Кіріспе

Ерекше адам

Фрик – туа біткен кемістігі немесе ерекше медициналық жағдайдың, сондай-ақ дене өзгертулердің нәтижесінде дене бітімі бұзылған немесе өзгерген адам. Бұл анықтама алғаш рет 1880 жылдары «табиғаттың елікпесі» деген тіркестің қысқартылған түрі ретінде пайда болды, ал бұл терминнің өзі «табиғаттың еркі» немесе «табиғаттың қалауы» деген мағынаны білдіреді және кем дегенде 1847 жылға дейін қолданылып келген. Бұл терминнің бастапқы бейтарап мағынасы 20-шы ғасырда толығымен теріс сипатқа ие болды; сондықтан, «аномалиялық дамыған адам» деген сөзбе-сөз мағынасындағы фрик қазіргі таңда тек кемсітуші сөз ретінде қарастырылады. Дегенмен, бұл термин соңғы кезде әуесқой немесе құмар адамды білдіру үшін әдемі тілмен де қолданылады.

Қолданылуы

Freak терминін фрик-шоуларды ұйымдастырушылар мен орындаушылар жаргон ретінде қолданған, бірақ оның осы мағынадағы қолданылуы фрик-шоулардың танымалдылығымен бірге азайды. Бұл сөздің бір танымал мысалы – Джозеф Меррик, "Сонды адам" деп аталғанға қатысты. Жаргон ретінде фрик-шоудағы адамдар екі топқа бөлінді: табиғи фриктер және өзі жасаған фриктер. Табиғи фриктер көбінесе генетикалық аномалиямен дүниеге келген, ал өзі жасаған фриктер – жасанды түрде өзгертілген адамдар (мысалы, хирургиялық имплантациялар арқылы). Бұл терминнің көптеген жаңа мағыналары бар. Мысалы, ерекше көзге түсетін сыртқы түрі немесе мінез-құлқы. Бұл қолданыс 1960 және 1970 жылдардағы "фрик-сценадан" бастау алды, ең әйгілісі – The Mothers of Invention рок-тобының Freak Out! альбомы. Freak сөзінің соңғы қолданылуы – энтузиастқа синоним ретінде, мысалы, денсаулыққа құштар адам; немесе мінез-құлқына қатысты, мысалы, бақылауға құштар адам.

Ғылым саласында

Фрик – генетикалық мутацияға ұшыраған өсімдіктер мен жануарларды сипаттау үшін ғылымда қолданылатын термин.