Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гондурастың саяси партиясы
the Honduran political party
Революциялық ұлтшылдық қозғалыс (ағылш. Revolutionary Nationalist Movement, MNR) – Боливиядағы орталық-оң, консервативті саяси партия. Ол 1952 жылдан 1964 жылға дейінгі Боливия ұлттық революциясының жетекші күші болды және 1941 жылдан бері ел тарихына зор әсер етіп келеді.
The Revolutionary Nationalist Movement (lang es , MNR) is a centre right, conservative political party in Bolivia. It was the leading force behind the Bolivian National Revolution from 1952 to 1964. It influenced much of the country's history since 1941.
Шығу тегі
Революциялық ұлтшылдық қозғалысты 1941 жылы болашақ президенттер Виктор Паз Эстенсоро мен Эрнан Силес Зуазо бастады. Көп ұзамай ол Боливияның ең дарынды зиялыларының назарын өзіне тартты. Партияның ең белгілі қолдаушыларының арасында Хумберто Гусман Фрике, Хуан Лечин, Карлос Монтенегро, Вальтер Гевара Арзе, Хавьер дель Гранадо, Аугусто Сеспедес, Лидия Гейлер, Гильермо Бедрегал және Гонсало Санчес де Лозада болды, олардың көптегені кейіннен Боливия президенттері болды. Құрылған кезде бұл партия солшыл және реформаторлық бағыттағы болды, осы сияқты Латын Америкасы партияларымен үштас, мысалы, Бразилияның Еңбек партиясы, Чилидің Социалистік партиясы, Коста-Риканың Ұлттық азаттық партиясы, Доминикан революциялық партиясы, Гватемаланың революциялық әрекет партиясы, Мексиканың институционалдық революциялық партиясы, Перудегі Америка халықтық революциялық альянсы, Венесуэланың демократиялық әрекеті. МНР алғаш рет 1943 жылы Гуальберто Вильярроэльдің реформаторлық әскери режимін қолдаушылар ретінде билікке келді.
The Revolutionary Nationalist Movement was begun in 1941 by future presidents Víctor Paz Estenssoro and Hernán Siles Zuazo. It soon attracted some of the brightest members of the Bolivian intelligentsia. Among the party's most prominent supporters were Humberto Guzmán Fricke, Juan Lechín, Carlos Montenegro, Walter Guevara Arze, Javier del Granado, Augusto Céspedes, Lydia Gueiler, Guillermo Bedregal, and Gonzalo Sánchez de Lozada, a number of whom later became presidents of Bolivia. At the time of its establishment it was a leftist/reformist party, along the lines of similar Latin American parties such as the Brazilian Labour Party, the Socialist Party of Chile, the National Liberation Party in Costa Rica, Dominican Revolutionary Party, the Guatemalan Revolutionary Action Party, the Mexican Institutional Revolutionary Party, the American Popular Revolutionary Alliance in Peru, Democratic Action in Venezuela. The MNR first came to power in 1943, as supporters of the reformist military regime of Gualberto Villarroel.
Боливиялық ұлттық революция
Революциялық ұлтшылдар қозғалысы 1952 жылғы солшыл Боливия ұлттық революциясын жетекшілік етті және 1964 жылға дейін елді басқарды, ол кезде Рене Барриентостың әскери төңкерісімен құлатылды. Пас Эстенссоро (1952–1956 және 1960–1964) мен Эрнан Силес Зуазо (1956–1960) президенттік кезеңдерінде революциялық кезеңнің басты басшылары болды, олар жалпыға бірдей дауыс беруді орнатты, қалайы кен орындарын мемлекеттік меншікке алды және кең ауқымды аграрлық реформа жүргізді. Осы кезеңде бұрын Боливия саясатына үстемдік еткен ескі элиталық партиялардың көптегені жоғалып кетті немесе маңыздылығын жоғалтты. Бұл МНР-ді Боливия саяси спектрінің орталығында қалдырды. Силес пен Пас 1960 жылдары Пас амбициялары мен партияны жеке бақылауы туралы даудың нәтижесінде жарылды. Көптеген беделді тұлғаларға толы партия 1950 жылдардың соңынан бастап саяси және жеке бағыттар бойынша фрагменттеуге ұшырады, Валтер Гевара бірінші болып кетіп, 1964 жылы танымал Хуан Лечин партиядан шығарылды. Соңынан Силес Революциялық Ұлттық Солшыл қозғалысын (МНРИ) құрды, ал Лечин – Ұлттық Солшылдардың Революциялық партиясын (ПРИН).
The Revolutionary Nationalist Movement led the leftist Bolivian National Revolution of 1952 and ruled the country until 1964 when it was overthrown by the military coup of René Barrientos. During the presidencies of Paz Estenssoro (1952–56 and 1960–64) and Hernán Siles Zuazo (1956–60) were the top leaders of the Revolutionary period, establishing the universal vote, nationalizing the tin mines, and instituting an extensive agrarian reform. During this time many of the old elitist parties which had previously dominated Bolivian politics either disappeared or faded into irrelevance. This left the MNR in the center of the Bolivian political spectrum. Siles and Paz split in the 1960s over Paz's ambitions and personal control of the party. Filled with many strong personalities, the party had in fact begun to fragment along political and personal lines since the late 1950s, with Wálter Guevara being the first to leave and the popular Juan Lechín being expelled in 1964. Siles went on to form the Revolutionary Nationalist Leftwing Movement (MNRI) and Lechín the Revolutionary Party of the Nationalist Left (PRIN).
Дамыған бөлінулер және демократияға қайта оралу
Биліктен құлау партия ішіндегі талас-тартыстарды одан бетер күшейтті. МНР-дің басты бөлігі Пас Эстенсороны қолдағандықтан, ескі көшбасшы 1971 жылы Уго Банзер Суарес жасаған төңкерілді қолдап, ірі қателік жасады. Ол Банзердің сайлау жарияламай тұрып, бір-екі жыл ғана билікте болады деп ойлаған, содан кейін МНР сөзсіз жеңіске жетеді деген сенімде болды. Егер осылай болса, ол мүлдем жаңылып еді; Банзер 1975 жылы Пазды елден қуды. Басты бөлік елден қуылған Пазды қолдады, ал бір топ Банзерді қолдады. Паздың Банзер диктатурасын қолдауы партиясына келешек сайлауларда қымбатқа түсті. Паз оңға қарай жылдам жылжуда болғандай көрінсе, Силес Зуазо 1971 жылы солшыл революциялық ұлтшыл қозғалысын (МНРИ) құрып, одан бөлінді. Шындығында, Силес – 1952 жылғы революцияның нәтижесінде МНР-ның сақталған заңдылығы мен беделінен ең тиімді пайдаланған МНР-дан кейінгі саясаткер болды. Пас Эстенсоро 1978, 1979 және 1980 жылғы Боливиядағы жалпы сайлауларда МНР-ді жетектеп, тиісінше үшінші, екінші және екінші орындарды иеленді. Санчес де Лозада басқарымындағы МНР 1993 жылғы сайлауда жеңіске жетті, ал Санчес парламенттен президент ретінде бекітілді. Ол НЭП саясатын жалғастырды. Партия 1997 жылғы сайлауда екінші орын алды, президенттікке үміткер Хуан Карлос Дуран (сол кезде Боливия конституциясы қазіргі президентті қайта сайлауға тыйым салды) бұрынғы диктатор Банзерден жеңілді.
Falling from power only deepened the intra party squabbles. With the main body of the MNR firmly behind Paz Estenssoro, the old leader made what can be seen as a major mistake in 1971, when he supported the coup d'état of Hugo Banzer Suárez. He apparently believed that Banzer would only rule for a year or two before calling elections that the MNR would almost certainly win. If so, he badly miscalculated; Banzer exiled Paz in 1975. The main body supported Paz in exile, while a faction continued to back Banzer. Paz' support of the Banzer dictatorship was a move that was to cost his party dearly at the polls in subsequent years. While Paz seemed to be moving steadily to the right, Siles Zuazo broke off to found the left leaning Left wing Revolutionary Nationalist Movement (MNRI) in 1971. Indeed, Siles was the post MNR politician who was best able to capitalize on the remaining legitimacy and respect that MNR had as a result of the 1952 Revolution. Paz Estenssoro led the MNR proper in the Bolivian general elections of 1978, 1979, and 1980 elections, finishing third, second, and second, respectively. Led by Sánchez de Lozada, the MNR won the 1993 elections and Sanchez was confirmed as president by parliament. He continued the policies of the NEP. The party placed second in 1997 elections, with the presidential candidate Juan Carlos Durán (at the time, the Bolivian constitution prohibited direct re election of a sitting president) losing to the former dictator Banzer.
21 ғасыр
2002 жылғы заңнамалық сайлауда Боливияның еркін қозғалысымен одақтасып, сайлаушылардың дауысының 26,9%-ын және депутаттар палатасындағы 130 орынның 36-сын, ал Сенаттағы 27 орынның 11-ін жеңіп алды. Бұл сайлаудан кейін, ешбір президенттік үміткер көпшілік дауыс алғандықтан, Конгресс президентті сайлады және олар Санчес де Лозаданы тағы да сайлады. 2002 жылғы сайлаудан кейін партия Революциялық солшыл қозғалысымен коалиция құрып билік жүргізді. 2003 жылы Санчес отставкаға кетуге мәжбүр болды, ал оның орнына тәуелсіз кандидат Карлос Меса келді, ол бүкіл елдегі наразылықтарға қарамастан ұлттық бірлікті нығайтуды көздеді. Бірақ Меса көп ұзамай отставкаға кетіп, 2005 жылдың желтоқсанына президенттік сайлаулар белгіленді. Бұл сайлауда МНР сайлаушылардың дауысының 6,5%-ын ғана алды және депутаттар палатасындағы 130 орынның 7-сін, Сенаттағы 27 орынның 1-ін жеңіп алды. Президенттік сайлауда партияның үміткері Мичиаки Нагатани болды, оның көрсеткен нәтижесі партияның саяси аренадағы беделінің төмендегенін көрсетті, себебі Боливия саясатында Эво Моралес басымдық ала бастады. 2009 жылғы сайлауда МНР «Боливия үшін Ұлттық бірлестік – «Үлгерім жоспары»» құрамына кірді. Партияның болашағы белгісіз, өйткені ол енді парламентте өкілдік етілмейді және оның соңғы үкіметі сыбайлас жемқорлық, экономиканы тиімсіз басқару және наразылық білдірушілерді күшпен басу туралы ауыр айыптаулармен дақтанды. Революциялық ұлтшыл қозғалысты қазіргі таңда Луис Эдуардо Силес басқарады.
At the legislative elections 2002 MNR in alliance with Free Bolivia Movement, won 26.9% of the popular vote and 36 out of 130 seats in the Chamber of Deputies and 11 out of 27 in the Senate. Following these elections, because no presidential candidate had received a majority, the Congress chose the President, and they again elected Sánchez de Lozada. After the 2002 elections, the party ruled in a coalition with the Revolutionary Left Movement. In 2003 Sanchez was forced to resign, and his successor, independent candidate Carlos Mesa took over in hopes of promoting national unity in the face of nationwide protests. Mesa soon resigned and presidential elections were scheduled for December 2005. In these elections MNR received only 6.5% of the popular vote and won 7 out of 130 seats in the Chamber of Deputies and 1 out of 27 seats in the Senate. Its candidate in the presidential elections was Michiaki Nagatani, whose poor performance demonstrated a steep decline in the fortunes of the party as the Bolivian political scene began to be dominated by Evo Morales. For the 2009 elections, the MNR was a component of the Plan Progress for Bolivia – National Convergence. The party's future is uncertain as it is no longer represented in the parliament and its last government has been tarnished by serious accusations of corruption, economic mismanagement and armed suppression of protesters. The Revolutionary Nationalist Movement currently is led by Luis Eduardo Siles.
Президент сайлауы
Сайлау партиясының үміткеріДауыс саны%Нәтиже1947 Виктор Паз Эстенссоро5,1945.56%Ұтылды195154,12942.9%Құрылған/Бос есептелді1956 Хернан Силес Зуазо787,79284.4%Таңдалды1960 Виктор Паз Эстенссоро735,61976.1%Таңдалды19641,114,71797.9%Таңдалды1966 Виктор Андраде88,0998.7%Ұтылды1978 Виктор Паз Эстенссоро213,62211.0%Ұтылды1979527,18435.9%Ұтылды1980263,70620.2%Ұтылды1985456,70430.4%Таңдалды1989 Гонсало Санчес де Лозада363,11325.6%Ұтылды1993585,83735.6%Таңдалды1997 Хуан Карлос Дуран396,23518.2%Ұтылды2002 Гонсало Санчес де Лозада624,12622.5%Таңдалды2005 Мичиаки Нагатани Моришита185,8596.5%Ұтылды2009 Манфред Рейес Вильяны қолдады1,212,79526.5%Ұтылды2014 Самуэль Дориа Мединаны қолдады1,253,28824.2%Ұтылды2019 Вирхинио Лема42,3340.7%Ұтылды