Кіріспе

Ирландияда министрлік дәрежесіне жатпайтын министрлер – «Мемлекеттік министр» деген сөздің қазіргі анықтамасы.

Ирландияда мемлекеттік министр (Aire Stáit) (сонымен қатар кіші министр деп те аталады) – Ирландия үкіметінің бір немесе бірнеше мемлекеттік департаменттеріне тіркелген, министрлік дәрежесіне жатпайтын министр және сол департамент үшін жауапты үкімет министріне көмектеседі.

Тағайындау

Жоғары тұрған министрлерді Ирландия президенті Таоишиктің кеңесімен және Даил Эйреннің алдын ала мақұлдауымен тағайындайды, ал мемлекеттік министрлерді үкімет тікелей, Таоишиктің ұсынуы бойынша тағайындайды. Оирахтас палатасының (Дайл немесе Сенат) мүшелері Мемлекеттік департаментте Мемлекеттік министр болып тағайындалуы мүмкін; бүгінгі күнге дейін Мемлекеттік министр болып тағайындалған жалғыз сенатор – 2020 жылдың маусым айында Ирландияның 32-ші үкіметінде тағайындалған Пиппа Хакетт. Мемлекеттік министрлер Даил таратылғаннан кейін, жаңа Таоишиг тағайындалғанға дейін қызметте қалады. Егер Таоишиг қызметінен кетсе, мемлекеттік министр де қызметінен кеткені есептеледі. Үкімет министрінің өкілеттіктері мен міндеттері заң актісі арқылы мемлекеттік министрге жүктелуі мүмкін. Егер Үкімет министрі отставкаға берсе, бұл өкілеттіктер жаңа Үкімет министрі тағайындалғанда қайтадан жүктелуі керек. Кейбір мемлекеттік министрлер, де-факто, ведомство басшылары болып табылады. 31-ші үкіметте Лео Варадкар Қорғаныс министрінің және Таоишиктің қызметін атқарды, бірақ Қорғаныс министрлігінің күнделікті жұмысын Қорғаныс министрлігінің мемлекеттік министрі Пол Кехо басқарды.

Тарих

Министрлер және хатшылар туралы 1924 жылғы заң атқарушы кеңеске (1937 жылдан бастап – Ирландия үкіметі) атқарушы кеңеске немесе атқарушы министрлерге ең көп жеті парламенттік хатшыны тағайындауға мүмкіндік берді. Олар үкіметтің өкілдік мерзімінде және Оирехтас мүшесі болып тұрғанда қызмет етті. Бұл лауазым Министрлер және хатшылар (өзгеріс) (№2) 1977 жылғы заңымен жойылды, ол Мемлекеттік министр лауазымын жаңадан құрды. Аталған заң 1978 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. 1977 жылғы заң бойынша Мемлекеттік министрлердің саны 10-ға дейін шектелді. 1980 жылы бұл көрсеткіш 15-ке, 1995 жылы 17-ге, ал 2007 жылы 20-ға дейін көтерілді. 2009 жылдың 21 сәуірінде Брайан Коуэн барлық 20 Мемлекеттік министрден отставкаға кетуін сұрады және келесі күні, Пасха демалысынан кейін Дэйл жұмысын қайта бастағанда, 15 министрді қайта тағайындады. 2020 жылдың шілдесінде жаңа үкімет 20 Мемлекеттік министрді тағайындады. Мэйр Геогеган Квинн 1977 жылы Джек Линч оны Өнеркәсіп және сауда министрінің парламенттік хатшысы етіп тағайындағанда парламенттік хатшы лауазымына тағайындалған алғашқы әйел болды (1978 жылы Өнеркәсіп, сауда және энергетика министрлігінің Мемлекеттік министрі болды). 1979 жылы Геогеган Квинн 1921 жылдан бері кабинетке тағайындалған алғашқы әйел атанды.