Кіріспе

Британ үкіметінің министрлерін ресми түрде тағайындауға арналған Ұлыбританияның конституциялық термині.

«Қолды сүйіп алу» – Ұлыбританияда премьер-министрді немесе патшалық тағайындалған басқа да үкімет министрлерін лауазымдарына ресми түрде орнатуды білдіретін конституциялық термин.

Шолу

Бұрын бұл термин билік иелерінің монархтың қолын жеке адалдығы мен бағыныштылығының символы ретінде сүйіп алуы талап етілетінін білдіретін, ал мұндай адалдық пен бағыныштылық патша немесе патшайымның үкіметінде қызмет ету үшін қажетті шарт еді. Қазіргі уақытта лауазым иелерінен монархтың қолын физикалық түрде сүйіп алу күтілмейді, бұл рәсімде де, жаңа лауазым иелерін бекіту процесінің кез келген кезінде де. Монархтың қабылдауы ғана таңдауды растайды, ал бұл кездесуді Сот тізімінде "қолды сүйген" деп сипаттайды. Партия басшысына үкімет құруға берілген шақыру кейде әлі де "қолды сүйіп шақыру" деп аталады. Қолды метафоралық түрде сүйіп алу (яғни тағайындау) заң жүзінде Тағы кеңесінің келесі отырысына дейін, жаңа министр кеңес мүшесі болып ресми түрде тағайындалғанға дейін жүзеге аспайды. Мемлекеттік хатшыны (Ұлыбритания үкіметіндегі жоғарғы лауазым) тағайындаған кезде, рәсімге король немесе королеваның тағайындалған адамға кеңсе мөрлерін табыстауы да кіреді. Бұл басқа да мөрлерді сақтайтын лауазым иелеріне де қатысты, мысалы, Лорд Приви Мөрі немесе Ұлыбританияның Ұлы Мөрін сақтайтын Лорд Канцлер.

Тарих

Салтанатты рәсім әдетте Букингем сарайында өтеді, бірақ Виндзор немесе Балморал қамалында да өткен жағдайлар болған. 1908 жылғы сәуірде Эдуард VII Асквитті елден шақырып, Франциядағы Биаррицтегі «Пале отель» қонақүйіне келтірді, онда король демалыста болған. Тони Блэр автобиографиясында бұл рәсімде Елизавета II-нің қолын тура сүймегенін, керісінше, «қолына жұмсақ тиіп өтуге» ескертілгенін айтып, қызығушылығын білдірді. Патшайыммен кездесуге кірген кезде Блэр кілемге тұсалып, патшайымның қолына құлап түсті. Елизавета II-нің денсаулығының нашарлауына байланысты 2022 жылы Лиз Трасспен өткен қолды сүйіп алу рәсімі Балморалда өтті, онда королева жазды өткізіп жатқан еді. Бұл оның 70 жылдық билігінде бұл рәсімнің Букингем сарайынан тыс жерде өткен жалғыз жағдайы болды. Бұл патшайымның екі күннен кейін қайтыс болғанға дейінгі соңғы ресми ісі еді. Бұл рәсім 1885 жылдан бері, Лорд Солсбери премьер-министрлік қызметін бастағаннан бері Балморалда алғаш рет өтті.