Кіріспе

1946 жылғы Корольдік теңіз күштерінің Colossus класындағы жеңіл авианосеці HMS Triumph – Корольдік теңіз күштерінің жеңіл авианосеці. Ол Корея соғысында қызмет етті, ал кейіннен қайта құрылғаннан кейін қолдау корабы ретінде пайдаланылды.

Құрылыс және жобалау

Colossus класы – салыстырмалы түрде кішкентай ұшақ тасымалдағыш кемелер класы. Олар Корольдік теңіз флотының жаһандық соғыс жүргізуге мүмкіндік беретін көбірек тасымалдағыш кемелерге деген қажеттілігін қанағаттандыру үшін жылдам салынуы тиіс болды. Жылдам құрылыс мақсатында олар теңіз кемелерінің емес, сауда кемелерінің корпусы стандарттары бойынша жобаланды, ал броньдық қорғаныс және ұзақ қашықтықтағы зениттік қарулар орнатылмады. 1942 жылдың соңына дейін 16 кемеге тапсырыс берілді, бірақ соңғы алты кеме Majestic класы ретінде өзгертілген жобамен аяқталды. Triumph кемесінің жалпы ұзындығы 695 фут (212 м), су сызығы бойынша 650 фут (198 м) және перпендикулярлар арасында 630 фут (192 м) құрады. Кеменің ені 80 фут (24 м), ал толық жүктеме кезінде суға бату тереңдігі 23 фут (7 м) болды. Стандартты және толық жүктемедегі суыру салмағы белгіленбеген. Admiralty 3 барабанды қазандығы екі Parsons тісті бу турбинасына пар берді, олар өз кезегінде екі винтті біліктерді қозғалтты. Машиналық қондырғысының қуаты белгіленбеген, бұл кемеге белгіленбеген жылдамдыққа қол жеткізуге мүмкіндік берді. Кемелердің 40 мм жылдамдықпен белгіленбеген қашықтықта жүзуге қабілеті болды. Triumph кемесіне алты төрттік 2 фунтты (40 мм) pom-pom зениттік автоматты қарулары және он тоғыз бірлік Bofors 40 мм зениттік қарулары орнатылды. Сондай-ақ, төрт 3 фунтты (47 мм) салюттеулік зеңбіректер де орнатылды. Салыстырмалы түрде қарапайым жобасы құрылыстың салыстырмалы түрде жылдамдауына мүмкіндік берді.

Қызмет

1946 жылы 26 шілдеде «Триумф» эсминецпен бірге Ленинград маңындағы Кронштадт совет портына сапар шекті, сонда Әскери-теңіз күні мерекелік шараларына қатысты. 1947 жылдың ақпанында ол 1948 жылдың тамызына дейін Жерорта теңізі флотының 2-ші ұшақ тасымалдаушы эскадрильясына бекітілді.

Корея соғысындағы қызмет

1950 жылы «Триумф» кемесі Алыс Шығыс флотының құрамында Жапонияға круизге аттанды. Ол Гонконгқа жақындағанда, «Триумфқа» және онымен бірге жүретін соғыс кемелеріне Корея түбегіндегі қақтығыс туралы хабар жетті, бұл «Триумфты» дайындыққа келтірді, оның ішінде палубада толық қаруланған ұшақтар болды. «Триумф» кемесі, «Триумфтың» бауырласы ретінде қызмет ететін эсминецпен бірге, Жапонияның Куре қаласындағы Австралия Корольдік теңіз базасында қайта жабдықталды және қайта толықтырылды. Корей соғысы кезінде маңызды рөл атқарған эсминец пен крейсер, сондай-ақ Австралия және Корольдік флот көмекші танкері RFA Wave Conqueror, базаны тастаған кезде «Триумфқа» қосылды. Келесі күні ол өзінің ертіп жүрушілерімен бірге Окинаваға қарай бет алды, ол жердегі американдық базада отын толтырды. Содан кейін олар Батыс Корея суларына қарай жол тартты, онда Корольдік теңіз флотының басқа да әскери кемелері жинала бастады. Сол кезде ол Алыс Шығыстағы жалғыз британдық авиатасымалдаушы болды. Осылайша ол Корея соғысының алғашқы айларында маңызды рөл атқаруға тағдырланды. АҚШ флотына қосылғаннан кейін, «Триумфтың» әуе тобының бөлігі болған 827 әскери-әуе эскадрильясы, шабуылдық рөлде бірнеше Firefly ұшақтарымен операцияларды бастады, ал 800 әскери-әуе эскадрильясы Spitfire-тің теңіздік нұсқасы Seafire ұшақтарымен жауынгерлік қорғаныс және қосымша шабуылдық мүмкіндіктерді қамтамасыз етті. «Триумфтың» Seafire және Firefly ұшақтары, американдық авиатасымалдаушысы Valley Forge ұшақтарымен бірлесіп, 3 шілдеде Пхеньян және Хеджу әуежайларына шабуыл жасады – бұл соғыстағы алғашқы авиатасымалдаушылардың шабуылы болды. «Триумф» он екі Firefly және тоғыз Seafire ұшағын, барлығы ракеталармен қаруланған, Хеджуға қарсы жіберді. Seafire ұшақтары шапшаң және жылдам болғанымен, одақтас күштермен жұмыс істегенде қиындық туғызатын сыртқы түріне ие болды. Ұшақ екінші дүниежүзілік соғыста Солтүстік Корея күштері қолданған советтік Як-9 истребителіне өте ұқсас болды. Мұндай ұқсастық «Триумфтың» Корея соғысы кезіндегі миссиясындағы трагедиялық жағдайға әкелуі мүмкін еді. 1950 жылдың 19 шілдесінде лейтенант П. Кейн, Sea Otter теңізді құтқару ұшағын ұшырып, осы типтегі соңғы операциялық теңізді құтқаруын жүзеге асырды, F4U Corsair ұшағы әуеге қарсы оққа түсіп, американдық ұшқышты өте қиын теңізге қонуға мәжбүр еткен кезде. «Sea Otter» қолайсыз жағдайларға қарамастан қонды, ал американдық ұшқыш тез арада құтқарылды. Ұшқыштың шеберлігінің арқасында «Sea Otter» ұшағы «Триумфқа» сәтті оралды, нәтижесінде ол АҚШ Әуе медалімен марапатталды. 28 шілдеде, Seafire ұшақтарының тобы жаудың әуе қозғалысын тексеру үшін бір аймаққа жіберілген кезде, жақымсыз оқиға болды. Олардың анықтаған қозғалысы американдық B-29 бомбалаушыларының тобы екенін анықтады. Бір Seafire ұшағының жанармай багі бомбалаушылардың бірінен соққы алды, бұл ұшқышты қорқынышты теңіз жағдайында парашютпен секіруге мәжбүр етті. Теңіз саңырауқұлағының құтқару жұмыстары нашар жағдайға байланысты мүмкін болмады. Ұшқыш американдық эсминеці Eversole кемесінің құтқаруын күтуге шамамен бір сағаттай уақыт жұмсады. Аэропортта әскери-әуе патрульдеуі және су астына қарсы операциялар жалғасты. 9 шілдеде «Триумф» Кореяның батыс жағалауына оралды, оған крейсер, эсминец және екі канадтық соғыс кемесі ілесіп, Seafire ұшақтары Мокпо, Кунсан, Чиннам және Инчхон сияқты аймақтарда көптеген фотобарлау операцияларын жүргізді. Келесі бірнеше күн ішінде Seafire ұшақтары екі Солтүстік Корея канонерлік қайығын жойды, теміржолға, шағын жағалау кемелеріне және мұнай цистерналарына шабуыл жасады. 23 тамызда «Триумф», енді тек тоғыз операциялық ұшағы қалған күйі, Сасебоға, Жапонияға оралды, онда ол Valley Forge және Philippine Sea есімді екі басқа авиатасымалдаушыға қосылды. Тұрақтап тұрғанда Солтүстік Корея күтпеген әуе шабуылын жасады, Comus кемесіне соққы берді, оның корпусына зақым келтірді және бір теңізшіні қаза қылды. Ол жөндеуге Consort бауырласымен бірге Куреге эскортталды. Бұл авиатасымалдаушыларды шабуылдан кейін едәуір сақтыққа шақырды, CAP операцияларының саны артты. 29 тамызда тағы бір оқиға болды, Fairey Firefly ұшағы тұтқыр ілгегісіз жерге қонды және қауіпсіздік кедергісімен тоқтатылды. Үлкен пропеллер қақпағы сынды, ұшуды басқару орнының бетіне қарай ұшып, операциялық бөлме шынысын сындырып, трагедиялық салдарға әкелді, 800-ші әскери-әуе эскадрильясының командирі лейтенант-коммандер И. М. Маклачланға соққы берді, ол осы оқиғада алған жарақаттарынан кейін қайтыс болды. Ол Оңтүстік Корея жағалауында толық әскери құрметпен теңізге жерленді. 30 тамызда төрт күндік патрульден кейін «Триумф» Сасебоға оралды, онда ол қолдау авиатасымалдаушысынан 14 ұшақ алды. 3 қыркүйекте «Триумф» Сасебодан Кореяның батыс жағалауына аттанды. Он жеткенде, оның ұшақтары әдеттегідей CAP миссияларын, сондай-ақ барлау және Jamaica және эсминецке бомбалауды анықтау жұмыстарын жүргізді. 6 қыркүйектен кейін «Триумф», Athabaskan, және бірге Кореяның шығыс жағалауына АҚШ 7-ші флотының авиатасымалдаушыларын алмастыруға бағытталды. Операциялар 8-де басталды, Firefly және Seafire ұшақтары көптеген нысандарға шабуыл жасады, Солтүстік Корея күштеріне көптеген қиындықтар тудырды. 9-да нашар ауа райы операцияларды тек сегіз сортқа дейін шектеді, төрт Firefly Корио әуежайына шабуыл жасады, көптеген зақымдар келтірді. 800 NAS ұшақтарының саны тағы да азайды, енді тек алты ұшақ қалды, өйткені тағы төрт ұшақ жарамсыз деп жарияланды. Келесі күні «Триумф» тағы да Сасебоға оралды. 12 қыркүйекте «Триумф» Сасебодан Warramunga және Корольдік теңіз флотының C класты эсминецтері Charity және бірге аттанды. Кемелер экипажына сол кезде белгісіз болған мақсаты Инчхонға түсуді қамтамасыз ету болды. CTF 91, Достастық әскери тобының бөлігі болған топқа крейсер және RAN соғыс кемесі Bataan қосылды, енді ол Солтүстік топ деп аталды. Канадалық кемелер Athabaskan, және Sioux құрамындағы әлдеқайда кішкентай Оңтүстік топ та болды. «Триумфтың» ұшақтары түсу алдындағы күндері шабуылдаушы күштерге маңызды әуе қорғанысын қамтамасыз етті. Түсу орын алғаннан кейін «Триумф» және оның ертіп жүрушілері су астына қарсы патрульдеуді жүргізді, ал оның ұшақтары кедергі жасау және барлау операцияларын бастады. Соңғы операциялар өте табысты болды, Firefly ұшақтары Jamaica және крейсерлері үшін нысандарды анықтады. Firefly ұшақтарының анықтауының арқасында Jamaica Солтүстік Кореялық позицияларға қирату соққысын жасады, жасырылған қару-жарақ қоймасын жойды, нәтижесінде төбесінен 8000 футқа жететін түтін қалың бұлт пайда болды. Күндізгі операциялардың соңында Достастық теңіз күштерінің командирі адмирал Эндрюсқа Біріккен Ұлттар Ұйымының бас командирі генерал Дуглас Макартурден келесі хабарлама келді: «Сіздің қолдауыңыздағы флот бөлімшелерінің тамаша мінез-құлқына ең жоғары құрметімді білдіремін. Олар Ұлыбритания Достастығының теңіз күштерінің ұзақ және жарқын тарихына тағы бір керемет бет қосты». D күнінің соңында таңқаларлық 13 000 әскер мен олардың барлық жабдықтары түсірілді. 17 қыркүйекте Солтүстік Кореялық әуе күштері американдық Rochester соғыс кемесін бомбалады, сондай-ақ британдық Jamaica крейсерін атқылады, бір адамды өлтіріп, екі адамды жаралады. Содан кейін екі соғыс кемесі Солтүстік Кореялық әскерлеріне қысқа бомбалау шабуылын жасады. 21 қыркүйекте «Триумф» Корея соғысы кезіндегі соңғы рейс үшін Сасебоға кірді. Ол уақытша жөндеу үшін екі күн соңғы құрғақ докқа кірді, содан кейін 25 қыркүйекте Гонконгқа аттанды, оның рөлін алмастырды.

Қызметінің қалған бөлігі

Кореядағы қызметінен кейін «Триумф» курсанттарды даярлау кемесі ретінде таңдалды. Ол әрқайсысы 100 британдық және Достас елдерінің кадеттерін екі рет алып, жыл сайын үш рет саяхатқа шықты: көктемде Кариб теңізіне, жазда – Скандинавияға және Ұлыбритания айналасында, ал күзде – Жерорта теңізіне. Кадеттерге авиациялық сананы қалыптастыру үшін кемеде үш «Си Баллиол» ұшағы болды. 1952 жылы «Триумф» бұрышты ұшу палубасының алғашқы сынақтарында қолданылды. Оның бастапқы палуба белгілері жойылды және кеменің бойлық осіне бұрышпен жаңа белгілермен ауыстырылды. Осы сынақтардың сәттілігі қазіргі стандартты конструкцияны жасауға әкелді, соның ішінде ұшу палубасының қосымша бөліктері кеменің сол жағына қосылды. 1954 жылы «Триумф» Солтүстік Африкадан Гибралтарға «Империя Виндраш» әскери кемесінің құтқарылғандарын қайтару үшін жұмылдырылды. 1955 жылы ол «достық» сапармен Ленинградқа барды. Бұл кеменің капитаны Варил Беггтың, кемесінің асығыс орнатылған советтік мұңғасы сүйреліп кеткеннен кейін, Нева өзенімен қарсы соққан желге қарсы мұңғасымен төмен қарай жүзіп өткенімен аяқталды. Оның кадеттерді даярлау міндеттері 1955 жылдың күзіндегі саяхатымен аяқталды, себебі британдық теңіз офицерлерін даярлау жүйесіндегі өзгерістер оны қажетсіз етті. Девонпортқа келгенге дейін «Триумф» британдық теңіз күштеріндегі соңғы осілік қонуды жасады. Содан кейін 1956 және 1965 жылдар аралығында «Триумф» ауыр жөндеу кемесіне айналдырылды, ол «A108» тактикалық белгісімен пайдаланды. «Триумф» конверсиядан кейін Сингапурда орналасты, 1968 жылы Қиыр Шығыстағы ірі жаттығуларға қатысты, онда Ұлыбритания және басқа елдердің көптеген капиталдық кемелері, сондай-ақ ондаған эсминецтер мен фрегаттар қатысты. «Триумф» ауыр жөндеу және әскер тасымалдау кемесі ретінде пайдаланылды. 1975 жылы ол Чатем кемежайындағы жыл сайынғы Теңіз күнінің фоны ретінде пайдаланылды, ал 1981 жылы ол желтоқсан айында Испанияда мақұлдауға сатылды. Қорғаныс министрлігі 1982 жылдың сәуір айындағы Фолкленд аралдары дағдарысынан кейін оны қайта сатып алу мүмкіндігін қарастырды, бірақ бөлшектеу тым алға басып кеткен еді.