Шығыс Роммелі: Сун Ли Женнің өмірі мен әскери жолы
Sun Li-jen
Сун Лижэнь (1900-1990) – Қытай ұлтшыл генералы, «Шығыс Роммелі» атымен танымал. Екінші Қытай-Жапон соғысы мен Азамат соғысындағы рөлі, әскери жетістіктері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай генералы (1900–1990)
Chinese general (1900–1990)
Сунь Ли Жэнь (8 желтоқсан 1900 – 19 қараша 1990) – Қытай ұлтшыл (КМТ) генералы, АҚШ-тағы Вирджиния әскери институтының түлегі. Екінші Қытай-жапон соғысы мен Қытай азамат соғысындағы басшылығымен ең танымал. Оның әскери жетістіктері оған «Шығыстың Роммелі» деген құрметті лақап есім сыйлады. Оның Жаңа Бірінші армиясы «көк астындағы ең жақсы армия» деп аталды және 1937 жылғы Шанхай шайқасында, сондай-ақ 1943–1944 жылдардағы Бирма жорығында жапон әскерлеріне қарсы тиімді күрескені үшін мақталады. Әлдеқанда шетелдегі әскери білімі болғандықтан, ол Чан Кайшектің толық сеніміне ие болмады. 1946 жылы Қытай азамат соғысында Сунь ұрыс басқарудан шеттетілді, ал 1950 жылы ұлттық үкімет Тайваньға көшкеннен кейін бас қолбасшы болып тағайындалса да, оған тек рәсімдік міндеттер жүктелді. 1955 жылы ол қастандық жасады деген айып тағылып, соңғы отыз жылын дерлік үй қамауында өткізді. Ол Сунь Чуннэн (孫仲能, Sūn Zhòngnéng; «Чуннэн» – оның көркем есімі) және Фумин (撫民, Fǔmín) әдепті есімімен де белгілі болды.
Sun Li jen (; December 8, 1900November 19, 1990) was a Chinese Nationalist (KMT) general, a graduate of Virginia Military Institute in the United States, best known for his leadership in the Second Sino Japanese War and the Chinese Civil War. His military achievements earned him the laudatory nickname "Rommel of the East". His New First Army was known as the "Best Army under heaven" and credited with effectively confronting Japanese troops in the 1937 Battle of Shanghai and in the Burma Campaign, 1943–1944. Perhaps because of his foreign military training, he did not have the full confidence of Chiang Kai shek. Sun was relieved of battle command in the Chinese Civil War in 1946, and although he was made Commander in Chief in 1950 after the retreat of the Nationalist central government to Taiwan, he was given only ceremonial roles. He was charged with conspiracy in 1955 and spent his last thirty years under virtual house arrest. He was also known as Sun Chung neng (孫仲能, Sūn Zhòngnéng; "Chung neng" being his art name) and had the courtesy name Fu min (撫民, Fǔmín).
Ерте өмір
Сунь Ли Жэнь Аньхой провинциясының Чхаоху қаласындағы Люцзянның Цзиньну ауылында дүниеге келді, тегі Шучэн округінен. 4 мамыр қозғалысы кезінде ол Тяньаньмэнь алаңындағы шеруге қатысқан скауттардың қатарында болды. Сол жылы (1919) Гонг Ситаоға (龔夕濤) үйленді және 1920 жылы Циньхуа университетіне азаматтық инженерияны оқуға түсті. Сунь Циньхуада баскетбол ойнап, жұлдызға айналды. 1921 жылы ол Қытай құрама командасын Қиыр Шығыс чемпионатында алтын медаль жеңіп алуға жетектеді. Боксерлік өтемақы стипендиясының арқасында 1923 жылы АҚШ-тағы Пердью университетіне оқуға түсіп, 1924 жылы бітірді. Ол Чикаго, Иллинойс штатындағы Чикаго Бридж және Темір компаниясында қысқа мерзімді тағылымдамадан өтті. Чикаго көпір және темір компаниясында инженер ретінде қысқа уақыт жұмыс істеді. Оның патриотизм сезімі оны мансабын өзгертуге және әскери білім алуға итермеледі. Қытайда елді біріктіру және империалистерден қорғау мақсатында ұлтшылдық күштер күш алып жатқан кезде, Сунь инженер болудан гөрі, елге жауынгер ретінде қызмет етудің тиімдірек екенін түсінді. Ол Вирджиния әскери институтына өтініш берді. 1927 жылы ВМИ-ді бітірді. 1927 жылы Сунь Еуропа мен Жапонияға соңғы әскери ұйымдастыру және стратегиялық ой-өрістермен танысу үшін сапар шекті, содан кейін Қытайға оралып, Ұлттық революциялық армия мен Орталық саяси институтының офицері болды. Оған Қаржы министрі Т. В. Сонг құрған Ұлттық тұздық бригадасының басшылығы тапсырылды, ол КМТ-ның ең жақсы даярланған және жабдықталған әскерлерін құрды. Кейіннен төрт полк Жаңа 38-дивизия құрамына кірді. Оның оқу орталығы Гуйчжоу провинциясының Дуйюн қаласында орналасқан.
Sun Li jen was born in Jinnu, Lujiang, Chaohu, Anhui, with ancestry in Shucheng County. During the May Fourth Movement, he was part of the Scouts in the march at Tiananmen Square. In the same year (1919) he married Gong Xitao (龔夕濤) and was admitted in 1920 to Tsinghua University to study civil engineering. Sun played basketball at Tsinghua, becoming a star. He led the Chinese team to a gold medal at the 1921 Far Eastern Championship Games. With a Boxer Indemnity Scholarship, he transferred to Purdue University in the United States to complete his senior year in 1923, where he graduated in 1924. He briefly interned at Chicago Bridge & Iron Company in Chicago, Illinois. He worked briefly for Chicago Bridge and Iron Company in Chicago as an engineer. Patriotism motivated him to change career and pursue a military studies instead. China was in the middle of a nationalist drive to unite the divided country and to protect the nation against imperialists. Sun decided that he could better serve his divided nation as a soldier rather than an engineer. He applied to the Virginia Military Institute. He graduated from VMI class of 1927. In 1927 Sun toured Europe and Japan to see the latest military organization and strategic thinking, then returned to China and became a corporal in the National Revolutionary Army and the Central Political Institute. He was then given command of the National Salt Gabelle Brigade, organized by Finance Minister T. V. Soong, which he made the KMT's best trained and equipped troops. Four of the regiments later became the New 38th Division. His training center was located in Duyun, in Guizhou province.
Екінші қытай-жапон соғысы
1937 жылы Шанхай шайқасында жапондықтарға қарсы күрескенде, Сун мина сынықтарынан ауыр жарақат алды. Сауыққаннан кейін ол әскерін қайтадан майданға жетектеп, басшылық етті. Екі жылдық жаттығудан кейін Сунның Жаңа 38-дивизиясы Чианг Кай-шек тарапынан генерал Чжан Чжэн (66-армияның қолбасшысы), генерал Ду Юмин (5-армия) және генерал Ган Личу (6-армия) басшылығымен, Қытай экспедициялық күшінің құрамында Бірма жолын қорғау үшін Бірмаға жіберілді. Сун 113-полкті 38-дивизияның құрамында қиын жерлер арқылы жүріп, Яньянгьяунг шайқасында жапондықтардың қоршауында қалған 7000 британдық әскерін құтқаруға көмектесті. Оның құрамында британдық артиллерия және генерал Слимнің уақытша қол астына берген 7-ші бронетанкті бригадасының (Ұлыбритания) танктері болды. Яньянгьяунгтағы батылдығы үшін Сун патша Георг VI-дан Британ империясының командирі медалін алды. Бірақ, жапондықтардың Бірма жолын кесіп тастауына тосқауыл қоя алмағанымен, Сун британдық 14-армияның қолбасшысы генерал Уильям Слимнің құрметіне ие болды. Сун мен оның дивизиясы Үндістанға шегінді, ал Ду, Сунның кеңесіне қарамастан, Қытайға қайтып, табиғаттың және жапондықтардың қатыгез шабуылына ұшырады. 1943 жылдың басында Үндістанға сәтті шегінгеннен кейін Сунның дивизиясы Жаңа Бірінші армияға қосылып, америкалық қолбасшы Джозеф Стилвеллдің басшылығымен "Қытай-Бірма-Индия театрындағы" барлық американдық және қытай әскерлеріне бағынған "X Force" құрамына кірді. Сунның дивизияларының жорыс тәртібі Стилвеллдің қытай сарбазына деген құрметін арттырды. Оның әскерлері Бирма кампаниясын бастады, Стилвеллдің 1943 жылғы Солтүстік Бирманы қайта басып алу және Ледо жолы арқылы Қытайға құрлық жолын қайта ашу науқанына жетекшілік етті. Генерал Стилвелл Сунды соғыс бойындағы ең қабілетті қытайлық далалық қолбасшы деп есептеді. 1945 жылы американдық генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрдің шақыруымен Сун Еуропа майдандарын аралады. Ол Қытайға оралып, Жапонияның капитуляциясын қабылдау үшін Кантонға Жаңа Бірінші армияны жетектеді.
Sun led his troops fighting the Japanese during the Battle of Shanghai in 1937 and was badly wounded by mine fragments. After recovering, Sun returned to lead his troops at the front. After two years training, Sun's New 38th Division was sent by Chiang Kai shek into Burma to protect the Burma Road under General Zhang Zhen, commander of the 66th Army, together with General Du Yuming (5th Army) and General Gan Lichu (6th Army) as part of the Chinese Expeditionary Force. Sun led the 113th Regiment as part of the 38th Division through difficult terrain to relieve 7,000 British forces trapped by the numerically superior Japanese in the Battle of Yenangyaung. His command included British artillery and 7th Armoured Brigade (United Kingdom) tanks temporarily placed under his command by General Slim. For his gallantry at Yenangyaung, Sun was honoured by King George VI with the Commander of the British Empire medal. Although unable to stop the Japanese from cutting the Burma Road, Sun gained the respect of General William Slim, the commander of the British 14th Army. Sun and his division retreated into India, while those of Du, against Sun's advice, retreated back into China and were badly mauled both by nature and by the Japanese. Early in 1943, after the successful retreat into India, Sun's division was incorporated in the New First Army, and became a part of 'X Force', the Chinese force under the command of Joseph Stilwell, the American commander of all American and Chinese troops in the "China Burma India Theater". The battle discipline of Sun's divisions reaffirmed Stilwell's respect for the Chinese soldier. His troops spearheaded the Burma Campaign, Stilwell's 1943 drive to reconquer North Burma and re establish the land route to China by the Ledo Road. General Stilwell considered Sun the most capable Chinese field commander in the entire war. In 1945, at the invitation of American General Dwight D. Eisenhower, Sun toured the battlefields of Europe. He returned to China to lead the New First Army to Canton to accept the Japanese surrender.
Қытай Азамат соғысы
Жапониямен соғыстың аяқталуы Қытайға бейбітшілік әкелмеді. Суньнің Жаңа Бірінші армиясы Маньчжурияға жіберілді, онда совет әскерлері стратегиялық аймақтарды коммунистік күштердің бақылауында қалдырды, ал ұлтшылдар жергілікті қарақшыларды және қарсы тапсырған жапон әскерлерін тартқан ғана жағдайда қолдау таба алды. 1946 жылдың 20 мамырында Суньнің әскерлері Сипинг шайқасында маңызды теміржол торабын бағындыру үшін Халық Азаттық Армиясын жеңді, бірақ бұл бір айға созылған шайқастан кейін ғана мүмкін болды. Генерал Линь Бяоның коммунистік әскерлері: «Бізге Жаңа Бірінші армиямен күресудің қажеті болмаса, біз Орталық Үкіметтің миллиондық әскерінен сескенбейміз» деген мақалды қолданды. Сунь, Халық Азаттық Армиясының ұлтшыл әскерге қарсы тұруын «жолбарысқа шабуыл жасайтын шыбындар» деп сипаттады, бірақ Халық Азаттық Армиясының жергілікті жеңістері көбейгенде, Чан Кайшынің жақын серігі Ду Юмин Суньді бірнеше рет бағынбаушылықпен айыптады. Чан Суньнің Вампоа мектебінде білім алған офицерлердің қолдауын ала алмайтынын сезіп, оны өзіне адал деп санайтын генералмен ауыстырды. 1947 жылдың шілдесінде Сунь Нанкиндегі қолбасшылық қызметіне оралды, ол Армия Бас қолбасшысының орынбасары және Армия Оқу орталығының бас қолбасшысы болып тағайындалды. Сол кезде Мукдендегі американдық бас консулы О. Эдмунд Клубб кейіннен Суньнің американдық білімі салдарынан сырттан келген адам ретінде қарастырылғанын еске алды: «Ұлтшыл режим жеке адалдықты қабілеттіліктен жоғары қойды, және мұндай стандартты орнату қауіпті».
The end of the war with Japan did not bring peace to China. Sun's New First Army was deployed to Manchuria, where the Soviet armies left the Communist forces in control of strategic areas and the Nationalists could find support only by enlisting local bandits and surrendered Japanese troops. On May 20, 1946, Sun's troops defeated the People's Liberation Army to take a key railroad junction in the Battle of Siping, but only after a month of fighting. General Lin Biao's communist troops had this saying: "As long as we don't have to fight the New 1st Army, we are not afraid of the Central Government's million troops." Sun said that the PLA opposing the Nationalist army was like "flies attacking a tiger," but when the PLA had a growing series of local victories, Chiang Kai shek's favorite Du Yuming repeatedly accused Sun of insubordination. Chiang sensed that Sun could not get the cooperation of Whampoa educated officers and replaced him with a general whom he considered more loyal. Sun was returned to a command post in Nanjing in July 1947, as the deputy commander in chief of the Army and commanding general of the Army Training Command. The American Consul General in Mukden at that time, O. Edmund Clubb, later recalled that because of his American education Sun was regarded as an outsider: "personal loyalty was counted by the Nationalist regime as being more important than competence, and when you establish a standard like that you run into danger."
Тайвань
1947 жылы Армиялық оқу командасының қолбасшысы және Қытай Республикасы армиясының қолбасшысының орынбасары ретінде Сун Тайваньға бір оқу орнын көшірді, азаматтық соғыстан тәуелсіз. Сун Ұлттық үкімет үшін жаңа офицерлер мен әскерлерді даярлады, соғыстың бағытын өзгертуді үміттене отырып. Бірақ бұл күш-жігер жеңілген әскерлердің көп санымен салыстырғанда тым кеш болды. Дегенмен, ол даярлаған дивизиялардың бірі (80-ші армияның 201-ші дивизиясы) 1949 жылы Кэмойға коммунистердің басқыншылығын тоқтатуға жіберілді. Олар алдыңғы қатардағы қорғаныс күштері болды. 1950 жылы Сун Қытай Республикасы армиясының Бас қолбасшысы болып тағайындалды, сонымен қатар Тайвань қорғаныс командасын және Армиялық оқу командасын басқарды. Сун американдықтардың құрметіне ие болды, ал ЦРУ Чан Кайшекті Сунмен алмастыруға қатысты қастандықтар туралы қауесеттер Чан Цзинго мен оның ұлы Чан Цзингоны биліктен шеттетуге ынталандырды. Біріншіден, 1954 жылдың маусымында Сун Чан Кайшектің әскери кеңесшісі қызметіне қайта тағайындалды, бұл оған әскерді тікелей басқаруға кедергі келтірді. 1950 жылы Чан Цзинго әкесінің құпия полициясының директоры болды және 1965 жылға дейін бұл лауазымда қалды. Кеңес Одағында білім алған Чан Цзинго офицерлер корпусын кеңестік үлгіде қайта ұйымдастырып, бақылау жүйесін енгізді. Ал Американың Вирджиния әскери институтында оқыған Сунь Ли Жэнь бұл жүйеге қарсы болды. 25 мамырда генерал Сунның қол астындағы офицері, подполковник Куо Тинг Лян, Чан Цзингоның серігі, ішкі қауіпсіздік басшысы Мао Джен Фэнмен тұтқындалды және коммунистік агентпен сөз байласып әрекет еткенін мойындауға мәжбүр болды. 1955 жылдың 20 тамызында Сун қызметінен ресми түрде босатылып, үй қамауына алынды. "Генерал Сунның тыңшылық ісіне қатысы бар" деген айыпты тергеу үшін вице-президент Чэн Чэн басқаратын тоғыз адамнан тұратын комиссия құрылды. ЦРУ сондай-ақ Сунның Тайваньды басқаруына және тәуелсіздігін жариялауына көмектесуді жоспарлаған болуы мүмкін. Сун ЦРУ-мен ынтымақтастық жасады деген күдікпен қатар, оның қол астындағы офицерінің коммунистік агенттердің қатысуымен болған көтеріліске қатысуына жол бергені үшін де кінәландырылды. Бір дереккөз бұл "қастандық" генерал-сиссимус Чианға саяси комиссарлардың әскери жүйесін жою туралы петиция тапсыру жоспары болған деседі. Сунның 300-ден астам жақын адамы тұтқындалды, ал тағы да көптегені қызметінен босатылды. Сун үш он жылдан астам үй қамауында болды, оның айыбы 1988 жылдың 20 наурызында, Чан Цзингоның қайтысынан кейін ғана алынды. Екі жылдан кейін ол 89 жасында үйде табиғи себептерден қайтыс болды. Оның қосылуы толық әскери салтанатпен және Ұлттық қорғаныс министрі мен жоғары генералдардың қатысуымен өтті. 2001 жылы үкімет жүргізген тергеу нәтижесінде Сунның абыройы ақталды. 2011 жылдың қаңтар айында президент Ма Инь Чжу Сунь Ли Жэньнің отбасына ресми түрде кешірім сұрады және Тайчунгтағы Сунның үйі ескерткіш зал және мұражай ретінде ашылды.
As the commander of the Army Training Command and deputy commander of the Republic of China Army in 1947, Sun moved one training facility to Taiwan, independent from the ongoing civil war. Sun trained new officers and troops for the Nationalist government, hoping to change the tide of the civil war. The effort was too little, too late in comparison with the massive numbers of troops defeated, but one of the divisions he trained (201 Division of the 80th Army) was sent to Quemoy to help crush off the communist invasion in 1949. It was the front line defense force. In 1950, Sun was named Commander in Chief of the Republic of China Army, while also serving as commander of the Taiwan Defense Command and of the Army Training Command. Sun was well respected by the Americans, and rumors that the CIA sought a coup to replace Chiang Kai shek with Sun made Chiang and his son Chiang Ching kuo eager to remove him from power. First, Sun was reassigned as the ceremonial chief military adviser to Chiang Kai shek in June 1954, preventing him from directly controlling any troops. In 1950, Chiang Ching kuo became director of his father's secret police, a position he held until 1965. Chiang Ching kuo, educated in the Soviet Union, initiated Soviet style military structure, reorganizing and Sovietizing the officer corps while instituting surveillance. Sun Li jen, who was educated at the American Virginia Military Institute, opposed this system. On May 25, one of General Sun's subordinates, Lieutenant Colonel Kuo Ting liang, was arrested by Chiang Ching kuo's associate, internal security chief Mao Jen feng, and tortured into admitting conspiracy with a communist agent. On August 20, 1955 Sun was officially relieved from his duties and put under house arrest. A nine person committee under Vice President Chen Cheng was set up to investigate General Sun's involvement in the alleged spy case. The CIA also allegedly wanted to help Sun take control of Taiwan and declare its independence. Sun, in addition to being under suspicion of collaborating with the CIA, was also accused of negligence in allowing his subordinate to participate in an alleged revolt involving Communist agents. One source suggests that the "plot" may simply have been a plan to present a petition to Generalissimo Chiang to do away with the army system of political commissars. More than 300 of Sun's close subordinates were placed under arrest and many more were relieved of their duties. Sun remained under house arrest for more than three decades: his charge was not reliefed until March 20, 1988, shortly after the death of Chiang Ching kuo. Two years later he died of natural cause at home at the age of 89 His funeral was conducted with full military honors and with the presence of the Minister of National Defense and top generals. In 2001, Sun's reputation was cleared after a government investigation into the purported coup attempt. In January 2011, President Ma Ying jeou formally apologized to Sun Li jen's family and Sun's house in Taichung was opened as a memorial hall and museum.
Отбасы
Генерал Сунь екі ұлы – Сунь Тьен Пинг (孫天平) және Сунь Ан Пинг (孫安平), екі қызы – Сунь Чун Пинг (孫中平) және Сунь Тай Пинг (孫太平), сондай-ақ қарындасы Сунь Пи Жен (孫璧人) қалдырды.
General Sun was survived by his two sons Sun Tien ping (孫天平) and Sun An ping (孫安平), two daughters Sun Chung ping (孫中平) and Sun Tai ping (孫太平), and sister Sun Pi jen (孫璧人).