Сөзді жүргізу: соттағы жазбаша және ауызша дәлелдер
Oral argument
Соттағы ауызша жарыссөздер: адвокаттардың сот алдындағы аргументтері, жазбаша шағымдармен бірге. Мобильді сот өтініштерінде де қолданылады. Құқықтық мәселелерді шешуге көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ауызша аргументтер – заңгердің (немесе өзін-өзі қорғаған тараптардың) судьяға немесе апелляциялық сотқа өздерінің неге жеңуге құқылы екендігінің заңдық негіздерін ауызша баяндауы. Апелляциялық сатыдағы ауызша аргументтер жазбаша шағымдармен бірге келеді, олар да даулы мәселеде әр тараптың позициясын қорғайды. Ауызша аргументтер сондай-ақ сотқа дейінгі мәселелерді қарау кезінде де болуы мүмкін, мысалы, тараптардың бірі соттан сот алдында қарау үшін өтініш жасағанда, мәселен, іс заңдық негізде тоқтатылғанда немесе даулы фактілер болмағандықтан шұғыл шешім қабылдануы мүмкін болғанда. Ауызша аргументтер кезінде әр тарапқа судьяға немесе судьялар алдында сөйлеу үшін тең уақыт беріледі. Тарап өз уақытының бір бөлігін қарсы тараптың жауабын қайтару үшін сақтап қоюы мүмкін. Апелляциялық сот алдында ауызша аргументтерді ұсыну кезінде адвокаттар жай ғана сөз сөйлей алмайды немесе өздерінің шағымдарын оқи алмайды. Төменгі сатыдағы соттарда, судьялар тараптардың өтініштері бойынша ғана араласатын болса, апелляциялық сатыдағы судьялар ауызша аргументтерге белсенді қатысып, адвокаттардың сөзін үзеді және сұрақтар қояды. Бұл тіпті бірнеше судьядан тұратын алқа құрамындағы соттарда да орынды, мысалы, АҚШ Жоғарғы Сотында адвокат тоғыз судьяның кез келгенінен сұрақтарға жауап беруге дайын болуы керек. Сондай-ақ, сотқа дейін немесе сот барысында адвокаттар судья алдында апелляциялық іс бойынша ұсынысқа ұқсас манерада өзін ұстаса, адвокаттар өз аргументтерін судьяға әңгімелесу түрінде ұсынады; кейбір сотқа дейінгі іс жүргізу кезінде бұл отырыстар сот стенографтарымен тіркелмейді, себебі олар апелляциялық іс жүргізуде міндетті түрде тіркеледі. Ауызша аргумент әрқашан тең процестің маңызды бөлігі деп есептелмейді, өйткені шағымдар тараптарға сотта жария етуге мүмкіндік береді. Соттың ауызша аргументтерді ұсынуға рұқсат беруі, талап етуі немесе кепілдік беруі – әдетте, әр сотқа өз іс жүргізу ережелерінің бөлігі ретінде шешуге берілген мәселе, тіпті бір юрисдикция ішінде де соттан сотқа өзгешеліктер болуы мүмкін. Кейбір соттар тараптарға өздерінің аргументтерін ұсыну құқығын кепілдік бере алады, олардың өтініш беруін немесе қаламаса, бас тартуын талап етеді, ал басқа соттар ауызша аргументтерді міндетті деп тағайындауы мүмкін, одан бас тартуға болмайды. Соттар ауызша аргументтерсіз де іс бойынша шешім қабылдауға құқылы, олар өз шешімдерін тараптардың шағымдарында келтірілген аргументтерге негіздейді.
Oral arguments are spoken presentations to a judge or appellate court by a lawyer (or parties when representing themselves) of the legal reasons why they should prevail. Oral argument at the appellate level accompanies written briefs, which also advance the argument of each party in the legal dispute. Oral arguments can also occur during motion practice when one of the parties presents a motion to the court for consideration before trial, such as when the case is to be dismissed on a point of law, or when summary judgment may lie because there are no factual issues in dispute. Oral argument operates by each party in a case taking turns to speak directly to the judge or judges with an equal amount of time allotted to each. A party may often reserve part of their time to be used for rebuttal after their adversary has presented. Presenting lawyers usually cannot simply make speeches or read their briefs when presenting oral argument to an appellate court. Unlike trial court procedure, where judges intervene only when asked by the parties to resolve objections, it is typical for judges at the appellate level to be active participants in oral argument, interrupting the presenting lawyers and asking questions. This is true even of courts that are formed of panels of multiple judges, such as the United States Supreme Court, where a presenting lawyer must be prepared to handle questions from any of the nine justices. It is also true that when a motion is made before or during trial that the lawyers conduct themselves before the judge in a manner similar to the presentation of the case on appeal, the lawyers present their arguments to the judge in a more conversational mode; in some pre trial proceedings these appearances may not be recorded by court stenographers as they are invariably recorded in appellate proceedings. Oral argument is not always considered an essential part of due process, as the briefs also give the parties an opportunity to be heard by the court. Whether a court will permit, require, or guarantee the opportunity to present oral argument is a decision usually left up to each court to decide as part of its rules of procedure, with differences from court to court even within a single jurisdiction. Some courts may guarantee the right to present oral argument, either requiring the parties to request to present or their waiver if they do not wish to, while other courts may require oral argument without the ability to waive it. Courts may also have the discretion to decide a case without presentation of oral argument, rendering their judgment entirely based on the arguments set forth in the parties' briefs.