Кіріспе

сүтқоректілер түрі

Үнді мұхиты дөңес дельфині (Sousa plumbea) – Дельфинидтер тұқымдасының мүшесі, Оңтүстік Африкадан Батыс Индокитайға дейінгі жағалау аймақтарында қоныстанды. Бұрын Үнді-Тынық мұхиты дөңес дельфині (Sousa chinensis) осы түрдің ішіне кіретін, бірақ 2014 жылғы зерттеу олардың жеке түр екенін көрсетті. Тұрғын ортаны пайдаланудың ең шектеулі факторы – су тереңдігі, көптеген жекелегендер 20 метрден төмен тереңдікте қалады. Осының салдарынан Үнді мұхиты дөңес дельфинінің теңіздегі таралу аймағы жағалаудың нақты физиографиялық сипаттамаларына байланысты. Бұл түр жағалаудағы барлық типтегі тіршілік ортасында кездеседі, бірақ кез келген тіршілік ортасының басымдығы мен маңыздылығы географиялық орналасуына күрт түрде байланысты. Үнді мұхиты дөңес дельфиндерінің балалары мен жасөспірімдерінің өлімі өте жоғары, себебі олар қоршаған ортаның ластануы, тіршілік ортасының нашарлауы және шудың таралуы сияқты адамның әрекетінен туындаған факторларға ұшырайды. Үнді мұхиты дөңес дельфиндері әлеуметтік дельфинидтер болып табылады, олар орташа алғанда он екі жекелегеннен тұратын топтарда өмір сүреді, бірақ топтың мөлшері айтарлықтай өзгеріп отыруы мүмкін. Олардың диетасының көп бөлігі сциаенид балықтарынан, жұмсақ денелілерден және қабықтылылардан тұрады. Қазіргі уақытта бұл түрдің жағдайы «Қауіптің астында» деп санатталған. Оңтүстік-Шығыс Азияда, әсіресе Қытайдың оңтүстік жағалауында маңызды популяциялар анықталды. Алайда, соңғы зерттеулер Арабия түбегінің жағалауында, әсіресе Оман сұлтандығы мен Біріккен Араб Әмірліктерінде де маңызды популяциялар бар екенін көрсетті. S. plumbea және S. chinensis генетикалық тұрғыдан ерекшеленсе де, дельфинидтердің гибридтеуге бейімділігі олардың таралу аймақтарында гибридтік популяциялардың пайда болуына әкелді. Шындығында, генетикалық талдау көрсеткендей, Индокитайдан алынған S. chinensis Австралиядан алынған S. chinensis-ке қарағанда S. plumbea-ға жақын. Бұл түр кең көші-қон мінез-құлқына ие емес.

Сипаттама

Үнді мұхиты дөңес дельфині – орташа денелі дельфин, ұзындығы және салмағы бойынша шамамен жетеді. Олардың арқасында майлы дөңес болады, бұл оларды S. chinensis-тен ажыратады, оларда арқалық қанаты жақсы көрінеді, бірақ дөңес жоқ. Олар көбінесе қара сұр түсті болады. Осының салдарынан, көптеген елдер түрдің жойылып кету қаупіне ұшырамауын қамтамасыз ету үшін алдын ала сақтау және басқару бағдарламаларын құрды. Жақында жүргізілген зерттеулер Біріккен Араб Әмірліктері әлемдегі ең ірі популяцияның біріне ие екенін көрсетті.