Кіріспе

Жазбаша құжаттар

Брифинг (ескі француз тілінен, латынша "brevis" – қысқаша) – түрлі құқықтық даулы жүйелерде қолданылатын жазбаша құқықтық құжат. Ол сотқа ұсынылып, нақты бір іс бойынша бір тараптың неге жеңуі керек екенін түсіндіреді. Апелляциялық брифингтер тараптың құқықтық позициясын көрсетеді, сондай-ақ жоғары соттың төменгі сот шешімін құқықтық прецеденттер мен басшылыққа алынатын сот практикасына немесе заңнамаға сүйене отырып, растауы немесе жоюы қажеттігін түсіндіреді. Англия мен Уэльсте (және басқа да Ұлт Достастығы елдерінде, мысалы, Австралияда) бұл терминді адвокатқа тапсырыс берілген кезде оған берілетін құжаттарды атау үшін қолданады.

Функция

Шағын мәлімет немесе меморандумда тараптың құқықтық позициясы баяндалады, соның нәтижесінде апелляциялық сот төменгі сот шешімін құқықтық прецеденттерге және басшылық істерге немесе заңнамаға сілтемелер арқылы растауы немесе жоюы тиіс екендігі түсіндіріледі. Осы мақсаттарға жету үшін, шағын мәлімет заңнама немесе прецеденттер сияқты қабылданған факторларға сүйенуі керек, бірақ тиісті жағдайда саяси аргументтер мен әлеуметтік статистиканы да қамтуы мүмкін. Мысалы, егер заң түсініксіз немесе кең болса және апелляциялық судьяға шешім қабылдауда белгілі бір дискрециялық өкілдік берілсе, заңдық формализмнен тыс, мүмкін болатын шешімнің салдарына шолу жасау көмектеседі. Мұндай аргументтер, сондай-ақ, егер заңның мақсаты анық болса, бірақ осы мақсатқа жету үшін осы заңның нақты қолданылуы күмәнді болса, құқықтық позицияны нығайтуға да мүмкіндік береді.

Процедура

Апелляциялық сотқа төменгі сатыдағы сот шешімін күштен шығаруға көндіруге тырысатын, апелляциялық шағымданушы немесе шағымданушы аталған тарап, алғашқы қысқаша баяндамасын ұсынуға міндетті. Жауап беруші тарап – төменгі сатыдағы шешімге қанағаттанған жауапкер немесе апелляциялық шағымға қатысушы – белгіленген мерзімде жауап баяндамасын ұсынады. Жергілікті процессуалдық ережелерге сәйкес, сот тараптарға қарсы тараптың баяндамаларына қосымша жауаптар беруге рұқсат бере алады немесе талап ете алады, бұл тараптардың бір-біріне жазбаша жауаптарын көбейтуі мүмкін. Жергілікті ережелерге байланысты, сот істі тек ұсынылған баяндамалар негізінде шеше алады немесе тараптардың ауызша аргументтерін тыңдай алады.

Англия

Сотқа іс түскен кезде оны қадағалау міндеті барристерге жүктеледі, бірақ істі дайындау, құжаттарды табыстау, дәлелдерді жинақтау сияқты барлық алдын ала жұмыстарды солиситор атқарады. Адвокатқа іс материалдарын тапсыру оған сот процесіне қатысты барлық мәселелерде клиентінің өкілі ретінде әрекет етуге құқық береді. Бұл материалдар алғашқыда бастапқы талап арызының көшірмесі болғандықтан, осылай аталуы мүмкін.

Мазмұны

Іс бойынша адвокаттың қысқаша мағлұматында іс бойынша сотта сөз сөйлейтін адвокатқа қажетті ақпараттың тұжырымдалған қорытындысы, барлық маңызды фактілердің хронологиялық ретпен келтірілуі, сондай-ақ солиситордың қажет деп санаған ескертулері, куәлердің аттары және "дәлелдемелер", яғни әрбір куә шақырылған жағдайда ұсынуға дайын болған куәліктің мәні жатады. Бұл мағлұматта қарсы тарап шақырған куәлерді тексеру кезінде адвокатқа кеңес беруге қатысты ұсыныстар да болуы мүмкін. Мағлұматқа іс қағаздарының көшірмелері мен іске қатысты барлық құжаттар қоса берілуі мүмкін. Мағлұматқа әрқашан іс қаралатын соттың атауы, істің атауы, мағлұматты ұсынатын адвокат пен солиситордың аты-жөні жазылады. Адвокаттың гонорары да көрсетіледі. Істің нәтижесі адвокатпен жазылады, ал егер іс келісіммен аяқталса, келісім шарттары әр мағлұматқа бекітіліп, қарсы тараптың жетекші адвокаты қол қояды.

Қысқаша пакет

Адвокаттардың құжаттарын сотқа алып баратын және соттан әкеліп келтіретін қысқаша сөмке қазір адвокат киімінің ажырамас бөлігі болып табылады, бірақ бүгінде ол негізінен адвокаттың мантиясын (киімін) алып жүру үшін қолданылады. 19 ғасырдың басында қысқаша сөмкеге ие болу құқығы тек патша кеңесінен (жебектен) рұхсат алғандарға ғана берілді. Патша кеңесшілерінің саны аз болды, олар соттың лауазымды тұлғалары саналды және жылына 40 фунт стерлинг жалақы алып, қағаз, қалам және күлгін түсті сөмкелермен қамтамасыз етілді. Олар бұл сөмкелерді таныс, жас адвокаттарға таратып, олардың қысқаша іс қағаздары қолдарымен алып жүруге тым үлкен болып кеткенін ескерді. Мұндай жеңілдіктер 1830 жылы жойылды. Қысқаша сөмкелер қазір көк немесе қызыл түсті болады. Көк сөмкелерді адвокаттар алғашқы рет сотқа шақырылғанда өздері сатып алады, ал кейбір юрисдикцияларда осы сөмкені сотта көрсету әдепсіздік саналады. Үстелге тек қызыл сөмке қоюға рұқсат етіледі, ол ағылшын заң этикеті бойынша тәжірибелі адвокат жас адвокатқа маңызды істегі жетістіктері үшін сыйлық ретінде тартады. Бұл әлі де адвокаттық қызметтің маңызды дәстүрі саналады. Қызыл сөмкеге жас адвокаттың әріптері тігіледі және әдетте сөмкенің ішіне қолмен жазылған алғыс хат салынады. Көптеген юрисдикцияларда жебектен қызыл сөмке алу – жас адвокат үшін қадам саналады. Мұндай арнайы сөмкелерді пайдалану ақырында портфельдің пайда болуына әкелді.

Діндарлық

Ағылшын шіркеу заңдарында бриф – шіркеу мақсаттары үшін ақша жинауға шіркеу сақшыларына немесе басқа лауазым иелеріне канцлериядан берілген патенттік хаттарды білдірген. Мұндай брифтер 1704 жылғы заңмен реттелген, бірақ қазір қолданыстан шығып қалған, дегенмен олар әлі де "Ортақ дұғалар кітабының" қасиетке қатысты қызметіндегі рубрикалардың бірінде кездеседі.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та бұл терминнің мағынасы британдық мағынасынан өзгеше, себебі АҚШ-тағы адвокаттар Англияда барристерлер мен соситорлар арасында бөлінген барлық функцияларды атқарады. Адвокат кейде өзінің пайдалануы үшін сотта қолдануға арналған "сотқа берілетін материалдар" деп аталатын құжатты дайындайды. Бұл құжат Англиядағы соситордың адвокат үшін дайындаған "жазбаша материалдарға" толық сәйкес келеді. Алайда, Америкада бұл терминнің ерекше қолданылуы апелляциялық сот алдындағы "қате туралы немесе шағымдану" жағдайында байқалады. Бұл – жағдайларға қарай өзгеретін, бірақ қарастырылып жатқан мәселе бойынша аргументтерді қамтитын жазбаша немесе басылған құжат. Көптеген апелляциялық соттар сотқа және қарсы тараптың адвокатына пайдалану үшін, әр тарапқа белгіленген мерзімде тыңдау алдында басылған материалдарды ұсынуды талап етеді. АҚШ Жоғарғы Соты мен апелляциялық округтік соттардың ережелерінде материалдарда істің қысқаша мазмұны, негізгі қателердің тізбесі, оның ішінде дәлелдердің мазмұны, қабылдануы немесе қабылдамауы қажетті дәлелдер, сондай-ақ айыптамадан алынған үзінділер және талқыланатын құқықтық немесе фактілік мәселелерді анық көрсететін аргумент болуы тиіс. Бұл формадағы материалдарды сот процесінде де қолдануға болады, әсіресе сотқа басылған материалдарды ұсынуды талап ететін штаттарда.

Мазмұны

Америка соттарындағы қысқаша сот үкімі әдетте мына бөлімдерден тұрады: мазмұндама; сілтеме жасалған істерді, заңдарды және ережелерді тізімдейтін сот шешімдерінің тізімі; сот қарастырып отырған мәселелердің баяндамасы, мүмкіндігі болса, әдетте бір ғана сөйлемде; төменгі сатыдағы соттағы істің маңызды фактілері мен оның бұрынғы тарихын баяндайтын іс туралы мәлімдеме; апелляциялық сот төменгі сатыдағы сот шешімін бағалау үшін қолдануға тиіс құқықтық нормалардың қысқаша сипаттамасы; тараптың ұстанымының қысқаша мазмұны; және тараптың істі неге жеңуге құқылы екенін түсіндіретін құқықтық және/немесе саяси аргументтердің толық талқылануы, бұл қысқаша сот үкімінің ең көлемді бөлігі болып табылады. Қысқаша сот үкіміне қосымша, төменгі сатыдағы сот шешімдерінің көшірмелері және қысқаша сот үкімінде сілтеме жасалған басқа да құжаттар немесе сот шешімдері қоса берілуі мүмкін. Қысқаша сот үкімінің нақты талап етілетін форматы жергілікті сот тәртібінің ережелерімен анықталады.

Басқа жерлер

Шотландияда қысқаша мәлімдеме деп аталады, ал Канадада – фактум. Австралияда қысқаша мәлімдемелерге қатысты дәстүр Англиядағыдан дерлік ешқандай өзгешелік жоқ, тек қысқаша мәлімдемелерді сақтауға арналған сөмкелерді пайдалану салыстырмалы түрде сирек. Голландия және Германия тілдерінде "brief" сөзі әдеттегі хатты білдіреді.

Кәсіпкерлер мен студенттердің қысқаша мақалалары

Солтүстік Америка заң мектептерінде студенттер әдетте тарихи істерді "кейс-брифинг" жасау арқылы оқиды. Заң мектебінің кейс-брифингтері сот шешімдерінен қысқарақ болғанымен, ұқсас құрылымды ұстанады: мәселенің ұсынылуы, фактілердің баяндалуы, құқықтық және саяси аргументтердің ұсынылуы және нәтижелердің баяндалуы. АҚШ-та оқу үшін істерді кейс-брифинг түрінде дайындау практикасы 1870 жылдың күзінде Гарвард заң мектебінде профессор Кристофер Колумб Лэнгделлдің жаңа оқыту әдісін – кейс-әдісін енгізуімен басталды. Кейс-брифинг бүгінгі таңда заң профессорлары арасында кеңінен қабылданған педагогикалық әдіс болып табылады.

IRAC іс-қағаздары

IRAC – мәселе, ереже, талдау (кейбіреулер қолдану) және қорытынды деген сөздердің қысқартылған түрі. Әлеуетті клиент адвокатпен кездесіп, заңдық мәселесін айтқанда, адвокат немесе кеңсе паралегалы клиенттің заңдық шешімі бар мәселесі бар-жоғын анықтау үшін бұрынғы сот шешімдерін зерттейді. Әрбір іс бойынша жазба бірдей үлгіде жасалады: Фактілер, Мәселе, Ереже, Талдау, Салдары. Нақты бір істе келіспеушілік немесе қатысты пікір болса, ол да жазбаға қосылуы мүмкін. Фактілер бөлімінде істің маңызды ақпараттары, сондай-ақ жоғары сотқа дейін қаралу процесінің тарихы қамтылуы керек. Мәселе тұжырымы әрқашан сұрақ түрінде болуы керек, ал оған ережелер бөлімінде жауап беріледі. Кейбір оқу орындарында студенттерден Фактілерді, Мәселені, Шешімді және Негіздемені тізімдеу талап етіледі.