Кіріспе

Құрттар тұқымдасы

Sciomyzidae тұқымдасы Diptera отрядының типтік құрттарына (Brachycera) жатады. Олар көбінесе батпақ құрттары деп аталады, ал кейбір жағдайларда личинкаларының қорегіне байланысты – шырыштарды өлтіретін құрттар деп те аталады. Мұнда Huttoninidae, Phaeomyiidae және Tetanoceridae тұқымдастары Sciomyzidae тұқымдасына уақытша кіргізілген. Әсіресе соңғысы осы топтың сөзсіз бөлігі болып көрінеді және көптеген заманауи авторлар оны Sciomyzinae кіші тұқымдасының тайпасы ретінде қарастырады, ал алғашқы екеуі – отбасыдан тыс тұруы немесе болмауы мүмкін өте шағын топтар, сондықтан уақытша кіші тұқымдар ретінде қарастырылады. Salticellinae және Sepedon тобын қосымша кіші тұқымдар ретінде тану керек пе, әлде оларды Sciomyzinae құрамына қосу дұрыс па, бұл мәселе әлі толыққанды шешілмеген. Барлық даудың негізгі мәні – "Huttoninidae", "Phaeomyiidae", Sciomyzidae sensu stricto және бұрын Sciomyzidae тұқымдасына кірген Helosciomyzidae тұқымдастары арасындағы қарым-қатынас. Sciomyzidae барлық биогеографиялық аймақтарда кездеседі, бірақ Австралия және Океания аймақтарында сирек кездеседі.

Биология

Саздық шыбықтары көлдер мен өзендердің жағалауында, сондай-ақ батпақты жерлерде көп кездеседі. Ересек шыбықтар тамшы және нектармен қоректенеді. Личинкалары жұмсақ денелі моллюскаларға (үлпектер мен қабықшалыларға) жемтітеді немесе олардың паразиті болады. Кейде шиомизидтер қабықшалылардың жұмыртқаларына немесе шағын қабықшалыларға шабуыл жасайды. Бұл шыбықтардың толық өмірлік циклы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ белгілі личинкалардың көпшілігі жартылай сулы, ал кейбіреулері толығымен сулы. Басқа түрлерінің личинкалары құрлықта тіршілік етеді. Личинкалар негізінен қақпақшасы жоқ жұмсақ денелі моллюскалармен қоректенеді. Екі қабықшалы моллюскалармен қоректенетін кейбір түрлердің личинкалары су астында тыныс алуға бейімделген. Кейбір құрлықта тіршілік ететін түрлерде соңғы алдындағы личинка сатысы ол дамыған үлпектен немесе қабықшалыдан шығады. Соңғы сатысы бірнеше үлпекке жемтітеді. Ересек шыбықтар өсімдіктерде бастарымен төмен қарап қоныстанады. Личинкалардың тіршілік ету ортасына қарай, олар суға жақын, батпақты өсімдіктерде, орманды жерлерде немесе кейде құрғақ, ашық жерлерде кездеседі.

Сәйкестендіру

Стэкльберг, А. А. Sciomyzidae туысы Bei Bienko, G. Ya, 1988 КСРО-ның Еуропалық бөлігінің жәндіктерінің анықтамалығы 5 том (Diptera) 2-бөлім. Ағылшын тіліндегі басылым. Палеарктикалық түрлерге анықтама, бірақ қазір жаңарту қажет. Сегуй, Э. (1934) Диптерлер: Брахицерлер. II. Аcalypterae Muscidae, Scatophagidae тұқымдастары. Париж: "Фаун де Франс" баспасы 28. virtual numérique