Кіріспе
Джейн МакКреа (1752 – 27 шілде 1777) – Америка революциялық соғысы кезінде Джон Бургойннің басшылығымен жүрген британ армиясының экспедициясында қызмет еткен американдық әйел. Бургойннің қол астындағы лоялист офицеріне күйеуге берілген ол, өлімімен Он үш колонияда кеңінен наразылық тудырды және патриоттар оның өлімін британдықтарға қарсы насихат науқанының бір бөлігі ретінде пайдаланды. Нью-Джерси штатының Бедминстер қаласында дүниеге келген МакКреа, Саратога, Нью-Йоркқа көшіп, лоялист Дэвид Джонсқа айтты. Революциялық соғыс басталғанда Джонс Квебекке қашып кетті, ал МакКреаның ағалары британдықтар мен патриоттарға бірдей адалдық көрсетеді. 1777 жылғы Саратога науқаны кезінде МакКреа ағасының үйінен Джонсқа қосылу үшін шықты, ол Тикондерога бекінісінде орналасқан еді. Форт-Эдвардта болғанда, МакКреа американдықтардан бірінің тобы тарапынан зорлықпен ұрланып, өлтіріліп, басы кесілді. Осы оқиға туралы хабарды алған Бургойн кінәліні жазалауға тырысты, бірақ одан бас тарды. Оның өлімі туралы Он үш колонияда кеңінен жарияланды; тарихшылар мен журналистер оқиғаны жиі әшекейледі. МакКреаның өлтірілуі американдықтардың британдықтарға қарсылығын күшейтіп, Саратога науқанының сәтсіздігіне себеп болды. МакКреаның өмірі мен өлімі американдық фольклордың бір бөлігіне айналды, оның туралы пантомималар, өлеңдер, халық әндері мен романдар жазылды. Оның денесі өлімінен кейін бірнеше рет қайта қазылды.
Jane McCrea (1752 – July 27, 1777) was an American woman who was killed by a Native American warrior serving alongside a British Army expedition under the command of John Burgoyne during the American Revolutionary War. Engaged to a Loyalist officer serving under Burgoyne, her death lead to widespread outrage in the Thirteen Colonies and was used by Patriots as part of their anti British propaganda campaign. Born in Bedminster, New Jersey, McCrea moved to Saratoga, New York where she became engaged to David Jones, a Loyalist. When the Revolutionary War broke out, Jones fled to Quebec while McCrea's brothers divided their loyalties between the British and the Patriots. During the Saratoga campaign of 1777, McCrea left her brother's home to join Jones who was stationed in Fort Ticonderoga. While staying at Fort Edward, McCrea was abducted, killed and scalped by a group of Native American warriors. Upon receiving word of the incident, Burgoyne attempted to punish the culprit but was dissuaded from doing so. Her death was widely reported on throughout the Thirteen Colonies; historians and journalists frequently embellished the incident. The killing of McCrea also inspired American resistance to the British, contributing to the failure of the Saratoga campaign. McCrea's life and death eventually became part of American folklore, with pantomimes, poems, folk songs and novels being written about her. Her body has been exhumed numerous times since her death.
Өмір
Джейн МакКреа Нью-Джерси штатының Бедминстер қаласында дүниеге келді, дін қызметкері Джеймс МакКреаның көп балалы отбасының кіші қыздарының бірі болатын. Анасы қайтыс болғаннан кейін және әкесі қайтадан үйленген соң, МакКреа Саратога, Нью-Йорк маңында тұратын ағасы Джонмен бірге тұруға көшті, ол кейін Дэвид Джонсқа үйленуге ниеттенді. Америка Тәуелсіздік соғысы басталғанда, оның екі ағасы Континенталдық армияға қосылды, ал үш ағасы лоялист болды, ал оның күйеу жігіті британдықтар бақылауындағы Квебекке қашты. 1777 жылдың жазында британдық офицер Джон Бургойннің экспедициясы Гудзон өзеніне жақындағанда, Джон (қазір Олбани округінің милициясында полковник болып қызмет ететін) 13-ші Олбани округінің милиция полкіне қатысты. Джонс, керісінше, Бургойннің экспедициясын сүйемелдеген лоялист милиция бөлімінде лейтенант болып қызмет етті және британдықтар американдықтардан басып алғаннан кейін Тикондерога фортында орналасты. Сонымен қатар, МакКреа күйеу жігітіне қосылу үшін ағасының үйінен Тикондерога фортына аттанды. 1777 жылдың шілдесінде ол Форт-Эдвардқа жетті. МакКреа британдық армия офицері Саймон Фрейзердің туысы болған лоялист Сара МакНейлдің үйінде тұрды. 27 шілде күні таңертең британдықтар тарапынан соғысқан үндістер тобы, Ле Луп немесе Уайндот Пантерасы деген атпен белгілі Уайндот жауынгері бастап, бір қоныс аударған адам мен оның отбасын өлтірді, содан кейін Форт-Эдвард маңында лейтенант Тобиас Ван Вехтенді (Джон МакКреаның қол астында қызмет еткен) және тағы төрт адамды тосқауылдап өлтірді. Кейін не болғаны туралы пікірталас бар; белгілі болғандай, Джейн МакКреа мен Сара МакНейлді үндістер ұрлап алып, бөліп жіберді. МакНейлді ақырында Бургойннің лагеріне алып барды, онда ол немесе Дэвид Джонс МакКреаның ерекше бас терісін үнді жауынгері алып жүргенін таныды. МакКреаның өлімі туралы бір мәліметті британдық саяхатшы Томас Анбюри берді. Анбюри екі үнді жауынгерінің, олардың бірі Ле Луп, МакКреаны Бургойннің лагеріне алып бара жатқанда, оны сол жерге жеткізгені үшін күтілетін сыйақы туралы дауласа бастағанын айтты. Содан кейін олардың бірі оны өлтіріп, бас терісін алып, Ле Луп бас терісін алды. Анбюри сондай-ақ, оның еркіне қарсы әкетілгенін мәлімдеді, бірақ оның күйеуінің өтініші бойынша сүйемелденгені туралы да әңгімелер бар екенін атап өтті. Оның өлімі туралы екінші мәліметті Ле Луп британдықтар сұраққа тартып жатқанда берді, ол МакКреаны Форт-Эдвардта орналасқан американдық әскерлер шабуылдаған үндістерге қашып бара жатқанда атқан кезде өлтіргенін айтты. Тарихшы Джеймс Финни Бакстер өзінің "Солтүстіктен британдық шабуыл" (1887) еңбегінде екінші нұсқаны қолдады, онда оның денесін эксгумациялау оқ жарақатынан басқа, бас сүйекке тиген жаралар жоқ екенін көрсетті. Салем, Нью-Йорк тарихшылары 1896 жылы былай деп жазды: "Джейн МакКреа Форт-Эдвардтағы миссис МакНейлге келді. Миссис МакНейлдің үйінде болғанда, үйге үндістер тобы шабуыл жасады. Джейн мен миссис МакНейлді зорлықпен ұстап алып, алып кетті, Джейн атқа отырғызылды, ал миссис МакНейл жаяу сүйреледі. Үндістерді форттан шыққан американдықтардың тобы қызу қуып, кейде қашып бара жатқан қашқындарға оқ атты. Джейн осы қаңғыбас оқтың бірінен денесіне қанағаттандырылды, аттан құлап, оны тұтқынға алғандардың бірі бас терісін алып, жерде өлген күйде қалдырды". МакКреаның өлімі туралы американдық хирург Джон Бартлетт та мәлімдеді, ол МакКреа мен МакНейлді үндістер Бургойннің лагеріне алып кеткенін, онда МакКреа атып, бас терісі алынғанын айтты.
МакКреа өліміне реакция
Бургойн МакКреаның қазасы туралы хабар алғанда, ол экспедициясына ілесіп келген үндістердің лагеріне барып, кінәліні өзіне тапсыруды бұйырды, оны өлім жазасына кесумен қорқытты. Симор Фрейзер мен аудармашы Люк де ла Корн Бургойнға мұндай әрекеттің үндістердің барлығының жорықтан бас тартуына және солтүстікке қайтқанда кек алуына әкелуі мүмкін екенін ескертті. Бургойн мойын бұрды, және осы оқиғаға байланысты үндістерге қарсы ешқандай шара қолданылмады. МакКреа лоялист болған және оны лоялист жауынгері өлтірген деп есептелсе де, американдық жас әйелдің өлтірілуі мен мүсілігі отарлаушылардың арасында ашу-ыза мен алаңдаушылықты тудырды. МакКреаның қазасы туралы хабар сол кездегі стандарттар бойынша Он үш колонияда салыстырмалы түрде жылдам тарады. Оның қазасы туралы хабарлар 11 тамызда Пенсильванияда, 22 тамызда Вирджинияда жарияланды. Хабар тараған сайын шындықтан алыстап, лоялисттар мен патриоттарды кемсітпей қырғынға ұшыратқан үндістердің әрекеттері туралы әңгімелер тарады. Бургойнның жорығы колонистерді қорқыту үшін үндістерді пайдалануды көздеген еді, бірақ американдықтардың реакциясы оның күткенінен өзгеше болды. Патриоттардың үгіт-насихат күші Бургойнның 17 тамыздағы Беннингтон шайқасында тұтқынға алынған әскери тұтқындарға американдықтардың қатысы туралы Горацио Гейтске жазған хатына байланысты күшейді. Гейтстің жауабы кеңінен қайта басылды: "Америка үндістерінің соғыста қолға түскен бақытсыз тұтқындарды кесіп-кесуі және бас сүйектерін алуы жаңалық емес, ерекше де емес; бірақ әйгілі генерал-лейтенант Бургойн, өзінде әдемі мінез бен әскери білімді үйлестірген, Америка үндістерін еуропалықтардың бас сүйектерін алуға жалдауы, тіпті әр бас сүйек үшін ақы төлеуі Англияда ешкімге сенбес нәрсе. [ ] Мисс МакКрей, әдемі келбетімен, ізгі мінезімен және сүйкімділігімен көзге түскен, сіздің армияңыздың офицеріне үйленуге дайын болған жас келіншек орманға әкетілді, және онда ең қорқынышты түрде бас сүйегі кесіліп, мүсілігі бұзылды [ ]. Оның қазасы туралы хабарларда МакКрейдің болған сұлулығына тоқталып, оны "көңілді, нәзік мінезді және ерекше есімді, оны білгендердің бәрінің сүйіктісі" деп сипаттады, ал оның шашы "бір метрден астам ұзындығы мен сұлулығымен ерекшеленген". Оқиғаның куәсі болған Джеймс Уилкинсон оны "жағдайы орташа, әдемілігі де, білімі де жоқ қарапайым ауыл қызы" деп сипаттады. Кейінгі жазбаларда бұл оқиғаның егжей-тегжейлі сипаттамалары көбейтілді; тарихшы Ричард Кетчем оның шашының түсі қарадан сарыға, тіпті қызылға дейін әртүрлі сипатталғанын атап өтті, сондай-ақ 1840 жылдардағы оның шашының "қызыл" деп сипатталған бір бөлігінің сараптамасын келтірді. Оның қазасы және осыған ұқсас шабуылдардағы басқалардың қазасы Бургойн жорығына қарсы американдықтардың қарсылығын күшейтіп, Саратога шайқасындағы жеңіліске әкелді. Бұл әсер соғыс кезінде, әсіресе 1779 жылғы Салливан жорығына дейін патриоттық сезімдерді ояту үшін үгіт ретінде пайдаланылды. Оқиғадан қатты ренжіген Дэвид Джонс үйленбеді және Британдық Солтүстік Америкада Біріккен Империяның адалдығы ретінде қоныстанды. Бұл оқиға ақырында американдық фольклордың бір бөлігіне айналды. Анонимді ақын "Джейн МакКреяның балладасын" жазды, ол музыкаға салып, танымал халық әніне айналды. 1799 жылы Филадельфияда Рикетстің циркінде Джон Дюрангпен бірлесіп жазылған "Мисс МакКреяның қазасы" пантомимасы қойылды, ал суретші Джон Вандерлин 1805 жылы оның қазасын суреттеді. Форт-Эдвардтың ішінде және маңында оның қазасын еске алу үшін бірнеше ескерткіштер орнатылған."
That the savages of America should in their warfare mangle and scalp the unhappy prisoners who fall into their hands is neither new nor extraordinary; but that the famous Lieutenant General Burgoyne, in whom the fine gentleman is united with the soldier and the scholar, should hire the savages of America to scalp europeans and the descendants of europeans, nay more, that he should pay a price for each scalp so barbarously taken, is more than will be believed in England. [ ] Miss McCrae, a young lady lovely to the sight, of virtuous character and amiable disposition, engaged to be married to an officer of your army, was [ ] carried into the woods, and there scalped and mangled in the most shocking manner [ ]
News accounts of her death elaborated on McCrea's supposed beauty, describing her as "lovely in disposition, so graceful in manners and so intelligent in features, that she was a favorite of all who knew her", and that her hair "was of extraordinary length and beauty, measuring a yard and a quarter". One of the few contemporary accounts of the incident by someone who actually saw her personally was that of James Wilkinson, who described her as "a country girl of honest family in circumstances of mediocrity, without either beauty or accomplishments". Later accounts frequently embellished details; historian Richard Ketchum notes that the color of her hair has been described as everything from black to blonde to red; he also cited an 1840s examination of an alleged lock of her hair that described it as "reddish". Her death, and those of others in similar raids, inspired American resistance to Burgoyne's expedition, contributing to his defeat at the battles of Saratoga. The effect expanded as reports of the incident were used as propaganda to excite Patriot sympathies later in the war, especially before the 1779 Sullivan Expedition. David Jones, apparently bitter over the incident, never married and settled in British North America as a United Empire Loyalist. The story eventually became a part of American folklore. An anonymous poet wrote "The Ballad of Jane McCrea", which was set to music and became a popular folk song. In Philadelphia in 1799, Ricketts' Circus performed "The Death of Miss McCrea", a pantomime co written by John Durang; artist John Vanderlyn painted a depiction of her death in 1805. There are several markers in and near Fort Edward commemorating her death.
Эксгумациялар
МакКреаның сүйегі үш рет көшірілді. Бірінші рет 1822 жылы, ал екінші рет 1852 жылы Форт-Эдвардтағы Одақ зиратына көшірілді. Оның денесі 2003 жылы қалай өлгенінің сырын ашу ниетімен қайтадан қазылып алынды. Күтпеген жерден қабірден МакКреа мен Сара МакНейлдің екі денесі табылды. 1822 жылы МакКреаның сүйегі МакНейлдің (1799 жылы табиғи себептерден қайтыс болған) жерленген жерінің үстіне қойылған. Екі қаңқа да көбінесе толық болды, бірақ МакКреаның бас сүйегі жоқ еді, бұл 19 ғасырда болған қабір тонау туралы хабарлармен байланысты болуы мүмкін. Денелер 2005 жылы тағы да қосымша сараптама үшін қазылып алынып, кейін бөлек қабірлерге қайта жерленді.