Кіріспе

Габриэль Гарсиа Маркестің көркем емес туындысы, ежелгі Египет ертегісі.

«Кеме апатына ұшыраған теңізшінің оқиғасы» (испан тіліндегі түпнұсқа атауы: Relato de un náufrago) – колумбиялық жазушы Габриэль Гарсиа Маркестің көркем емес туындысы. Толық атауы: «Кеме апатына ұшыраған теңізшінің оқиғасы: он күн бойы тамақсыз, сусыз салмен жүзіп, ұлттық батыр атанған, сұлулық патшайымдарынан сүйік көріп, жарнама арқылы байыған, бірақ кейін үкімет тарапынан қабылданбай, мәңгілікке ұмытылған». Алғаш рет 1955 жылы «Эль Эспектадор» газетінде он төрт күн бойы жарияланған, кейін 1970 жылы кітап ретінде жарық көрген, ал 1986 жылы Рэндольф Хоганмен ағылшын тіліне аударылған. Оқиға 20 жасар теңізші Луис Алехандро Веласконың көзқарасынан бірінші жақта жазылған, алғашқы басылымында (1955 ж.) Веласко автор ретінде қол қойған. 1970 жылы кітап ретінде жарық көргенге дейін Гарсиа Маркестің есімі алғаш рет осы оқиғамен байланысты болды. Нобель сыйлығының лауреаты Габриэль Гарсиа Маркес әдеби мансабын газетші ретінде бастады. 1955 жылы ол Колумбия Әскери-теңіз күштерінің салдарынан апатқа ұшыраған теңізші туралы газеттерге бірнеше мақала жазды. Кемедегі артық салмақтың салдарынан оның бірнеше әріптесі Картахена-де-Индиас портына жетпей тұншығып кетті. Бұл оқиғаның ресми түсіндірмесіне күмән тудырды, себебі ол кеме апатына себеп болған жоқ деп айтылған дауылды кінәлады және аман қалған теңізшіні мақтап көрсетті. Содан кейін Гарсиа Маркес генерал Густаво Рохас Пинилья үкіметі үшін жағымсыз тұлғаға айналды және бірнеше жыл бойы шетелдегі тілші болып жұмыс істеді. Кітаптың тақырыбы – теңіз апаты мен одан туындаған кеме апаты мен жалғыздыққа тап болғанда, адамның примитивтік, инстинктивтік өмірге моральдық қайта оралу мүмкіндігі, бірақ міндетті емес. Бұл тақырып бұрын Дэниел Дефо («Робинзон Крузо» және «робинзонада» жанры) және Вольтер («Кандид») сияқты жазушылардың көркем әдебиетінде зерттелген, ал соңғы кезде Уильям Голдинг («Құмырсқалар патшасы» және «Пинчер Мартин»), Умберто Эко («Күндізгі арал»), Дж. М. Кутзи («Дұшпан») және Хосе Сарамаго («Тас сал» және «Белгісіз арал туралы әңгіме») сияқты авторлар да осы тақырыпты қарастырды. Осыған ұқсас тақырыпты көркем емес әдебиетте Рон Холл мен Николас Томалиннің «Дональд Кроухерсттің соңғы таңғажайып саяхаты» кітабында табуға болады.

Өлең

1955 жылдың ақпан айында "Кальдас" эсминцінің теңізшісі Луис Алехандро Веласко АҚШ-та ұзақ болғаннан кейін Колумбияға қайтуға асығысқан. Бірақ кеме теңізге шыққанда, ол контрабандалық заттармен артық жүктелген еді. Кариб теңізіндегі қатты толқындар кемеге шапқанда, экипаждың сегіз мүшесі және көптеген жүк бірге теңізге кетіп қалды. Төрт күннен кейін іздеу тоқтатылып, жоғалғандар қаза тапқан деп жарияланды. Дегенмен, Веласко сал тауып, тамақсыз және үмітсіз ашық теңізде қалды. Он күн бойы теңіз ағысымен итермеленіп, ол салмен жағаға жетті, кейін ол жердің Колумбия екенін анықтады. Оны бастапқыда жылы лебізбен қарсы алды, содан кейін әскери салтанатпен және жарнама агенттіктерінен көп ақша алды.

Субъектінің кейінгі өмірі

Луис Алехандро Веласко Родригес әскери-теңіз күшінен кетіп, жеке секторда жұмыс істей бастады, бастапқыда автобус компаниясында жұмыс істеді. Ақырында ол Боготадағы сақтандыру компаниясында коммерциялық агент болып орнықты. Габриэль Гарсия Маркес он бес жыл өткен соң, 1970 жылы "Релато де ун Науфраго" кітабында осы оқиғаны жариялағанда, авторлық құқықтар мен гонорарларын Веласкоға кеңдікпен берді. 1983 жылы Веласко кітапты аудару құқығы үшін сотқа жүгінді, бірақ істі ұтылды. Өмірінің соңғы күндерінде ол Гарсия Маркеске сот процесі үшін кешірім сұрады. Ол 2000 жылдың 2 тамызында Богота қаласында 66 жасында қайтыс болды.