Кіріспе

Сүтқоректілер түрі
Speciesbox
| image = Sousa teuszii1. jpg
| image2 = Жүгірткі дельфиннің өлшемі. svg
| status = CR
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| status2 = CITES A1
| status2 system = CITES
| status2 ref =
| genus = Sousa
| species = teuszii
| authority = (Kükenthal, 1892)
| range map = Cetacea range map Atlantic Humpback Dolphin. PNG
| range map caption = Атлантикалық дөңес дельфиннің таралған аймағы
| synonyms = Sotalia teuszii Kükenthal, 1892
| synonyms ref = Еркектерде, әсіресе, арқа қанаттарының астында ерекше дөңестер болуы мүмкін. Туылған кезде бұл түрдің салмағы және ұзындығы айқын болады.

Әдеп-тәрбие және тамақтану

Бұл түр ұялшақ деп танылады; ол су бетімен жүрмейді және әуедегі демонстрацияларын сирек көруге болады. Олар кейде секіріп, судан көтеріліп, құйрықтарымен суға соғады. Атлантикалық дөңгелек дельфиндер қайық қозғалтқыштарынан қашықтықта қалуға бейім, ал суда көрінген кезде олар көбінесе саяхаттап, азық іздейді. Олар азық іздеуде тәуелсіз де, бірлесіп те жұмыс істейді. Топтар әдетте 1-ден 18-ге дейін жануарлардан тұрады, бірақ 20-дан 40-қа дейін жануарлардың жиналуы да байқалған. Саяхат кезіндегі орташа жүзу жылдамдығы шамамен Ангола мен Гвинеядағы кейбір жекелеген дельфиндердің мекенге адалу қабілеті жоғары және берік байланыс үлгілері байқалады. Олардың ең үлкен қауіптері – желкендік торларда кездейсоқ түсу, содан кейін мақсатты түрде аулау, мекендемелердің жойылуы мен нашарлауы, шамадан тыс балық аулау, теңіздің ластануы, адамның әрекетінен туындаған дыбыс және климаттың өзгеруі. Адамдар жағалаудағы елді мекендерді үнемі кеңейтіп, мұхиттарды ластауда, бұл теңіз жануарларына қауіп төндіреді. Шамадан тыс балық аулау дельфиндерге қол жетімді жемнің мөлшерін азайтады, бұл олардың жеткіліксіз тамақтануына әкеледі. Олар теңіздің ластануына (мұнайдың төгілуі, тазартылмаған ағынды сулар, ауыл шаруашылығы аймақтарынан ағып келу және т.б.) және одан кейін теңіздегі бактериялардың гүлденуіне бейім, бұл жағалаудағы киттерге зиян келтіреді. Судағы бактериялардан шыққан уларлар Атлантикалық дөңгелек дельфин сияқты жойылып бара жатқан түрлерді оңай құрта алады. Адамның әрекетінен туындаған дыбыс дельфиндердің есту қабілетінің төмендеуіне және құлақ тіндерінің зақымдануына, шулы жағалау құрылыстары мен кеме қатынастарына себеп болады. Атлантикалық дөңгелек дельфиндердің географиялық орналасуы судың температурасына және жемнің таралуына байланысты. Климаттың өзгеруі су температурасының өзгеруіне әкеледі, бұл дельфиндерді қоршаған ортаның өзгеруіне бейімделуге мәжбүр етеді. ]]Атлантикалық дөңгелек дельфиннің қазіргі сақтау статусы IUCN бойынша өте қауіпті. Африкадағы жағалауды дамыту және оның салдарынан туындайтын бұзылулар осы ұялшақ түрге тікелей немесе жанама түрде зиян келтіруді жалғастырады. Дельфиндер климаттың өзгеруіне қарсы тұрды және адамның әрекетінен туындаған әсерге байланысты тиісті бейімделулерді дамытты. Әлемдік температураның көтерілуіне байланысты олар мұхиттың суық, терең суларында өмір сүрмейді. Бұл дельфиндер үшін өмір сүруге қалған жалғыз орын – мұхиттың жасыл, жылы сулары. Егер әлемдік температура көтеріле берсе, дельфиндердің сәтті өмір сүріп, көбейіп-өнуі үшін қолайлы мекендеме болмайды. Дельфиндерді сақтаудың бір жолы – қосалқы аулау және теңізді қорғау аймақтары туралы мемлекеттік заңдарды тиісті түрде орындау. Балық аулау торларын жағалаудан белгілі бір қашықтықта тастауға тыйым салатын заңды орындау дельфиндердің тіршілігін қамтамасыз етеді, өйткені дельфиндердің кездейсоқ түсуі азаяды. Қоғамды дельфиндерге төнген қауіп-қатерлер туралы хабардар ету науқаны немесе оқыту арқылы теңіз жануарларын қорғау туралы білімдерін арттыру арқылы қоғамның санасын арттыруға болады. Ғылыми зерттеушілер Атлантикалық дөңгелек дельфиндер туралы көбірек ақпарат тауып, қазіргі уақытта адамның әрекеті олардың түрлеріне тигізетін әсерді қалай азайтуды зерттеп жатыр.