Кіріспе
Майкл А. Персингер (1945 жылғы 26 маусым – 2018 жылғы 14 тамыз) – американдық-канадтық психология профессоры, Лауренциан университетінде 1971 жылдан 2018 жылғы өліміне дейін қызмет еткен. Персингердің паранормальді құбылыстарға қатысты тәжірибелік жұмысы кеңінен медиада жарияланды. Ол ғылыми журналдарда 500-ден астам техникалық мақала (көптегені – «жыртқыш» журналдарда), түрлі кітаптарда оннан астам тарау және жетеу өзінің кітабын жариялаған. Гислен Лафреньермен бірлесіп жазған «Ғарыш-уақыттың уақытша өзгерістері мен ерекше оқиғалар» (1977) атты кітабында қазіргі ғылыми үлгілерге сәйкес келмейтін құбылыстардағы заңдылықтарды табу туралы мәліметтер келтірілген. Бұдан өзге, ол мидың құрылымы мен функциясы адамның ғаламды қабылдау шегін анықтайды және ортақ сандық өлшемдер жергілікті құбылыстарды космостың негізгі қасиеттерімен байланыстырады деп санайды.
Michael A. Persinger (June 26, 1945 – August 14, 2018) was an American Canadian professor of psychology at Laurentian University, a position he had held from 1971 until his death in 2018. Persinger's experimental work on paranormal experiences has received widespread media coverage He has published over 500 technical articles in scientific journals (many in predatory journals), more than a dozen chapters in various books, and seven of his own books. His book with Ghislaine Lafreniere, entitled Space Time Transients and Unusual Events (1977), documents the search for patterns in phenomena that are not compatible with current scientific paradigms. Further, he has claimed that the structure and function of the brain determine the boundaries of human perception of the universe, and that shared quantitative values connect local phenomena with fundamental properties of the cosmos.
Ерте өмір
Персингер 1963-1964 жылдары Кэролл колледжінде оқыды және 1967 жылы Висконсин–Мэдисон университетін бітірді. 1969 жылы Теннесси университетінен физиологиялық психология бойынша магистр дәрежесін, ал 1971 жылы Манитоба университетінен философия докторы (Ph.D.) дәрежесін алды. Ол Онтарио штатының Садбери қаласындағы Лорантиан университетінде химия, биология және психологияны біріктіретін Мінез-құлық нейроғылымы бағдарламасын ұйымдастырды. Оның ең әйгілі эксперименттерінің бірі, шамамен үш онжылдыққа созылған, «Құдай шлемі» деп аталатын құрылғыны қолдануды қамтыды, онда жүздеген еріктілердің уақытша бөліктеріне (temporal lobes) әлсіз, физиологиялық үлгідегі магниттік өрістер әсер етті. Бұл зерттеу кеңінен медиада жарияланды, ал Персингердің зертханасына келген Сьюзан Блэкмор және Ричард Доукинс сияқты белгілі тұлғалар тиісінше оң және теріс нәтижелер туралы баяндады. Денеден шығу сезімі, мазасыз ойлар және сыртқы күштің болуы сияқты мистикалық тәжірибелермен байланысты сезімдер ондаған жылдар бойы зерттелді, бұл тәжірибелер қатысушылардың ұсынысқа бейімділігімен байланысты емес еді. Кейінгі теориялар мен сандық электроэнцефалографиялық өлшемдер «сезімтал тіршілік иесінің» болуын сезіну мидың құдайлық тәжірибелерге немесе осыған ұқсас мистикалық құбылыстарға қатысты нормативтік прототипі болуы мүмкін деген пікірді қолдады, және бұл сол жақ жарты шардың өзіне қатысты сезімін оң жақ жарты шардың сол жақ жарты шарға баламасы ретінде қабылдауы еді. Ұқсас тәжірибелер Тодд Мерфидің технологиясын қолданған адамдарда да тіркелді. Алайда, басқа зерттеушілер шлемнің түрлі нұсқаларын қолданып, эксперименттік әсерлерді қайталай алмады немесе толыққанды қайталай алмады. Ричардс және әріптестерінің бұрынғы зерттеуінде уақытша бөліктерге әлсіз магниттік өрістердің әсерінен семантикалық жадтың да өзгеруі байқалды. Персингердің мәлімдемелеріне қатысты психолог Ричард Вайзман олардың қайталанбағанын және «ғылыми қазылар алқасының күмәнданып отырғанын» жазды. Зерттеуді психолог Крейг Аен Стокдейл де сынға алды, ол «The Psychologist» журналында жариялаған мақаласында бұл туралы жазды. Басқа зерттеушілер Персингерді жеткіліксіз қос соқырлық тануы үшін сынға алды және оның құрылғысы миға әсер ететін физиологиялық тұрғыдан сенімді механизмнің жоқтығын айтты. Персингер зерттеушілердің компьютерлік жабдықтарын дұрыс орнатпағанын және оның көптеген бұрынғы эксперименттерінің шынымен де қос соқырлықпен жүргізілгенін мәлімдеді.
Геофизикалық және адаммен қарым-қатынас зерттеулері
Персингердің өмір бойы айналысқан ісінің бірі – эксперименттік симуляциялар арқылы геофизикалық мінез-құлық байланыстарын түсіндіретін механизмді анықтау болды. Персингер мен Джон С. Дерр жасаған Тектоникалық Қысым Теориясы (ТҚТ) аймақта сейсмикалық оқиғаларға апталар немесе айлар бұрын пайда болатын тектоникалық қысымның көрінісінен жарық құбылыстары мен оған байланысты физикалық әсерлер туындайды деп болжады. Персингер бұл көріністерді, мысалы, белгісіз ұшатын объектілер (БҰО) деп атау ғасырлар бойы өзгеріп, ортақ механизмге қарамастан, мәдениет ерекшеліктерін көрсетеді деп санайды. Теорияны қолдау көбінесе корреляциялық сипатта болды. Персингер сұйықтықтарды енгізу нәтижесінде жергілікті сейсмикалық белсенділіктің алдында байқалған белгісіз жарық құбылыстары туралы хабарламалардың уақыт бойынша үзелісін гипотезаны жартылай эксперименталдық тұрғыдан қолдайтын дәлел деп есептеді. Бұл гипотезаны бір блогер жақында сынға алды.
Парапсихологиялық зерттеулер
Персингер парапсихологиялық құбылыстарды зерттейтінін айтты, себебі "ғылымның ең басты пәні – белгісіз нәрсе". 1980 жылдары Персингер эксперименталды және спонтандық "телепатия және болжамдау" ("қашықтықтан көру") жағдайларының жаһандық геомагниттік белсенділік бұрынғы немесе кейінгі күндерге қарағанда төмен болған кезде жиірек болатынын мәлімдеді. Инго Сванн және Шон Харрибанс сияқты "психикалық" қабілеттері бар адамдардың ми қызметін өлшеу оң жарты шардың (парагиппокампалдық аймақта) ерекше электрлік ми толқындарын, оң жарты шардан фотон шығарылымын күшейтуді, сондай-ақ олардың өтімдерінің ең нақты екендігі байқалған кезде геомагниттік өрістің қарқындылығының шамалы төмендеуін көрсетті.
Лорансиан университетінде дау-дамайлар
2016 жылы Персингер бірінші курс психологиясының оқытушысы қызметінен даулы жағдайда алынған. Лорантиан университетінің проректоры Персингердің студенттерден сыныпта ұсақ тіл қолданылуы мүмкін екендігін түсініп, қол қоюларын сұрауына қарсылық білдірді. Аталған мәлімдемеде "«F» әрпімен басталатын сөз, гомофобиялық сөздер және жыныс мүшелерін қаралап айтуға арналған сленгтер" сияқты мысалдар келтірілген. Менің әдісімнің бірі – адамдарды түрлі сөздерге таныстыру: әдемі емес сөздер, күрделі сөздер, эмоционалды сөздер, арсыз сөздер. Себебі олар сіздің шешім қабылдау қабілетіңізге және ойлау жолыңызға әсер етеді. Лорантиан университетінің факультеттік бірлестігі Персингердің академиялық бостандығын бұзғаны үшін университет басшылығына шағым түсірді. Ағымдағы және бұрынғы студенттер де басшылықтың бұл шешіміне наразылық білдірді. Шағым 2019 жылдың 30 қазанында Онтарио провинциясының Торонто қаласында қаралып, 2019 жылдың 6 қарашасында төреші Кевин Буркет доктор Персингердің 2015 жылдың желтоқсан айында ПСХК 1105 EL курсын оқытудан заңсыз түрде алынғаны туралы шешім шығарды. Доктор Персингердің шағымының нәтижесінде «Лорантиан университеті болашақта академиялық бостандық, университет қауымдастығының денсаулығы мен қауіпсіздігі, оқытушылардың құқықтары, жауапкершілігі мен міндеттері, сондай-ақ толыққанды және дұрыс тергеу құқығын қамтитын, ұжымдық шарт принциптерін толық қарастыратын консультациялық процеске қатысуға міндетті».
Өлім
Персингер 2018 жылдың 14 тамызында 73 жасында дүние салды.