Жін әулетінің Му императоры: Өмір және билік дәуірі
Emperor Mu of Jin
Жың патшалығының императоры Сима Дан (Му) туралы мақала. Өмірбаяны, билікке келуі, анасы Чу Суаньцзының рөлі, аумақтық кеңею және саяси тартыстар жайлы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Император Му Цзинь (; 343 – 10 шілде, 361), жеке аты Сима Дан (司馬聃), әдепті аты Пэнцзи (彭子), Шығыс Цзинь әулетінің императоры. Ол 17 жыл "билік құрғанмен", осы жылдардың көп бөлігі бала кезінде өтті, ал нақты билік оның анасы – императрица Чу Суанцзи, Хе Чонг, оның атасы Сима Ю Куаиджи ханзадасы, Ин Хао және Хуан Вэн сияқты тұлғалардың қолында болды. Оның билік кезінде Цзинь территориясы солтүстік Қытайдың Хан Жаоға қарауынан бері ең үлкен аумаққа дейін кеңейді, себебі Хуан Вэн Чэнь Ханды жойып, оның жерін Цзиньге қосты, ал Кейінгі Жаоның құлауы Цзиньге Сары өзеннің оңтүстігіндегі көптеген жерлерді қайтаруға мүмкіндік берді.
Emperor Mu of Jin (; 343 – July 10, 361), personal name Sima Dan (司馬聃), courtesy name Pengzi (彭子), was an emperor of the Eastern Jin Dynasty. While he "reigned" 17 years, most of these years were as a child, with the actual power in such figures as his mother Empress Chu Suanzi, He Chong, his granduncle Sima Yu the Prince of Kuaiji, Yin Hao, and Huan Wen. It was during his reign that Jin's territory temporarily expanded to its greatest extent since the fall of northern China to Han Zhao, as Huan destroyed Cheng Han and added its territory to Jin's, and Later Zhao's collapse allowed Jin to regain most of the territory south of the Yellow River.
Билік құрғанға дейін
Сима Дан 343 жылы, әкесі император Кан билік еткен кезде дүниеге келді; анасы император Канның әйелі, император Чу Суанцзи болған. Ол әкесінің жалғыз ұлы еді. 344 жылы, Сима Дан бір жасқа толғанда, император Кан ауыр сырқатқа шалдықты. Оның әкесінің шешесінің туған інілері, маңызды лауазымды Ю Бинг (庾冰) және Ю И (庾翼), император Юаньның ұлы, Сима Данның атасының ұлы, Куаиджи патшасы Сима Юды жаңа император етіп тағайындауды қалады. Бірақ император Кан тағы бір маңызды лауазымды адам Хе Чонгтың (何充) кеңесін қабылдап, жас болса да, тақты Сима Данға беруге шешім қабылдады. (Хе Чонг екі жыл бұрын император Канның ағасы және оның ізашары император Ченгке (яғни, тақты ұлына беруі керек) дәл осындай кеңес берген еді, бірақ ол кеңес орындалмады.) Осылайша, Сима Дан мұрагерлік ханзада атанды. Ол бір айдан кейін қайтыс болды, ал мұрагер ханзада Дан император Му ретінде таққа отырды.
Sima Dan was born in 343, during the reign of his father Emperor Kang; his mother was Empress Chu Suanzi, Emperor Kang's wife. He was his father's only son. When he was only one year old in 344, Emperor Kang grew seriously ill. His granduncles from his paternal grandmother's side, the key officials Yu Bing (庾冰) and Yu Yi (庾翼), wanted to support his granduncle, a son of his great grandfather Emperor Yuan, Sima Yu the Prince of Kuaiji, as the new emperor, but Emperor Kang accepted the advice of another key official, He Chong (何充), and decided to pass the throne to Sima Dan despite his young age. (He Chong had, two years earlier, given identical advice to Emperor Kang's older brother and predecessor Emperor Cheng (i. e., he should pass the throne to a son), advice which was not followed.) He therefore created Sima Dan crown prince. He died less than a month later, and Crown Prince Dan succeeded to the throne as Emperor Mu.
"Ересекті" император ретінде
357 жылдың қыркүйегінде император Му Хе Фаниге үйленді, оны императрица етіп жариялады. 358 жылы Сима Ю өзінің барлық билігінен бас тартуды ұсынды, бірақ император Му одан бас тартты. Сол жылы генерал Сюнь Сянь (荀咸) Шаньдун түбегін қайта басып алу мақсатымен солтүстікке жорық жасады, бірақ жорық сәтсіз аяқталды. 359 жылы Ескі Ян Сары өзеннің оңтүстігіндегі Цзинь жерлеріне қысым көрсетуімен, генералдар Сэ Ван (謝萬), Чжуг Ю (諸葛攸) және Чи Тан (郗曇) Ескі Янға қарсы шабуылға шықты, бірақ Сэ (謝) Ескі Ян әскерлері жақын деп жаңылысып, шегінуге бұйрық бергеннен кейін әскерлер ыдырады. Көмек келмегендіктен, Сары өзеннің оңтүстігіндегі Цзинь жерлері Ескі Янның қолына түсе бастады. 361 жылдың шілдесінде император Му ұлы болмай қайтыс болды. Сондықтан император жесір Чжу оның туысы, Ланья князі Сима Пиді император етіп тағайындады. Содан кейін Сима Пи Ай императоры ретінде таққа отырды.
In September 357, Emperor Mu married He Fani as his empress. In 358, Sima Yu offered to resign all of his powers, but Emperor Mu declined. Later that year, a northern campaign by the general Xun Xian, intending to recapture the Shandong Peninsula, failed. In 359, with Former Yan exerting pressure on Jin possessions south of the Yellow River, the generals Xie Wan (謝萬), Zhuge You (諸葛攸), and Chi Tan (郗曇) advanced north to attack Former Yan, but the forces collapsed after Xie wrongly believed that Former Yan forces were near and ordered a retreat. Without aid, Jin possessions south of the Yellow River began to fall into Former Yan hands. In July 361, Emperor Mu died without a son. Empress Dowager Chu therefore ordered that his cousin, Sima Pi the Prince of Langya, be made emperor. Sima Pi then succeeded to the throne as Emperor Ai.
Эралық атаулар
Yonghe (永和, пи. Йонге): 21 ақпан 345 – 5 ақпан 357
Shengping (升平, пи. Шэнпин): 6 ақпан 357 – 2 наурыз 362
Yonghe (永和, py. Yǒnghé): 21 February 345 – 5 February 357
Shengping (升平, py. Shēngpíng): 6 February 357 – 2 March 362