Кіріспе

Американдық әнші, актриса, қоғамдық белсенді Этта Мотен Барнетт (5 қараша 1901 жыл - 2 қаңтар 2004 жыл) – американдық актриса және контральто вокалисі, ол «Порги мен Бесс» операсындағы «Бесс» рөлімен есімдері танылды. Ол сахнада және экранда афроамерикалық әйелдер үшін жаңа бейнелер жасады. Өнердегі мансабынан кейін Барнетт Чикагода ірі меценат және қоғамдық белсенді ретінде жұмыс істеді, мәдени, әлеуметтік және діни мекемелерге қаржы жинады және көмек көрсетті. Ол сонымен қатар Чикагода радио бағдарламасын жүргізді және Африка елдеріне АҚШ-тың бірнеше ресми делегацияларына қатысты.

Алғашқы жылдар

Этта Мотен Техас штатының Веймар қаласында, әкесі – методист пасторы Фримен Ф. Мотен және анасы – мұғалім Ида Норман Мотен отбасында дүниеге келді. Одан кейін ол Канзас штатының Квиндаро қаласындағы тарихи афроамерикандық колледж (HBCU) – Батыс университетіне оқуға түсті, онда музыканы оқыды. Оқу ақысын төлеу үшін ол Топека қаласының WREN радиосында квартетке қосылды, Шаутауква айналымында өнер көрсетті және жаздарын Джексон Джубилей әншілерімен бірге өткізді. Білімін Канзас университетінде аяқтады, 1931 жылы дауыс және драма мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Ол жаңа салынған Хох аудиториясында концерт берген алғашқы студент болды. Мотен Альфа Каппа Альфа әйелдер қауымының мүшесі болды, ол оның мансабы бойында қолдау желісін қамтамасыз етті.

Мансап

Этта Мотен Барнетттің алғашқы жұмысы Линкольн университетінде басталды. Ол оқытушылық келісімшарт алды, бірақ әкесі Нью-Йоркке көшетіні туралы хабарлаған соң ол келісімшарт қысқа мерзімді болды. Мотен Нью-Йорк қаласына көшіп барды, онда ол алғаш рет Ева Джесси хорымен солист ретінде өнер көрсетті. Джесси Виржил Томсон және Джордж Гершвинмен ынтымақтастықта жұмыс істеді. 1931 жылы ол Зора Нил Херстон жазған «Fast and Furious» музыкалық ревюында өнер көрсетті. 1934 жылдың 31 қаңтарында Мотен 20 ғасырда Ақ үйde өнер көрсеткен алғашқы африкалық-американдық болды, бұл Мари Селика Уильямс 1878 жылы президент Рутерфорд Б. Хейс және бірінші ханым Люси Вебб Хейс үшін өнер көрсеткенінен бері 50 жылдан астам уақыттан бері бірінші рет болды. Мотен президент Франклин Делано Рузвельттің туған күнін тойлау кезінде өзінің 1933 жылғы «Алтын қазушылар» фильмінен «Естен кеткен адам» әнін орындады. Бұл ән Рузвельттің сайлау кампаниясы кезінде «естен кеткен адамды» еске алатыны туралы уәдесін қайталады. Этта Мотен Барнетт музыка индустриясында бұл терминология пайда болғанға дейін ондаған жылдар бұрын осы шекараны басып өтті. Көрінеу бірақ тұрақты нәсілдік кемсітушілікке наразы болған Этта, кез келген жерге жету үшін «екі есе жақсы болуы керек» деп сеніп, табандылық танытты. Гершвин өзінің жаңа туындысындағы «Порги мен Бесс» рөлін орындау туралы пікір алмасты, оны оның ойында жазған болатын. Ол өзінің контральто диапазонынан жоғары рөлді ойнауға тырысуға алаңдады. 1942 жылғы қайта жандануда Бесс рөлі қайта жазылды. Ол «Бесс» рөлін қабылдады, бірақ «негр» деген сөзді әндей алмады, содан кейін Ира Гершвин оны либреттодан алып тастады. Бродвейде және 1945 жылға дейін жалғасқан ұлттық гастрольдік қойылымдар арқылы ол Бесс рөлін өзінің есімдік рөліне айналдырды. Тарихшы Анжела Тейттің сөзіне сүйенсек, Мотен Барнетттің бағдарламасы, мәдени мәселелердің кең ауқымын қамтыған, бәлкім, «қара әйелдің қара тыңдаушылар үшін жасалған және кең аудиторияға ие болған алғашқы радио хабарлары» болды. 1957 жылдың 6 наурызында Мотен Барнетт доктор Мартин Лютер Кингтің сұхбатын алды. Олар екеуі де Гананың Ұлыбританиядан тәуелсіздігін тойлауға қатысып отырды – ол Клод Барнетттің әйелі, вице-президент Ричард Никсон басқаратын АҚШ делегациясының көрнекті мүшесі, ал Кинг Монтгомери автобустарын бойкоттаудан кейін, әлемдегі қысымға ұшыраған адамдарды азат етуге қызығушылық танытқан, бірақ Гананың Тәуелсіздік күні тойында ресми өкілдігі болмаған адам ретінде келді. Бұл әңгіме Гана радиосының студиясында жазылған, онда Мотен Барнетт Чикагодағы хабарлары үшін жазбалар жинады, және бұл жазбалар Конгресс кітапханасында және Шомбург кітапханасында сақталады.

Жеке өмір

1918 жылы ол өзінің орта мектептегі мұғалімі болған Кёртис Брукске тұрмысқа шықты. Олардың үш қызы болды: Сью, Глэдис және Этта Ви, бірақ алты жыл некеде тұрғаннан кейін ажырасты. 1934 жылы Нью-Йоркте тұрып, жұмыс істеп жүрген кезінде Мотен екінші рет үйленді, ол Чикагодағы Associated Negro Press басшысы Клод Альберт Барнеттке тұрмысқа шықты. Олар 33 жыл бақытты некеде өмір сүрді, ол 1967 жылы қайтыс болғанға дейін. Этта Мотен Барнетт 2004 жылы Чикагодағы Mercy ауруханасында 102 жасында қарын безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды.