Кіріспе

Реймонд Дейл Роузи (1971 жылдың 11 сәуірі – 2004 жылдың 9 қаңтары) – 1992 жылы Говард Ру Сикорскині өлтіргені үшін сотталған американдық қылмыскер. Ол 2004 жылы Солтүстік Каролина штатының Рали қаласындағы Орталық түрмеде уытты инъекция арқылы өлім жазасына кесілді.

Қылмыс

Роузи Говард Ру Сикорскиді өлтіруге қатысты деп айыпталды, ол Аламанс округінің шағын дүкенінде сатушы болып жұмыс істеген. Сикорскидің денесі 1992 жылдың 24 наурызының таңында табылған. Сикорски алты рет оқтан жарақаттанған; дүкеннен 57,54 доллар сомасында ақша және бірнеше ересектерге арналған журналдар ұрланған. Роузидің жартылай ағасы Реймонд Стил, тонаудан кейін сериялық нөмірі арқылы іздеуге түскен екі долларлық банкнота қолдануға тырысқанда ұсталды. Тергеу кезінде ол Роузиді кісі өлтіру және тонауға қатысқан деп көрсетті, ал Роузи келесі күні ұсталды.

Сот

Стил екінші дәрежелі кісі өлтіруді мойындаған келісім шартының аясында, Роузиді оқ жасоушы ретінде айыптады, ол Роузибен бірге дүкенде болғанын және оқ жасқандығына куә болғанын мәлімдеді. Роузидің сотында айыптау тарапы Роузидің кісі өлтіру құралын кісі өлтіруге дейін де, кейін де иеленгенін дәлелдеді; алайда, басқа куәлер болған жоқ. Жәбірленушінің жанынан табылған аяқ киім іздері Роузиге сәйкес келді, бұл оның дүкенде болғанын көрсетеді, бірақ округтік түрмедегі екі тұтқын Стилдің Роузидің Сикорскиді өлтірген оқтарды атпағанын айтқанын куәландырды. Қазылар алқасы Роузиді кінәлі деп танып, өлім жазасын ұсынды. Жаза тағайындалған кезде, айыптау Роузидің кең ауқымды қылмыстық өтілі туралы мәліметтер ұсынды, ал қорғаныс оның қиын балалық шағын дәлелдеді. Соттан кейін қазылар алқасының мүшесі Элеонора Ли Роузи ісі бойынша өлім жазасын ұсынуға қарсы болғанын, бірақ басқа қазылар оны қорқытқанын мәлімдеді. Жаза тағайындалған кезде Ли жауап беруге тартынды және сұрақты түсінді ме деп сұрағаннан кейін судьяға "иә" деп жауап берді. Сот және прокурорлар ол үкіммен келісетіндей жауап берді деп мәлімдеді, бірақ жаза белгіленгеннен кейін қорғаушы адвокаттар бұл мәлімдемеге қарсы шықты. Мемлекеттік заң жазаны өзгертуге тыйым салады және Лидің куәлігі ешқашан сотқа жетпеді.

Атқару

Кезекті өлім жазасына кесілуінен бірнеше күн бұрын Роузи және Солтүстік Каролина штатындағы басқа да бірнеше өлім жазасына кесілген сотталушылар штаттың өлім жазасын орындау тәртібінің конституциялықтығына қатысты федералдық топтық сотқа шағымданып арыз берді. Арызда, қолданылған дәрілердің комбинациясы адамның өлім алдында есін жинауына, параличке түсуіне және қатты ауыру сезіміне ұшырауы мүмкін екендігі айтылды, бұл "қатыгез және ерекше жазаны" тыйым салатын Конституцияның сегізінші түзетуіне қайшы келеді. Осыған ұқсас арыздар тағы төрт штатта бұрыннан берілген, бірақ ешқайсысы әлі соңғы шешімін тапқан жоқ. АҚШ округтік сотының судьясы Терренс Бойл 2004 жылғы 7 қаңтарда іс қаралуға дейін өлім жазасын орындауды тоқтатуға бұйырды; бұл шешім 2004 жылғы 8 қаңтарда 4-ші АҚШ апелляциялық сотының 2–1 дауысымен бекітілді. Дегенмен, 2004 жылғы 9 қаңтарда таңертең өлім жазасын орындауға жоспарланған дайындық жұмыстары жалғасты. Роузи адвокаттарымен және отбасы мүшелерімен кездесіп, түрмеге түскеннен бері алғаш рет 11 жасар қызын құшақтады. Алайда Солтүстік Каролина штаты апелляциялық соттың шешіміне дереу АҚШ Жоғарғы Сотына шағым жасады. 9 қаңтар күні сағат 19:55-те, өлім жазасын орындау уақытына алты сағат қалғанда, Жоғарғы Сот 5–4 дауысымен тоқтатуды алып тастап, өлім жазасын орындауға рұқсат берді. Түн ортасына дейін Солтүстік Каролинаның губернаторы Майк Исли Роузи ісі бойынша кешірім беруден бас тартты, ал екі сағаттан кейін өлім жазасы орындалды. Роузи өлім жазасына кесілгенге дейін соңғы рет пицца, тауық қанаты, екі бума жержаңғақты M&M және Пепси ішті. Ол соңғы сөздерін айтпады. Роузи 2004 жылғы 9 қаңтардың таңғы сағат 2:23-те Солтүстік Каролина штатының Рали қаласындағы орталық түрмесінде қайтыс болды. Бұл 1976 жылы өлім жазасы қайта енгізілгеннен бері АҚШ-та орындалған 888-ші өлім жазасы, ал Солтүстік Каролина штатында 31-ші өлім жазасы болды.

Жалпы сілтемелер

clarkprosecutor.org – Кларк прокурорының сайты.