесшілерінің ішінде тек саксондық Метц епископы Дитрих I ғана ескі саксондық ақсүйектермен тығыз байланыста болды. Оның басқа кеңесшілері Империяның әртүрлі герцогтарының қолдауын алмады. 975 жылы тағайындалған Майнц архиепискобы Виллигис, 960 жылдары Ұлы Оттонның Италияға екінші жорысынан бері Оттон II-нің кеңесшісі болған, ақсүйек отбасында тумаған. 977 жылы Оттон II-нің канцлері, содан кейін 979 жылы Вормс епископы болып тағайындалған Вормс Хильдебальд та ақсүйектер отбасынан емес еді. Ұлы Оттон да қайтысы алдында Италиядағы мәселелерді толыққанды шеше алмады. Отто 973 жылы Папа Бенедикт VI тағайындалғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. 974 жылы Бенедикт Кресенти әулетінің бекінісі Сант-Анджелода тұтқынға алынды. Оттон II өкілі граф Сикконы оны босату үшін жібергенде, Кресенций I және кардинал-диакон Франко Ферруччи, кейіннен антипапа Бонифаций VII болған, Бенедикті түрмеде өлтірді. Оттон II таққа отырғаннан кейін оның анасы, Италияның жесір император қызы Аделаидамен арада келіспеушілік туды. Ұлы Оттонның қайтысынан бастап 974 жылғы Пасхаға дейін Аделаида императормен бірге Империяның барлық жерлерін аралап сапарлады. Алайда, Оттон II-нің анасы мен әйелі Теофана екеуі де императорға тигізетін ықпалға сенімсіздікпен қарады, бұл императорлық үйдің ішінде шиеленіс тудырды. 978 жылы Пентикост мерекесіне дейін Оттон II мен Аделаида арасында соңғы кездесу ұйымдастырылды, бірақ бейбіт келісімге қол жеткізілмеді, нәтижесінде Аделаида Бургундияға және өзінің бауыры Бургундия королі Конрадтың қорғауына көшті.

Генрих II-ге қарсылық

Отто II өзінің және бавариялық герцог Генрих I-нің ұрпақтары арасындағы бейбітшілікті сақтауға тырысты. Ішкі тыныштықты қамтамасыз ету үшін Отто II 973 жылдың 27 маусымында Бавария герцогы Генрих II-ге Бамберг және Стегаурахтағы императорлық қамалдарды басқару құқығын берді. Бұл жас бавариялық герцогқа жеткіліксіз болды, ол әкесі Ұлы Оттонның кезінде болғандай, ықпалын Швабия герцогтігіне кеңейтуді қалады. 4 шілдеде Аугсбург епискобы Ульрихтің қазасы ағайындылар арасындағы қақтығысты күшейтті. Генрих II, Отто II-ге кеңеспей, өзінің ағайыны Генриді Аугсбургтің жаңа епископы етіп тағайындады. Аугсбург, Швабияның бавариялық шекарасының батыс жағында, Генрих II-нің күйеу інісі, Швабия герцогы Бурхард III-нің аумағында орналасқан еді. Генрихтің өзінен басқа герцогтікте епископты тағайындауы және императорлық нұсқаусыз әрекет етуі, оны Отто II және Бурхард III-ке қарсы қойды. Азамат соғысының басталуын қаламаған Отто II, 973 жылдың 22 қыркүйегінде Генриді епископ етіп бекітті. 973 жылдың 12 қарашасында Бурхард III мұрагер қалдырмай қайтыс болды: оның Генрих II-нің қарындасы Хадуингпен некесінен бала тумаған. Мұрагер болмағандықтан, Генрих II, Отто II-ден өзін Швабияның жаңа герцогы етіп тағайындауды талап етті. Император ағайынының алшақтығын сезіп, оның өтінішін қабылдамады. Оның орнына, Отто II, өзінің жартылай бауыры Людольфтің ұлы, Швабия герцогы Оттоны герцог етіп тағайындады. Тағайындалғанға дейін Отто, Генрих II-нің Швабиядағы ықпалын кеңейтуіне ұзақ уақыт бойы қарсы болған. Өзінің ағайынының орнына жартылай бауырының ұрпағын тағайындап, Отто II әкесінің империядағы маңызды лауазымдарға жақын туыстарын тағайындау саясатын нығайтты. Бұл тағайындау, Отто Ұлының ұрпақтарын Генрих I-нің ұрпақтарынан жоғары қойып, Отто II мен Генрих II арасындағы араздықты күшейтті. Оттоның Швабия герцогы болып тағайындалуын Генрих II, императорлық таққа деген өзінің құқығына шабуыл және өзінің абыройына нұқсан ретінде қабылдады. Ол өзінің кеңесшісі, Фрайзинг епископы Абрахаммен бірге, 974 жылы Польша герцогы I Миешкомен және Богемия герцогы Болеслав II-мен Отто II-ге қарсы сөз байласты. Тарихи дереккөздерде заговоршылардың мақсаттары нақты көрсетілмегенімен, Генрих II өзінің абыройын қалпына келтіріп, империядағы ең ықпалды екінші адам ретіндегі өзінің орнын нығайтуды көздеген болуы мүмкін. Бұл туралы естіген Вюрцбург епископы Поппо, Генрих II мен оның ізбасарларын Отто II-ге мойынсұнуға шақырды, әйтпесе олар қауымнан шығарылатынын ескертті. Ұлы Оттонның шіркеуді императорлық бақылауға алуға бағытталған күш-жігері, мұндай әрекетті қалыпты жағдайға айналдырған еді. Генрих II және оның ізбасарлары қарулы қақтығысқа дейін Отто II-ге мойынсұнып, бағынды. Алайда Отто II, заговоршыларды қатаң жазалады: Генрих II Ингельхаймда, ал епископ Абрахам Корвейде қамалды. 976 жылға қарай Генрих II Баварияға оралды. Отто II оны түрмеден босатқан ба, әлде ол қашып кеткен бе, бұл нақты белгісіз. Қайтып келгеннен кейін Генрих, Отто II-ге қарсы ашық көтеріліс жасап, империяны өзі билеуді талап етті. Генрих II, саксон аристократиясын Отто II-ге қарсы жинады. Әсіресе Генрих II, Мерзебург марграфы Гунтермен, бір көзді граф Эгбертпен және Веттиннің Дитрихы I-мен тығыз байланыста болды, олардың барлығы Отто II-нің саксон дәстүрін ұстанбауына наразы болды. Көтеріліске жауап ретінде Отто II, Генрих II-ні герцогтігінен айырып, оны қауымнан шығарды. Содан кейін Отто II әскерін оңтүстікке қарай Баварияға аттап, Генрих II-нің бекінісі Регенсбургті қоршауға алды. Ақырында Отто II әскері қаланың қорғанысын бұзып, Генрих II-ні Богемияға қашуға мәжбүр етті. Генрих II биліктен шеттетілгеннен кейін, 976 жылдың шілдесінде Отто II оңтүстік Германия герцогтіктерін қайта ұйымдастыру туралы кең ауқымды жарлықтар шығарды. Отто II Бавария герцогтігінің аумағын үштен бір бөлігіне дейін қысқартты. Баварияның бөлінген аумағынан Отто II оңтүстік Германияда Каринтия герцогтігін құрды. Баварияны Верона маршынан айырып, Отто II Бавария герцогтарының Солтүстік Италиядағы ықпалын және жалпы алғанда Италияға қатысты императорлық саясатты едәуір қысқартты. Отто II Баварияның жаңадан азайып кеткен герцогтігін өзінің туысы Швабия герцогы Оттоға берді және бұрынғы бавар герцогы Бертольдтың ұлы Генрих III-ті Каринтия герцогы етіп тағайындады. Бұл тағайындаулар, Ұлы Оттонға ешқандай саяси байланысы жоқ адамдарды, тіпті оған қарсы көтерілгендерді тағайындау саясатын жалғастырды. Оңтүстік Германиядағы мәселелер шешілгеннен кейін, Отто II Генрих II-ні жеңіп, тұтқындауға назар аударды. Богемияға жасаған бірінші шабуылы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Отто II 977 жылдың тамызында екінші рет Богемияға аттанды. Богемияда болған кезде Баварияда көтеріліс басталды. Аугсбург епискобы Генрих I және жаңа тағайындалған Каринтия герцогы Генрих III Генрих II-ге қосылып, Отто II-ні Богемиядан қайтаруға мәжбүр етті. Император, Швабия және Бавария герцогтарының көмегімен, көтерілісшілермен Пассауда кездесіп, ұзақ қоршаудан кейін оларды бағындырды. Отто II содан кейін көтерілісшілерді 978 жылдың 31 наурызында Кведлинбургтегі императорлық диетаға алып келді. Болеслав II құрметпен қабылданды және Отто II-ге адалдыққа ант берді. Польшаның I Миешкосы Оттоның таққа құқығын мойындады. Отто II Генрих II-ні Утрехт епископының күзетіне қамады, онда ол 983 жылға дейін Отто II-нің өліміне дейін болады. Ұлы Оттон көтерілісшіл туыстарын жасаған қылмыстары үшін кешіргенімен, Отто II басқа саясатты ұстанды. Оның орнына, Отто II Бавариялық Оттониандарды императорлық билігіне бағынуды көздеді. Генрих II-нің төрт жасар ұлы, сондай-ақ Генрих аталған, діни мансапқа дайындалу үшін Хильдесхаймге жіберілді. Отто II Бавариялық Оттониандардың Баварияны билеуін аяқтауды көздеген сияқты. Жаңа герцогтың басшылығымен Бавария империяның шалқары аймағы болып қалатын еді. Отто II өзінің билігінің кезеңінде тек үш рет герцогтікке сапар шекті, барлық жағдайда әскери күшпен бірге.

Даниямен соғыс

950 жылы Ұлы Оттон Дания патшалығын бағындырып, Дания патшасы Горм Ескіге өзінің үстемдігін мойындауға мәжбүр етті. Ұлы Оттон сонымен қатар патшаны және оның мұрагері Харальд Блутутты христиан дініне көшуге мәжбүрледі. Ұлы Оттон билік еткен кезде Дания барлық міндеттемелерін орындап, немістерге тұрақты түрде салық төледі. 958 жылы Харальд патша болғаннан кейін, өзінің патшалығын Норвегияға дейін кеңейтіп, 970 жылы онда патша атанды. Жаңа билікке ие болған жас хаким енді өзінің патшалығында неміс үстемдігін қабылдағысы келмеді. 974 жылғы жазда Харальд Отто II-ге қарсы бүлік көтерді. Бейбіт келісімге қол жеткізілген соң Отто II Аахенге оралып, Пентикост мерекесін тойлады, сосын Нимгегенге бет бұрды. Сапар жолында, 980 жылғы маусымның соңында немесе шілде айының басында императрица Феофан императорлық жұбайдың жалғыз ұлын дүниеге әкелді: Оттон III.

Папалық саясат

Альп тауларының солтүстігінде билік құрған Отон II, мұрагерінің дүниеге келуімен назарын Италияға бұрды. Альп тауларының оңтүстігіндегі жағдай шатақ болды. Отон I тағайындаған Рим папасы Бенедикт VI, римдіктер тарапынан Кастель-Сант-Анжелоға қамауға алынған еді. Отон II императорлық өкілі граф Сикконы оны босату үшін жібергенде, Кресценций I және кардинал Франко Ферруччи 974 жылы түрмедегі Бенедикт VI-ны өлтірді. Кардинал Франко Ферруччи Бенедикт VI-ның орнына өзін таққа отырғызып, антипапа Бонифаций VII атанды. Бірақ халықтың көтерілісі Бонифаций VII-ні Константинопольге қашуға мәжбүр етті, ол өзімен бірге мол қазынаны алып кетті. 974 жылдың қазан айында граф Сикко басшылығымен Сутри епискобы Папа Бенедикт VII болып сайланды. Отон II Италия королі ретінде Ломбардияның темір тәжін алды. Жаңа жылдан кейін Отон II императорлық сарайымен Римге бет түзеді, 981 жылдың 9 ақпанында қалаға жетті, онда император Папа Бенедикт VII-ні еш қиындықсыз папалық таққа қайта орналастырды. Римде Отон II Пасха мерекесін атап өту үшін әсем сарайлық рәсім өткізді. Генрих II-нің бүлігін басудан кейін Отон II империяның монастырларын мемлекеттік сатқындық соттарының орны ретінде пайдаланды. Әкесі 37 жылдық билігінде бір ғана монастырь құрған (кейін Отон I аббатты Магдебург соборымен алмастырды), ал Отон II кем дегенде төрт монастырь салды: Мемлебен, Тегернзе, Берген және Арнебург. Монастырлар Отон II-нің императорлық саясатының маңызды бөлігіне айналды, ол абаттарға маңызды саяси функцияларды тапсырды. Отон II өзінің жақын саяси кеңесшілері ретінде монахтарды, соның ішінде Экехард I және Клунидің Мажолусын жұмысқа алды. Осындай монахтардың ең танымалдарының бірі Иоанн Филагат (болашақтағы антипапа Иоанн XVI) болды. Грек тегінен шыққан Иоанн, Отон II-нің әйелі Теофананың жеке капелланы болды және ол Константинопольден Отон II-ге үйленуге келген кезде онымен бірге жүрді. Отон II оны 980-982 жылдар аралығында императорлық канцлер және Нонантола аббаттығының иесі етіп тағайындады. 983 жылы Отон II қайтыс болғаннан кейін Теофана, ұлы Отон III-нің регенті ретінде Иоаннды Отон III-нің тәрбиешісі етіп тағайындады. Кейіннен ол Иоаннды Пьяченца епископы етіп тағайындады және оны Константинопольге Отон III пен Византия ханшайымының некесін ұйымдастыру үшін жіберді.

Оңтүстікке қарай кеңейту

Италия саясатына қатысты Оттон II әкесінің мақсаттарын асып түсті. Оттон I-нің кезінде қол жеткізген аумақтық табыстарға қанағаттанбаған Оттон II-нің саясаты тек Римдегі билігін нығайту және Папамен ынтымақтастық орнату ғана емес, сонымен қатар Италияның барлығына толық үстемдік құруға бағытталған еді. Иоанн I Цимискестің қазасынан кейін Византия императоры Василий II-нің қайта оралуына, Македония әулетінің қайта құрылуына қарсы болған әйелінің ықпалымен Оттон II Византия бақылауындағы Оңтүстік Италияны аннексиялауға көндірілді. Бірақ бұл саясат Византия империясымен ғана емес, сонымен қатар Оңтүстік Италияны өз ықпал аймағында деп санайтын мұсылман Фатимид халифатымен соғысқа алып келді. Отондықтардың Орталық және Оңтүстік Италиядағы бас серкесі ұзақ жылдар бойы Ломбард көшбасшысы Пандульф Темірбас болды. 961 жылы Оттон I оны Беневенто және Капуа князьдері етіп тағайындады, Пандульф византиялықтарға қарсы соғыс бастап, 967 жылы Сполето герцогтігін қоса отырып, отондықтардың билігін кеңейтті. Келесі жылы Оттон II кезінде Пандульф Салерно княздығын империя құрамына қосты. Оттон I және Оттон II басқарған жорықтары Оңтүстік Ломбард княздықтары – Беневенто, Капуа және Салерноны Киелі Рим империясына біріктірді. Оттон II-нің вассалы ретінде Пандульф Тосканаға дейін солтүстікке және Таранто шығанағына дейін оңтүстікке созылған кең аумақтарды басқарды. 981 жылы Пандульфтің қазасы Оттон II-ні өзінің маңызды серкесінің бірінен айырды. Пандульфтің жерлері оның ұлдары арасында бөлісті, бірақ жергілікті Ломбард князьдері арасында жаңа даулар туды. 981 жылдың қыркүйегінде ол Оңтүстік Италияға жорық жасады. Оттон II-нің жорығы Византия империясын Оңтүстік Италиядағы иеліктерін сақтап қалу үшін мұсылман Сицилиясымен одақ құруға итермеледі. 982 жылдың наурыз айында Оттонның әскері Византияның Апулияның әкімшілік орталығы Таранто қаласын қоршап алып, басып алды. Оттоға қарсы қасиетті соғыс (джихад) жариялаған Әмір Әбу әл-Қасым, Оттон II әскерлерінің күшін байқағаннан кейін шегінді. Мұсылмандардың шегінуін білген Оттон II әйелі Теофану және жас ұлы Оттон III-ті (императорлық қазынамен бірге) қалада қалдырып, мұсылман әскерін қуу үшін жорыққа шықты. Отондық теңіз блокадасының салдарынан Сицилиядағы бекінісіне қашып бара алмаған Әл-Қасым Оттон әскерімен 982 жылдың 14 шілдесінде Кротондан оңтүстікке қарай, Колонна мүйісінде Стилло шайқасында кездесті. Қатысты шайқастан кейін Оттон II-нің ауыр атты әскерінің корпусы мұсылман орталығын қиратты және Әл-Қасымның күзетшілеріне қарай жылжыды, ал әмір шабуыл кезінде қаза тапты. Әмірдің қазасына қарамастан, мұсылман әскері майданнан қашпады, қайтадан жиналып, императорлық сарбаздарды қоршап алып, көптеген сарбаздарды өлтіріп, императорға ауыр жеңіліс сыйлады. Мұсылман тарихшысы Ибн әл-Атирдің мәліметінше, императорлық әскердің қазасы шамамен 4000 адамды құрады. Беневентоның Ландульф IV, Салерноның Пандульф II, Аугсбургтың епископы Генрих I, Мерсебургтың маркграфы Гюнтер, Фулда аббаты және көптеген басқа императорлық шенеуніктер шайқаста қаза тапқандардың қатарында болды. Империяның жеңілісі Оңтүстік Италияның саяси жағдайын өзгертіп жіберді. Екі Ломбард князінің қазасынан кейін Капуа және Беневенто княздықтары Ландульфидтер әулетінің кіші тармақтарына өтті. Мұсылман әскері жеңіске жеткеннен кейін Сицилияға шегінуге мәжбүр болса да, мұсылмандар Оңтүстік Италияда қалып, византиялықтар мен Ломбардтарды мазалады. Бұл отондықтардың жеңілісі, сол кездегі империя тарихындағы ең ауыр жеңіліс болып есептеледі, және Оңтүстік Италиядағы императорлық билікті әлсіретті. Византиялықтар мұсылмандармен бірігіп, Апулияны отондықтардан қайтарып алды.

Мұрагерлік мәселелер

Стилодағы жеңілістен кейін Отто II солтүстікке қарай, Римге қашуға мәжбүр болды. Одан кейін 983 жылы Елуінші күн мейрамында Веронада императорлық диета өткізді. Мерзебург епископы Титмардың айтуынша, осы екі шіркеумен байланысты славяндарды ондаған жылдар бойы күштеп германизациялау және христиандастыру олардың құлауына себеп болды. Титмар көтерілістің себебін славяндарға немістердің жасаған зұлымдықтарымен байланыстырады: «Бұрын біздің қызметкерлеріміз болған жауынгерлер, енді біздің теріс амалдарымыздың нәтижесінде бостандыққа шықты». Эльба өзенінің бойындағы ободриттердің жерлерінде лутицтер феодалдық тәртіп пен христиандықты жоюға бағытталған көтеріліс бастады. Империя, алайда, Эльба өзенінің батыс жағалауына шегінуге мәжбүр болды. Империяның славяндарды христиандастыру саясатының табыстары жойылды және Билунг маршы мен Солтүстік маршы (Эльбаның шығысындағы аймақтар) үстінен саяси бақылау жоғалды. Отто I-нің славяндарды христиандыққа айналдыру жөніндегі өмірлік еңбегі, оның қайтысынан кейін он жыл ішінде жойылды. Эльбаның шығысындағы славян аймақтары миссионерлік жұмыстар қайта басталғанға дейін бір ғасырдан астам уақыт бойы бұтпайтын болып қалды: тек 12 ғасырда ғана Хавельберг және Бранденбург шіркеулері қайта құрылатын болды. Даниялықтар славян көтерілісін пайдаланып, империяның солтүстік шекарасындағы Шлезвиг маршын басып алды, ал сорб славяндары саксондықтардан Зейц маршын басып алды. Отто II Римде болған кезде Италияның орталық бөлігінде безгек індеті таралып, Италияның оңтүстігіндегі әскери операцияларды қайта бастауға кедергі келтірді. Індет ақыры императордың өзінің 983 жылдың 7 желтоқсанында, Римдегі сарайында 28 жасында, он жылдан астам билік еткеннен кейін қайтыс болуына әкелді. Отто II-нің ақшасы мен мүлкі католик шіркеуі, империяның кедейлері, анасы Аделаида және әпкесі Матильда, сондай-ақ оған адал ақсүйектер арасында бөлісті. Отто II содан кейін Санкт-Петер базиликасының атриумында жерленді.

Отто II-нің үш жасар ұлы Отто III 983 жылы Рождество күні, әкесінің қайтысынан үш апта өткен соң Ахенде Германия королі болып жарияланды. Отто III-ті Майнц архиепископы Виллигис және Равенна архиепископы Иоанн таққа отырғызды. Отто II-нің қайтысы туралы жаңалық Германияға алғаш рет Отто III-нің таққа отыруынан кейін жетті. 976 жылы Отто II Генрих II-ні Бавария герцогы лауазымынан шеттетуге және түрмеге қамауға әмір берді. 984 жылдың басында Генрих II Утрехт епископының тұтқынынан қашып құтылды. Тұтқындаудан босағаннан кейін ол кішкентай Отто III-ті ұстап алып, биліктегі Оттон әулетінің мүшесі ретінде империяның регенттігін өзіне алды. Генрих II-нің талаптарын Трир архиепископы Эгберт, Магдебург архиепископы Гизильер және Мец епископы Дитрих I қолдады. Осы кезеңнің бір хроникасында айтылғандай, ол 981 жылы Римнің ең белгілі отбасыларын дастарқанға шақырып, кешкі ас кезінде оларды қырғынға ұшыратқандықтан «Қызыл» деген лақап атқа ие болды. Көбірек мейірімді хроникашылар оның қызғылт терісі болғандықтан осылай аталғанын айтты. Шындығында, Отто бұл лақапты өзінің жартылай інісі Конрад Қызылдан мұра еткен болуы мүмкін, ол оның туған жылы қайтыс болды және одан ол мүліктің бір бөлігін де мұраға алған болуы мүмкін.

Отбасы және балалар

Отто II 919–1024 жылдар аралығында Германияны (кейіннен Киелі Рим империясын) билеген Оттон әулетінің мүшесі болды. Әулеттің басқа мүшелерімен салыстырғанда, Отто II Генрих I-нің немересі, Отто I-нің ұлы, Отто III-нің әкесі және Генрих II-нің алыс туысы болды. Отто II-нің тек бір әйелі болғаны белгілі. 972 жылдың 14 сәуірінде Отто II Византия императоры Иоанн I Цимискестің туысы, Фокас әулетінен шыққан византиялық ханшайым Теофануға үйленді. Олардың кем дегенде бес баласы болды: Адельхейд I, Кведлинбург және Гандерсхайм аббаты, 973/974 жылы туған, 1045 жылы қайтыс болған. София I, Гандерсхайм және Эссен аббаты, 975 жылдың қазанында туған, 1039 жылы қайтыс болған. Матильда, 978 жылдың жазында туған, 1025 жылы қайтыс болған; ол Лотарингия графы Эццоға үйленген. Отто III, Киелі Рим императоры, 980 жылдың маусым айының соңы/шілде айының басында туған. Оттоның қызы, Оттомен бірдей туған, 980 жылдың 8 қазанына дейін қайтыс болған.