Кіріспе

Құдайға немесе құдайларға сенімнің жоқтығы

Нонтеизм немесе теизм – Құдайға немесе құдайларға сенімнің болмауымен сипатталатын діни және діни емес көзқарастардың кең ауқымы. Нонтеизм көбінесе құдайлар туралы мәселеге бейжай қарауды немесе одан үн қатпауды білдіреді және кез келген құдайға қарсылық таныту, белсенді түрде сенбеуді білдіретін атеизмнен ерекшеленеді. Ол әр түрлі, тіпті бір-біріне қайшы келетін ұстанымдарды қамтитын, мысалы, агностицизм, игностицизм, иетсизм, скептицизм, пантеизм, пандеизм, транстеизм, атеизм (күшті немесе оң, ашық немесе жасырын) және апатеизм сияқты ұғымдарды біріктіретін жалпы термин ретінде қолданылады. Ол христиан апологетикасы және жалпы либералды теология салаларында қолданылады. «Нонтеизм» терминін алғаш рет 1852 жылы Джордж Холиоак қолданған. Философ Энтони Кенни агностицизм аясында "Құдай бар" деген мәлімдемені белгісіз деп санайтын агностиктер мен Құдай туралы кез келген пікірталас мағынасыз деп санайтын теологиялық нокогнитивистерді ажыратады. Дегенмен, кейбір агностиктер нонтеист емес, агностикалық теист болып табылады. Құдайлардың бар екендігі туралы басқа да философиялық көзқарастар – игностицизм және скептицизм. "Құдай" терминінің әртүрлі анықтамаларына байланысты, адам белгілі бір құдайлар туралы түсініктер бойынша атеист болуы мүмкін, ал басқалары бойынша агностик болып қалуы мүмкін.

Тәңіршіл емес діндер

Натандық емес ой дәстүрлері христиандық, индуизм, джайнизм, даосизм, шығармашылық, дудизм, раэлизм, гуманистік иудаизм, лавейяндық сатанизм, "Ша́йтандық ғибадатхана", унитариандық универсализм және этикалық мәдениеттерде өз рөлін атқарды.