Кіріспе
Музыкада, қосымша және бөлгіш терминдері ырғақ пен метрдің екі түрін ажырату үшін қолданылады:
A divisive (or, alternately, multiplicative) rhythm is a rhythm in which a larger period of time is divided into smaller rhythmic units or, conversely, some integer unit is regularly multiplied into larger, equal units. compound rhythm can be considered. This can be contrasted with additive rhythm, in which larger periods of time are constructed by concatenating (joining end to end) a series of units into larger units of unequal length, such as a meter produced by the regular alternation of and
When applied to meters, the terms perfect and imperfect are sometimes used as the equivalents of divisive and additive, respectively
For example, 4 may be evenly divided by 2 or reached by adding 2 + 2. In contrast, 5 is only evenly divisible by 5 and 1 and may be reached by adding 2 or 3. Thus, (or, more commonly, ) is divisive while is additive. The terms additive and divisive originate with Curt Sachs's book Rhythm and Tempo (1953), while the term aksak rhythm was introduced for the former concept at about the same time by Constantin Brăiloiu, in agreement with the Turkish musicologist Ahmet Adnan Saygun. The relationship between additive and divisive rhythms is complex, and the terms are often used in imprecise ways. In his article on rhythm in the second edition of the New Grove Dictionary of Music and Musicians, Justin London states that:
Winold recommends that, "metric structure is best described through detailed analysis of pulse groupings on various levels rather than through attempts to represent the organization with a single term". Sub Saharan African music and most European (Western) music is divisive, while Indian and other Asian musics may be considered as primarily additive. However, many pieces of music cannot be clearly labeled divisive or additive.
Бөлгіш (немесе, баламалы түрде, көбейту) ырғақ – уақыттың үлкен кезеңі кішірек ырғақ бірліктеріне бөлінетін немесе керісінше, бір тұрақты бірлік үлкен, тең бірліктерге көбейтілетін ырғақ. Мұны күрделі ырғақ деп қарастыруға болады. Бұл, уақыт кезеңдері бірліктердің тізбесін біріктіру арқылы (соңынан соң қосу) әртүрлі ұзындығы бар үлкен бірліктер құратын қосымша ырғақтан өзгеше. Мысалы, және метрлері тұрақты түрде алмаса келіп пайда болады. Метрлерге қолданғанда, бөлгіш пен қосымшаға сәйкес «толық» және «толық емес» терминдері кейде қолданылады.
A divisive (or, alternately, multiplicative) rhythm is a rhythm in which a larger period of time is divided into smaller rhythmic units or, conversely, some integer unit is regularly multiplied into larger, equal units. compound rhythm can be considered. This can be contrasted with additive rhythm, in which larger periods of time are constructed by concatenating (joining end to end) a series of units into larger units of unequal length, such as a meter produced by the regular alternation of and
When applied to meters, the terms perfect and imperfect are sometimes used as the equivalents of divisive and additive, respectively
For example, 4 may be evenly divided by 2 or reached by adding 2 + 2. In contrast, 5 is only evenly divisible by 5 and 1 and may be reached by adding 2 or 3. Thus, (or, more commonly, ) is divisive while is additive. The terms additive and divisive originate with Curt Sachs's book Rhythm and Tempo (1953), while the term aksak rhythm was introduced for the former concept at about the same time by Constantin Brăiloiu, in agreement with the Turkish musicologist Ahmet Adnan Saygun. The relationship between additive and divisive rhythms is complex, and the terms are often used in imprecise ways. In his article on rhythm in the second edition of the New Grove Dictionary of Music and Musicians, Justin London states that:
Winold recommends that, "metric structure is best described through detailed analysis of pulse groupings on various levels rather than through attempts to represent the organization with a single term". Sub Saharan African music and most European (Western) music is divisive, while Indian and other Asian musics may be considered as primarily additive. However, many pieces of music cannot be clearly labeled divisive or additive.
Мысалы, 4 санын 2-ге бөлу арқылы немесе 2 + 2 қосу арқылы алуға болады. Ал 5 саны тек 5 пен 1-ге бөлінеді және оған 2 немесе 3 қосу арқылы жетуге болады. Осылайша, (немесе, көбірек таралғаны) бөлгіш, ал қосымша болып табылады. «Қосымша» және «бөлгіш» терминдері Курт Сакстың «Ритм және темп» (1953) кітабынан бастау алды, ал бұрынғы тұжырымға Константин Брайлойу, түрік музыкологы Ахмет Аднан Сайгунмен келісе отырып, шамамен бір уақытта «ақсақ ырғақ» терминін енгізді. Қосымша және бөлгіш ырғақтардың арасындағы қарым-қатынас күрделі, ал терминдер көбінесе нақты емес қолданылады. «Нью-Гроув музыка және музыканттар сөздігінің» екінші басылымындағы ырғақ туралы мақаласында Джастин Лондон былай дейді:
A divisive (or, alternately, multiplicative) rhythm is a rhythm in which a larger period of time is divided into smaller rhythmic units or, conversely, some integer unit is regularly multiplied into larger, equal units. compound rhythm can be considered. This can be contrasted with additive rhythm, in which larger periods of time are constructed by concatenating (joining end to end) a series of units into larger units of unequal length, such as a meter produced by the regular alternation of and
When applied to meters, the terms perfect and imperfect are sometimes used as the equivalents of divisive and additive, respectively
For example, 4 may be evenly divided by 2 or reached by adding 2 + 2. In contrast, 5 is only evenly divisible by 5 and 1 and may be reached by adding 2 or 3. Thus, (or, more commonly, ) is divisive while is additive. The terms additive and divisive originate with Curt Sachs's book Rhythm and Tempo (1953), while the term aksak rhythm was introduced for the former concept at about the same time by Constantin Brăiloiu, in agreement with the Turkish musicologist Ahmet Adnan Saygun. The relationship between additive and divisive rhythms is complex, and the terms are often used in imprecise ways. In his article on rhythm in the second edition of the New Grove Dictionary of Music and Musicians, Justin London states that:
Winold recommends that, "metric structure is best described through detailed analysis of pulse groupings on various levels rather than through attempts to represent the organization with a single term". Sub Saharan African music and most European (Western) music is divisive, while Indian and other Asian musics may be considered as primarily additive. However, many pieces of music cannot be clearly labeled divisive or additive.
Уайнольд: «Метриялық құрылымды ұйымдастыруды бір терминмен көрсетуге тырысудың орнына, әртүрлі деңгейдегі импульстік топтамаларды егжей-тегжейлі талдау арқылы сипаттаған дұрыс». Сахарадан оңтүстікке қарайғы Африка музыкасы мен көптеген Еуропа (Батыс) музыкасы бөлгіш, ал Үндістан және басқа Азия музыкалары негізінен қосымша болып саналады. Дегенмен, көптеген музыкалық шығармаларды нақты түрде бөлгіш немесе қосымша деп атау қиын.
A divisive (or, alternately, multiplicative) rhythm is a rhythm in which a larger period of time is divided into smaller rhythmic units or, conversely, some integer unit is regularly multiplied into larger, equal units. compound rhythm can be considered. This can be contrasted with additive rhythm, in which larger periods of time are constructed by concatenating (joining end to end) a series of units into larger units of unequal length, such as a meter produced by the regular alternation of and
When applied to meters, the terms perfect and imperfect are sometimes used as the equivalents of divisive and additive, respectively
For example, 4 may be evenly divided by 2 or reached by adding 2 + 2. In contrast, 5 is only evenly divisible by 5 and 1 and may be reached by adding 2 or 3. Thus, (or, more commonly, ) is divisive while is additive. The terms additive and divisive originate with Curt Sachs's book Rhythm and Tempo (1953), while the term aksak rhythm was introduced for the former concept at about the same time by Constantin Brăiloiu, in agreement with the Turkish musicologist Ahmet Adnan Saygun. The relationship between additive and divisive rhythms is complex, and the terms are often used in imprecise ways. In his article on rhythm in the second edition of the New Grove Dictionary of Music and Musicians, Justin London states that:
Winold recommends that, "metric structure is best described through detailed analysis of pulse groupings on various levels rather than through attempts to represent the organization with a single term". Sub Saharan African music and most European (Western) music is divisive, while Indian and other Asian musics may be considered as primarily additive. However, many pieces of music cannot be clearly labeled divisive or additive.
Бөлгіш ырғағы
Мысалы: бір өлшемнен тұрады (толық нота: 1) күшті бірінші уақытқа және сәл әлсіз екінші уақытқа (жарты ноталар: 1, 3), олар өз кезегінде екі әлсіз уақытқа (төрттік ноталар: 1, 2, 3, 4) бөлінеді, және тағы да одан әлсіз уақыттарға (сегіздік ноталар: 1 & 2 & 3 & 4 &). Қосымша ырғақ екі деңгейде бірін-бірі жалғастыратын бірдей емес немесе ретсіз ұзақтықтағы топтардан тұрады, өлшем ішінде және өлшемдер арасында немесе өлшемдер тобында. Бұл ырғақ түрі музыкалық әдебиетте түрікше "аксак" сөзімен де аталады, ол "соққылау" дегенді білдіреді. Уақыт өлшемдерінің ерекше жағдайларында, егер жоғарғы сан екіге немесе үшке бөлшектің көмегінсіз бөлінбесе, нәтиже басқаша түрде ретсіз, толық емес немесе тепе-тең емес метр деп аталуы мүмкін, ал екілік және үштік топтамалар кейде ұзын және қысқа уақыттар деп аталады. Қосымша ырғақ термині көбінесе асимметриялық ырғақтар деп дұрыс емес аталатын және тіпті ретсіз ырғақтар деп аталатын нәрселерді де білдіреді – яғни, әртүрлі ұзындықтағы уақыттардың реттелген үлгісіне ие метрлер. Мысалы, уақыт өлшемі әрбір өлшемнің сегіз сегіздік нотадан тұратынын және әрқайсысы төрттік нотадан (яғни екі сегіздік нотадан) тұратын төрт уақыттан тұратынын көрсетеді. Асимметриялық уақыт өлшемі, екінші жағынан, бір өлшемде сегіз сегіздік нотадан тұрады, оларды үш уақытқа бөледі, алғашқы үш сегіздік нота, екінші үш сегіздік нота және соңғысы тек екі сегіздік нотадан тұрады. Мұндай ырғақтарды, мысалы, Бела Барток қолданды, оған болгар халық музыкасындағы ұқсас ырғақтар әсер етті. Бартоктың 5-ші саптық квартетінің 3-ші бөлімі, "Болгарша" деп белгіленген скерцода " (4+2+3) " ырғағы бар. Стравинскийдің үрмелі аспаптарға арналған октавы "3+3+2 = 8 созылған кодоймен аяқталады". Стравинский өзі қайта өрлеу және барокко дәуірлерінің музыкасында қосымша ырғақтармен байланыс тапты. Мысалы, ол 1610 жылғы Монтевердидің "Веспер" әніне арналған "Laudate Pueri" әніне таң қалды, онда музыка латын сөздерінің табиғи акценттерін қабылдап, екі, үш және төрттік топтамаларды жасайды: "Мен бұрын да, кейін де акценттік және метрикалық өзгерістер мен ретсіздікті осылай сәтті пайдаланған музыканы білмеймін, және "Laudate Pueri" әнінің басында қол жеткізілгенге қарағанда ешқандай нәзік ырғақты құрылым жоқ, егер музыка редактордың тақтарының орнына сөздік акценттерге сәйкес оқылса". Қосымша үлгілер Филип Гласс және басқа да минималистердің музыкасында да кездеседі, ең айқын "бір екі бір екі үш" хор бөлімдері "Жағажайдағы Эйнштейн" шығармасында. Олар сондай-ақ, әдеттегі метрлердегі шығармалардың арасында кездейсоқ пайда болуы мүмкін. Джазда Дейв Брубектің "Blue Rondo à la Turk" әнінде бастапқыда 9 сегіздік нотадан тұратын топталған үлгілер бар. Джордж Харрисонның "Here Comes the Sun" әнінде The Beatles альбомының Abbey Road альбомында " , және көпірде ауысатын" ырғақ бар. "Үстіңгі уақыттың қарсы бағытында үштік ноталар сияқты акценттелген сегіздік ноталардың ерекше әсері Стравинскийге қарағанда Битлзді еске түсіреді". Оливье Мессьен қосымша ырғақтық үлгілерді кеңінен қолданды, оның көп бөлігі үнді музыкасының ырғақтарын зерттеуінен туындады. Оның "Danse de la fureur, pour les sept trompettes" ("Уақыт соңы үшін квартет") шығармасы көрнекті мысал. Сол композитордың фортепиано циклынан "Le Regard de la Vierge" шығармасында қосымша үлгілерді жұмсақ зерттеуге болады. Георгий Лигетидің "Этюд No. 13, "Л'эскальер дю дьябль" -де екі және үштен топталған сегіздік ноталар бар. Зерттеудің басындағы ырғақ үлгіге сәйкес келеді, содан кейін композитордың түсіндірмесіне сәйкес, уақыт өлшемі "тек нұсқау ретінде қызмет етеді, нақты метр 36 сегіздік нотадан (үш "өлшемнен") тұрады, олар асимметриялық бөлінген".
Сахарадан оңтүстікке қарай Африканың ырғағы
Крос-ритмнің жік салатын түрі Сахарадан оңтүстік Африка музыка дәстүрлерінің көпшілігінің негізі болып табылады. Ритмдік үлгілер музыкалық уақыттың бірдей кезеңін үштік және екілік ырғақ схемаларымен бір мезгілде бөлу арқылы жасалады. Крос-ритмнің дамуында әдетте қолданылатын нақты ритмикалық материалдар немесе ырғақ схемалары бар. Бұл схемалар, ең қарапайым түрінде, бірдей музыкалық кезеңнің тең бөліктері болып табылады, нәтижесінде әртүрлі ырғақтық тығыздықтар немесе қозғалыстар туындайды. Композитор өзінің идеяларын жеткізетін ырғақтық дәстүрлердің ядросында крос-ритм техникасы жатыр. Крос-ритм техникасы – бұл бірдей акценттер немесе өлшем схемасы шеңберінде қарама-қарсы ритмдік үлгілерді бір уақытта қолдану. Күтілетін нәтижелі ритмнің өзіндік ерекшелігіне байланысты, негізгі ырғақ схемасын екінші ырғақ схемасынан бөліп қарастыру мүмкін емес. Осы екі элементтің өзара әрекеттесуі крос-ритмдік текстураны құрайды. "Африканың барлық ырғақтық құрылымы жік салатын сипатқа ие".
Tresillo: бөлінуші және қосылатын түсіндірме
Бөлінетін түрінде, тресильоның соққылары ритмді бұзады. Қосылатын түрінде, тресильоның соққылары – өзінің ритмі. Осылайша, метрикалық тұрғыдан алғанда, тресильоны қабылдаудың екі тәсілі – екі түрлі ритмді құрайды. Екінші жағынан, тек шабуыл нүктелерінің үлгісін қарастырғанда, тресильо Африканың солтүстік-батыс ұшынан Азияның оңтүстік-шығыс ұшына дейінгі дәстүрлі халық музыкасының ортақ элементі болып табылады.
Қосымшаның құрылымы
"Тресильо" Солтүстік Африкадағы Мароккодан Оңтүстік Азиядағы Индонезияға дейін кеңге созылған географиялық белдеуде де кездеседі. Марокко музыкасындағы осы үлгіні қазіргі Малиден Сахара шөлі арқылы солтүстікке әкелінген құлдарға байланыстыруға болады. Бұл үлгі ислам дінінің таралуымен Солтүстік Африкадан Азияға қарай шығысқа жылжуы мүмкін. Таяу Шығыс және Азия музыкасында бұл мотив қосымша ырғақтар арқылы құрастырылады.
Бөлу құрылымы
Африка музыкасында және африкалық диаспораның музыкасында кездесетін ең негізгі қос импульстік фигура – кубалықтар тресильо деп атайтын фигура, испан сөзі «триплет» (екі негізгі соққының уақытында үш тең соққы) дегенді білдіреді. Алайда, кубалық халық музыкасының терминологиясында бұл термин төменде көрсетілген фигураны білдіреді. Африкалық музыканың ырғақтық құрылымы бөлінген. Тресильо қиылысқан ырғақ арқылы құралады: 8 импульс ÷ 3 = 2 қиылысқан соққы (әрқайсысы үш импульстан тұрады), қалдығы – жартылай қиылысқан соққы (екі импульсқа созылады). Яғни, 8 ÷ 3 = 2, r2. Тресильо – қиылысқан ырғақтық фрагмент. Оның шабуыл нүктелерінің ретсіздігіне байланысты, «тресильо» африкалық және африкалық негізделген музыкада қосымша ырғақ түрі деп қате түсінілген. Бұл ырғақты жазудың екі тәсілі арасындағы айырмашылық шағын болғанымен, олардың түбіндегі түсініктер мүлдем бөлек. Ритмнің негізгі уақытын сезінгісі келетін және оның үстіңгі морфологиясын тұрақты астыңғы артикуляциямен байланыстыра білетін адамдар бөлінген форматты ұнатады. Егер үш, содан кейін үш, содан кейін екі он алтыншы нота қосылатынын көзге елестетсе, онда 3 + 3 + 2 дұрыс қалыптасқандығын жай ғана кездейсоқтық деп қарастырады, оны метрикалық құрылым емес, топтастырудың нәтижесі деп есептейді. Олар африкалық музыканың нағыз метрикалық құрылымы бар екенін жоққа шығаруға тырысады, себебі ол нормативтік топтама құрылымынан жиі ауытқиды.