Кіріспе

Канадалық тұтыну салығы

Гармонизацияланған сату салығы (HST) – Канададағы тұтыну салығы. Ол федералды тауарлар мен қызметтер салығы (GST) және аймақтық провинциялық сату салығы (PST) бір бірімен үйлестіріліп, бірыңғай қосылған құн салығы ретінде қолданылатын провинцияларда қолданылады.

Жеке HST кредиті

Жеке тұлғаларға салынатын салықтардың жалпы сомасы бойынша кірістілікті сақтауға көмектесу мақсатында, Канада үкіметі (ҚҚС үшін) және қатысушы провинциялық үкіметтер, каскадтық салықтан қосылған құн салығына өтумен бірге, табыс салығын төмендетіп, төмен кірісті топтарға тікелей төлемдер (қайтарылатын салық жеңілдіктері) тағайындады. Федералдық үкімет 2009-2010 жылдары төмен кірісті азаматтарға ересектерге 248 долларға дейін және әр балаға 130 долларға дейін қайтарылатын "ҚҚС кредитін" ұсынады. Провинциялар да ұқсас түзетулер жасайды, мысалы, Ньюфаундленд және Лабрадор ересектерге 40 долларға дейін және әр балаға 60 долларға дейін қайтарылатын салық жеңілдігін ұсынады.

2010 жылғы іске асыру

Канада үкіметі 2008 жылғы федералды бюджетте сату салығын үйлестіруді «кәсіпорындарының бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін бөлшек сауда салығы бар провинциялар қабылдай алатын ең маңызды қадам» деп атады және федералды қаржы қызметкерлері HST емес провинцияларға PST жүйелерінен бас тартуға қысым көрсету/ынталандыруды бастады. Осының салдарынан, 2008 және 2009 жылдары Онтарио және Британдық Колумбия провинциялары Канада үкіметімен HST қабылдау туралы келіссөздер жүргізді. 2009 жылдың 26 наурызында Онтарио провинциясы жылдық бюджетінде 2010 жылдың 1 шілдесінен бастап PST және GST-ны біріктіру ниетін жариялады. 2010 жылдың 1 шілдесінде Онтарио және Британдық Колумбия провинцияларында HST күшіне енді, бірақ қоғамдық пікір сауалнамалары Британдық Колумбияның 82% және Онтарионың 74% қарсы екенін көрсетті. Көптеген зерттеулер салықты үйлестіру кәсіпорынға инвестицияларды арттыратынын және PST сияқты салықтар провинциялық экономикалық өсуді тежейтінін көрсетті. Онтариодағы HST мөлшерлемесі 13%, бұл Нью-Брансуик және Ньюфаундленд пен Лабрадорға ұқсас. Онтарио 2010 жылы төмен кірісті азаматтарға ересек немесе бала үшін 260 долларға дейін қайтарылатын салық жеңілдігін беруге міндеттенді, ал Британдық Колумбия 2010 жылы ересек немесе бала үшін 230 долларға дейін қайтарылатын салық жеңілдігін беруге міндеттенді. Федералды және провинциялық салық жеңілдіктері жыл бойы тоқсан сайын төленеді. Британдық Колумбия сондай-ақ төмен және орташа кірісі бар зейнеткерлерге 175 доллар, ал балалы отбасыларға 18 жасқа дейінгі әрбір балаға 175 доллар бір реттік төлем жасады. Бұл есепте 2020 жылға қарай HST салдарынан BC экономикасы «PST-ге қарағанда 2,5 миллиард долларға үлкен болады деп күтілуде. Бұл бір адамға 480 доллар немесе бір отбасыға 830 доллар» құрайды. Роджер Мартиннің экономика жөніндегі жұмыс тобының жеке баяндамасында HST жалпы салықтарды төмендететіні анықталды, себебі «үйлестірілген сату салығынан түсетін кірістердің артуы корпоративтік және жеке салықтарды, сондай-ақ салық жеңілдіктерін азайтумен өтелді. Нәтижесінде кіріс азайды». Зерттеу туралы хабарлаған The Globe and Mail газеті «Онтарио үкіметінің кірісі азаяды» деп жазды. Канадалық саясатты зерттеулер орталығының зерттеушісі Дэвид Мюрреллдің есебінде салықтың ең төмен табысты отбасылардан жоғары орташа табысты отбасыларға «шамалы прогрессивті» әсер ететіні күтілді, ал Британдық Колумбияда салықтар 320 долларға, Онтариода 290 долларға өсті. 2009 жылдың қарашасында Ipsos Reid сауалнамасы Британдық Колумбияның басым көпшілігінің (82%) және Онтарионың (74%) провинциялық үкіметтерінің сату салығын үйлестіру жоспарларына қарсы екенін көрсетті. Халықтың 39% ғана HST бизнеске пайдалы болады деп ойлады, ал Бәсекеге қабілеттілік, өнімділік және экономикалық прогресс жөніндегі жұмыс тобы үйлестірілген сату салығы шағын кәсіпкерлер үшін әкімшілік шығындарды азайтатынын және олар сатып алған тауарлар мен қызметтерге төлеген сату салығын қайтару мүмкіндігіне байланысты салықтарды төмендететінін мәлімдеді. Сонымен қатар, тұрғындардың 10% ғана бұл шара жаңа жұмыс орындарын құруға септігін тигізеді деп есептеді. Калгари университетінің мемлекеттік саясат мектебінің профессоры Джек Минцтің зерттеуі HST және корпоративтік салық мөлшерлемесінің төмендеуі он жыл ішінде 600 000-ға жуық жаңа жұмыс орнын құруы мүмкін екенін көрсетті.

Британдық Колумбиядағы бас тарту

Британдық Колумбияда HST енгізуі өте жағымсыз қабылданды, себебі ол "салықты көтеру" ретінде қарастырылды және премьер-министр Гордон Кэмпбелл 2009 жылғы сайлаулардан бұрын HST енгізу жоспары жоқ екенін мәлімдеген болатын, бірақ сайлауда көпшілік дауысқа ие болғаннан кейін оны енгізді. Британдық Колумбияның бұрынғы премьер-министрі Билл Вандер Зальм халықтың наразылығына жауап ретінде HST-ге қарсы петиция ұйымдастырды. 2010 жылдың 11 тамызында Elections BC оған науқан 2010 жылдың 5 шілдесіне дейін провинцияның 85 сайлау округінде тіркелген сайлаушылардың 10% астамынан қол жинағандығын хабарлады. Петицияның сәтті аяқталуы провинциялық үкіметті салық бойынша референдум өткізуге міндеттеуі мүмкін. Elections BC ресми түрде хабарлама жасауға дайын болды, бірақ одан бас тарды және жергілікті бизнес топтары ұсынған шағымды сот қарарға дейін процесті алға жылжытудан бас тартты. 2010 жылдың 20 тамызында Бас судья Роберт Бауман Британдық Колумбияның даулы келісімді сату салығына қарсы петицияның жарамды екенін мойындады. Бұл шешім мәселені провинциялық заң шығарушы органдарға қайтаруға мүмкіндік берді. Бауман Elections BC 11 тамызда петицияны мақұлдағанда дұрыс болғанын айтты. Британдық Колумбияда HST-ні қайта қарау туралы петицияның мақұлдануы британдық колумбиялықтарға салық жүйесінің тағдырын шешуге мүмкіндік беретін референдумға жол ашты. Elections BC референдумды пошта арқылы өткізді, тіркелген сайлаушыларға HST бойынша өз шешімдерін жіберуге мүмкіндік берді. 2011 жылғы Британдық Колумбия сату салығы бойынша референдум 2011 жылдың маусым және шілде айларында өтті. Халықтың ашуын басу мақсатында үкімет референдумның міндетті болады және халықтың еркіне бағынатынына уәде берді. Дауыс парағындағы сұрақ: "Сіз HST (келісімді сату салығы) салықтарын жоюға және GST (тауарлар мен қызметтерге салынатын салық) салықтарымен бірге PST (провинциялық сату салығы) салықтарын қайта орнатуға келісесіз бе? Иә немесе жоқ". 2010 жылдың қараша айында Гордон Кэмпбелл премьер-министр лауазымынан кетті, өзінің танымалдылығының төмендеуі үкіметтің жоспарларын ілгерілетуін тоқтатқанын және HST туралы нақты пікірталас жүргізуді мүмкін емес еткенін айтты. Оның орнына Кристи Кларк келді. Биліктегі BC либералдары өткен жылы енгізілгеннен бері HST-ні қолдап науқан жүргізді, бастапқы GST/PST жүйесіне оралу тым қымбат болады деп мәлімдеді; олар Оттаваға қайтаруға тиіс ақшаға, жоғалған салық түсімдеріне және салық төлеушілерге салық жүйелерін ауыстыруға кететін шығындарға назар салды. 2011 жылдың сәуірінде Британдық Колумбияның премьер-министрі Кристи Кларк Британдық Колумбиялықтардың HST-ні "жақсарту" бойынша ұсыныстарын тыңдау үшін провинциялық деңгейде бастама жариялады. Қолдаудың төмендеуіне және HST-ге қарсы ашу-ызаның жалғасуына байланысты, 2011 жылдың мамырында Қаржы министрі Кевин Фалькон Британдық Колумбиялықтар HST-ні сақтауға дауыс берсе, 2012 жылдың 1 шілдесінде ставка 1%-ға төмендейді және 2014 жылы тағы 1%-ға төмендейді деп мәлімдеді. Бұл жалпы ставканы 10%-ға дейін төмендетуі керек еді. Сондай-ақ, провинциялық үкімет балалы отбасыларға бір реттік 175 доллар көлемінде төлем жасауға және төмен және орташа табысқа ие зейнеткерлерге 175 доллар төлеуге міндеттенді. 2011 жылдың 26 тамызында Elections BC референдум нәтижелерін жариялады, сайлаушылардың 55% 1,6 миллион сайлаушының арасынан HST-ні жоюды қолдады. HST-ні сақтау бай және жоғары білімді сайлау округтерінде, сондай-ақ отбасылық бизнестің үлесі жоғары округтерде ең көп қолдау тапты. BC либералдары 18 ай ішінде GST/PST жүйесін қайта орнату жоспарын жариялады, мақсатты мерзімі 2013 жылдың 31 наурызы болды. Нәтижесінде Британдық Колумбия HST бағдарламасынан шығу үшін федералды үкіметке 1,6 миллиард доллар төлеуге міндетті болды. 2013 жылдың 1 сәуірінде Британдық Колумбия HST-ден бас тартып, GST/PST жүйесіне оралды.

2013 жылғы іске асыру

2012 жылғы 18 сәуірде жарияланған провинциялық бюджетте Принс-Эдвард аралы үкіметі 2013 жылғы 1 сәуірде күшке енетін 14% HST енгізу жоспарларын жариялады. Бұл Принс-Эдвард аралының провинциялық сату салығының үлесін 10%-дан 9%-ға дейін төмендетті. Принс-Эдвард аралы үкіметі Канада провинцияларының арасында федералды GST-ті салыққа тарту арқылы ерекшеленді. 1990 жылы федералды GST енгізілгеннен бері PEI-дің 10% PST федералды GST-ді қоса алған тауарлардың сомасына есептелді; ал PST қызметтерге есептелмеді. Нәтижесінде, 7% GST 6%-ға дейін төмендетілгенге дейін тауарларға төленетін салықтың жалпы сомасы 17,7% болды, ал 2006 және 2008 жылдары тиісінше 5%-қа төмендеді. 2012 жылдан бастап PEI тұтынушылары 15,5% салық төледі (5% GST және 10% PST тауарлардың сомасына есептелді). Өңірлік үкімет кейбір тауарларды салықтан босатуға уәде берді, ал сыншылар электр энергиясына салынатын салықтың 5% GST-ден 14% HST-ға дейін өсетінін атап өтті; HST енгізілгенге дейін электр энергиясына PST салық салынбаған. 2013 жылғы 1 сәуірде Принс-Эдвард аралында HST енгізілді, бұл тауарларға салынатын салықты 15,5%-дан 14%-ға дейін төмендетті, ал қызметтерге салынатын салықты 5% (GST) -тан 14%-ға дейін көтерді.

Тиісті заттар

Онтариода HST бензин мен дизельдік отынға салынатын салық 5%-дан 13%-ға дейін өсірілді. Британдық Колумбияда мотор отыны мен дизельге HST қолданылды, бірақ 7% провинциялық үлесі сату орнында қайтарылды, демек, тиімді салық 5%-да, яғни ЖСТ мөлшерлемесінде қалды. Дегенмен, Онтариода газеттер мен 4 доллардан аспайтын бір реттік сатып алу құнындағы жылдам тағамдарға PST бөлігі салықтан босатылады. CRA Онтариода жаңадан салынған үйлерді сатып алған көптеген сатып алушыларды қайта қарап, олардың HST жаңа тұрғын үйге арналған шегерім алу құқығын мойындамады. Онтариода жалдауға арналған жылжымайтын мүлікке HST жеңілдіктері де бар, ол HST жаңа тұрғын үйді жалға алу жеңілдігі деп аталады, және бұл жеңілдік алғаш рет жалдауға берілетін жаңа тұрғын үй кешенін сатып алу кезінде 24 000 долларға дейін HST қайтарымын ұсынады. Онтарио тұрғындары үшін қолданыстағы үйді қайта сатудан ЖСС алынбайды, бірақ жөндеу жұмыстары салық салынады. Онтариолықтар инвестициялық қорлармен байланысты басқару және басқа да төлемдерге көбірек төлейді, мысалы: өзара қорлар, бөлінген қорлар және ETF.

Ерекшеліктер

Көптеген провинциялар ҚҚС бойынша кітаптарды салықтан толығымен босату арқылы немесе сату орнындағы қайтару арқылы босатады. Жаңа Шотландия тұрғын үйді жылытуға арналған көздерді, мысалы, дизель отынын, тұрғын үйді жылытуға қолданылатын электр энергиясын, отынды және ағаш пеллеталарын ҚҚС-тан босатады. Онтариода балалар киімдері мен аяқ киімдері, кітаптар, автокреслолар, бекіткіштер және әйелдер гигиенасы тауарлары сияқты тұрмыстық тауарларға ҚҚС есептелмейді. Британдық Колумбия да PST/ҚҚС-қа қайта оралғанға дейін осылай істеді. Британдық Колумбия қоғамдық көлік бағаларына, BC Ferries билеттеріне, көпірлер мен жолдардағы төлемдерге ҚҚС есептелмейді. Принц-Эдуард аралы жылытуға қолданылатын тұрғын үй майынан, сондай-ақ кейбір киімдерден, кітаптардан және жеке күтім заттарынан босатылады.