Кіріспе
Т. Х. Уайттың романы. «Мерлин кітабы» – британ жазушысы Т. Х. Уайттың артуриялық фантастикалық кітабы. Бұл «Бір кездегі және болашақ патша» кітабының аяқталуы, бірақ ол жеке және автор қайтыс болғаннан кейін жарық көрді.
The Book of Merlyn is an Arthurian fantasy book by British writer T. H. White. It is the conclusion of The Once and Future King, but it was published separately and posthumously.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Кітаптың басы Артур патша соңғы шайқасына дайындалып жатыр. Мерлин Артурдың білімін толықтыру және соғыстардың себебін анықтау үшін қайтадан пайда болады. "Тақтағы семсерде" болғандай, Мерлин Артурға түрлі жануарларға айналдырып, этика мен саясатты тағы да көрсетеді. Кітаптың соңғы тарауы Артур патша мен оның ұлы және жүрегі туыс Мордред арасындағы соңғы шайқасқа бірнеше сағат қалғанда өтеді. Артур Мерлиннен алған барлық білімінен кейін шайқасуға құштар емес. Ол Мордредпен Англияны екіге бөлу туралы келісімге келеді. Мордред келіседі. Осы келісім жасалып жатқанда, Мордредтің сарбаздарының біріне жылан шағады. Солдат қылышын шығарады. Қарсы жақ жыланды байқамай, оны сатқындық әрекеті деп қабылдайды. Артурдың әскерлері Мордредке шабуыл жасайды, ал Артур мен Мордред одан кейін болған шайқаста қаза табады. Гвиневра монастырьға келіп, өмірінің соңына дейін сонда қалады. Ланселот жалғыз өмір сүріп, жалғыз дүниеден өтеді. Оның соңғы кереметі – ол өлген бөлмеде жұмақтың иісі сезілді.
Тұжырымдама және шығармашылық
Уайт бұл кітапты жазуға Малоридің "Артурдың өлімі" еңбегінің негізгі тақырыбы – «соғысқа қарсы құрал табу» екенін білген соң кірісті. Бұл кітапта анық сюжет жоқ, оның орнына соғыс пен адам табиғаты туралы әңгіме баяндалған. Уайт 1958 жылы жарық көрген «Бір кездегі және болашақ патша» кітабының «Тастағы қылыш» бөліміне Мерлин кітабынан алынған эпизодтарды қосып, бұрын қабылданбаған мәтіннің бөліктерін сақтап қалды.
Қайта ашу және жариялау
Остиндегі Техас университетінің Гарри Рэнсом гуманитарлық зерттеу орталығы 1967 және 1969 жылдар аралығында Уайттың жеке қағаздары мен қолжазбаларының басым бөлігін сатып алды. 1975 жылы осы жинақта "Мерлин кітабының" түпнұсқа қолжазбасы табылды және 1977 жылы Техас университетінің баспасы оны Сильвия Таунсенд Уорнердің алғы сөзімен және Тревор Стаблидің суреттерімен бірге "Мерлин кітабы: "Бір кездегі және болашақ патшаның" жарияланбаған қорытындысы" деген атпен жариялауға дайындады.