Кіріспе

Құс түрлері

үйретілген құс, сондай-ақ сақиналы көгершін деп те аталады.

Барбария көгершіні, сақиналы жартас көгершіні, сақиналы мойынды көгершін, сақиналы мойын көгершіні немесе сақиналы көгершін (Streptopelia risoria) – көгершіндер (Columbidae) отбасының үйретілген мүшесі.

Таксономия және отандық

Барбарий көгершіні әдетте өз жүйелі атауымен, Streptopelia risoria, белгіленсе де, оның дұрыс жіктелуіне қатысты маңызды күмән бар. Кейбір дереккөздер оның Еуразиялық жағалы көгершіннің (Streptopelia decaocto) үйретілген түрі екенін сенімді түрде айтады, бірақ көптеген дәлелдер оның Африкалық жағалы көгершіннің (Streptopelia roseogrisea) үйретілген түрі екенін көрсетеді. Ол екі түрмен де еркін будандаса алады, сондықтан оның түр ретіндегі мәртебесі күмәнді деп есептелуі керек. Дегенмен, оның жалпы және жүйелі атауларының кеңінен қолданылуына байланысты, оны екі ата-ана түрінен де бөлек қарастырған жөн. Оның үйретілу уақыты да белгісіз. Линей оларды 1756 жылы сипаттағанмен, олар 16 ғасырдың соңында Солтүстік Африкадан Италияға әкелінген болуы мүмкін.

Мінез-құлық

Барбарий көгершінін ұстау оңай, ол тұтқындықта 12 жылға дейін өмір сүреді. Көгершіндердің кейбіреулері 20 жылдан астам, ал бір жағдайда 29 жылға дейін өмір сүрген. Соңғы жылдары олар биологиялық зерттеулерде, әсіресе көбелек мінез-құлқының гормоналдық негіздерін зерттеуде кеңінен қолданылады, себебі олардың құдалану, жұптасу және ата-аналық қызметтерінің тізбегі дәл сипатталған және формасы тұрақты. Көгершін өсірушілер оларды әртүрлі түстерде өсірген; 20-ғасырдың екінші жартысында түстердің саны күрт өсті, және бұл Streptopelia roseogrisea-мен будандасу арқылы қол жеткізілді деп саналады. Кейбір көгершіндерде мутация бар, ол оларды толығымен ақ түсті етеді. Осы ақ Барбарий көгершіндері көбінесе сахналық фокус-покус көрсетулерде қолданылады. Ақ Барбарий көгершіндері сондай-ақ дәстүрлі түрде үлкен қоғамдық шараларда босатылады, өйткені ол бірнеше мәдениетте бейбітшілік символы болып табылады, ал «көгершін босату» тойларда және қоштасу рәсімдерінде де кездеседі. Дегенмен, босатылған көгершін, шын мәнінде, көбінесе үйге оралатын көгершін болады, себебі Барбарий көгершіндерінде үйге оралу инстинкті жоқ. Барбарий көгершінінің құрлы дыбысы көгершіннің өкпесінен шығатын ауаның дірілдеуі арқылы пайда болады. Бұл бұлшық еттер омыртқалы жануарлардың ең жылдам бұлшық еттеріне жатады, олар жүгіруге қолданылатын бұлшық еттерге қарағанда 10 есе жылдам жиырылады. Мұндай бұлшық еттер класы әдетте жылдам тіндерде кездеседі, мысалы, дабыл жыланның құйрығында. Барбарий көгершіндері осы бұлшық еттер класына ие болған алғашқы құс түрі болып табылады.

Өсіру

Оларды көгершінмен будандастыруға болады, бірақ олардан туған ұрпақтар өнімді емес.