Кіріспе

Колорадо штатының мемлекеттік билігінің заң шығарушы тармағы

Колорадо штатының Бас Ассамблеясы – Колорадо штатының заң шығарушы органы. Ол 1876 жылғы штат конституциясымен құрылған Сенат пен Өкілдер палатасынан тұратын екі палаталы заң шығарушы орган. Оның заңдары Колорадоның түзетілген заңдарында (C.R.S.) кодификацияланған. Сессиялық заңдар Колорадоның Сессиялық заңдарында жарияланады. 1950 жылға дейін сессиялар екі жылда бір рет өткізілген, ал 1950 жылдан бастап жыл сайын өткізіле бастады.

Құрамы

Бас Ассамблея екі палаталы, Колорадо Өкілдер палатасы мен Колорадо Сенатынан құралған. Өкілдер палатасында 65 мүше, ал Сенатта 35 мүше бар. Өкілдер палатасының мүшелері екі жылдық мерзімге, ал Сенат мүшелері төрт жылдық мерзімге сайланады. Жалпы заңнамалық сайлау әр жұп жылдың қараша айындағы бірінші дүйсенбіден кейінгі бірінші сейсенбіде өтеді. Колорадо Бас Ассамблеясы сайланған мүшелер ретінде әйелдерді қабылдаған алғашқы штаттық заң шығару органы болды, Клара Крессингхэм, Кэрри К. Холли және Франсис С. Клок 1894 жылы Штаттық Өкілдер палатасына сайланды, ал Хелен Робинсон 1912 жылы Штаттық Сенатқа сайланды (елде әйелдерді мүше ретінде қабылдаған екінші штаттық жоғарғы палата).

Процедура және өкілеттіктер

Төменде көрсетілген ерекше жағдайларды қоспағанда, Колорадо Бас Ассамблеясы АҚШ Конгресіне өте ұқсас жұмыс істейді. Тұрақты сессиялар жыл сайын өткізіледі және қаңтар айының екінші сәрсенбісінен кешіктірмей басталады. Тұрақты сессиялар 120 күннен аспайды. Губернатор немесе әрбір палата мүшелерінің үштен екі бөлігінің жазбаша өтініші бойынша кез келген уақытта ерекше сессиялар шақырылуы мүмкін, бірақ мұндай сессиялар сирек болады. Бас Ассамблеяның кейбір комитеттері сессиялар арасында жұмыс істейді және заң шығару сессиялары арасында Бас Ассамблеяның мақұлдауысыз әрекет етуге шектеулі құқыққа ие. Екі палатаның бірлескен процедуралық ережелері жыл сайынғы заң шығару сессиясының басында көптеген заңдарды ұсынуды және заң шығару процесінің әрбір кезеңін аяқтау үшін қатаң мерзімдерді сақтауды талап етеді. Сонымен қатар, бірлескен процедуралық ережелер әрбір заң шығарушыға жыл сайын бес заң жобасын ұсынуға шектеу қояды, бірақ бұл міндетті емес қаулыларға, бірыңғай актілерге, уақытша комитеттердің заң жобаларына және бюджеттік заң жобаларына қатысты белгілі бір ерекшеліктерге жатады. Бас Ассамблея мүшелерінің көпшілігі заң шығару сессиясы басталғаннан кейін сайлаушылардың өтініші бойынша жаңа заң жобаларын ұсыну мүмкіндігін шектейтін заң шығару сессиясында (немесе олардың көпшілігінде) қандай заң жобаларын ұсынатындарын алдын ала шешеді. Бас Ассамблея қабылдаған көптеген заң жобаларында «қауіпсіздік шарасы» (яғни заң жобасының шұғыл мәселеге қатысты екендігі туралы заңнамалық мәлімдеме) болады және егер басқаша көзделмесе, заң шығару сессиясынан кейін 1 шілдеде күшіне енеді. Кейбір заң жобалары «қауіпсіздік шарасы»сыз қабылданады, бұл олар күшіне енгенге дейін референдумға салу туралы өтініш беруге мүмкіндік береді және егер басқаша көзделмесе, заң шығару сессиясынан кейінгі тамызда күшіне енеді. Алайда, бұл құқық көбінесе қолданылмайды. Бас Ассамблея штат судьяларын тағайындау немесе қызметте ұстауға қатыспайды, бірақ әрбір судьялық лауазымды құруға рұқсат беруі керек. Көптеген мемлекеттік органдар мен бағдарламалар «күн бату тексеруіне» жатады және Бас Ассамблея оларды қайта бекітпесе, автоматты түрде таратылады.

Мемлекеттік бюджет процесі

Губернатор жыл сайын заң шығару сессиясы алдында Біріккен бюджет комитетіне бюджеттік жобаны ұсынады. Колорадо штатының қаржы жылы 1 шілдеден 30 маусымға дейін. Бас Ассамблеяға енгізілген барлық заң жобаларының қаржылық әсері мемлекеттік, партиялық емес заңнамалық қызметтер органымен бағаланады және егер қаржылық әсері болса, ол қаржыландыру заңнамасында қарастырылуы тиіс. Бас Ассамблеяның Біріккен бюджет комитеті жыл сайын "Ұзын заң жобасы" деп аталатын мемлекеттік бюджетті әзірлейді. Көптеген заңнамалық бастамалардан өзгеше, Ұзын заң жобасы акроним емес және оның аты ерекше ықпалы бар адамның есімімен байланыстырылмаған. Ұзын заң жобасы – көптеген қаржыландыру қаражаттарын қамтитын ұзын заң жобасы. Палата мен Сенат Ұзын заң жобасын енгізу және оны алғашқы рет қарау жөніндегі жұмысты кезекпен атқарады. Колорадо штатының заң шығарушы органы маңызды қарыз алу, салықты көтеру немесе мемлекеттік конституциялық шығындар шегін арттыру үшін сайлаушылардың келісімін алуға міндетті. Ол сондай-ақ K-12 білім беруге қатысты мемлекеттік конституциялық талаптарды орындауға міндетті. Губернатордың бюджеттің жеке тармақтарына вето қою құқығы бар.

Заң шығарушы қызметкерлер

Колорадоның Бас Ассамблеясы шамамен 230 жылдық штаттан және 115 сессиялық штаттан тұрады. 2003 жылдан бері штат саны мен шығындар азайды. АҚШ Конгресінің қызметкерлеріне ұқсас, Колорадодағы заң шығарушы органдардың қызметкерлері бес негізгі санатқа бөлінеді: депутаттардың штаттары, әкімшілік штат, комитеттердің штаттары, байланыс және басшылық штаттары, сондай-ақ заңдық қызметтер штаттары. Байланыс және басшылық бөлімдерінде жұмыс істейтін қызметкерлерді қоспағанда, Бас Ассамблеяның барлық қызметкерлері бейтарап болып табылады.

Қазіргі кездегі құрамы

Колорадо Бас Ассамблеясы 65 палата мүшесінен және 35 сенатордан тұрады, барлығы 100 орынды құрайды. 2010 жылғы халық санауы бойынша, әрбір палата мүшесі шамамен 77 372 сайлаушыны, ал әрбір сенатор 143 691 адамды өкілдік етеді. 2018 жылғы Колорадо сайлаулары нәтижесінде демократтар Палатадағы бақылауын күшейтті (41 демократ; 24 республикашыл) және Сенатта көпшілікті иеленді. 2022 жылы Колорадо штатының барлық 65 палата орыны сайлауға қойылды. Палатадағы демократтардың көпшілігі 46-ға 19-ға дейін артты, бұл олардың үстемдігін сақтады. Сондай-ақ, демократтар 2022 жылғы сайлауда Колорадо штатының Сенатындағы көпшілігін сақтап қалды. Қазіргі Сенатта 23 демократ және 12 республикашыл бар. 74-ші сессия штат тарихында Бас Ассамблеяда әйелдердің көпшілік орындарды иеленген алғашқы рет болады.