Әңгімелердің даналықты жеткізудегі орны мен маңызы
Teaching stories
Оқыту әңгімелері – даналықты жеткізу үшін жасалған әңгімелер. Сүфилік дәстүрде маңызды роль атқарады, халық мұрасына үлкен үлес қосады. Мулла Насрудин әңгімелері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оқытушылық әңгіме – даналықты жеткізу үшін арнайы жасалған баяндама. Бұл тәжірибе көптеген діни және басқа да дәстүрлерде қолданылып келген, бірақ жазушы Идрис Шах оны суфилік оқыту мен үйрену аясында пайдаланған. Осы аяда бұл материалдар «адамзат мұрасындағы ең құнды қазына» деп сипатталған. Оқытушылық әңгімелердің көлемі зор, оларға анекдоттар, ұстаз бен шәкірт кездесулері туралы әңгімелер, өмірбаяндық деректер, мифтер, ертегілер, нақылдар мен әзілдер кіреді. Мұндай әңгімелер көбінесе алғашқы оқытудан кейін ұзақ өмір сүреді және (кейде бұрмаланған түрінде) әлемдік фольклор мен әдебиет қорына мол үлес қосады.
A teaching story is a narrative that has been deliberately created as a vehicle for the transmission of wisdom. The practice has been used in a number of religious and other traditions, though writer Idries Shah's use of it was in the context of Sufi teaching and learning, within which this body of material has been described as the "most valuable of the treasures in the human heritage". The range of teaching stories is enormous, including anecdotes, accounts of meetings between teachers and pupils, biographies, myths, fairy tales, fables and jokes. Such stories frequently have a long life beyond the initial teaching situation and (sometimes in deteriorated form) have contributed vastly to the world's store of folklore and literature.
Насрудин оқиғалары
Шах Мулла Насрдиннің төрт кітабын жариялады. Бұл әңгімелер мұсылман әлемінде кеңінен танымал. Көбінесе осы әңгімелер әзіл ретінде айтылады. Олар Азияның шайханалары мен керуен сарайларында толассыз қайталанып, үйлерде де, радиода да естіледі. Бірақ Насрдин әңгімесінің ерекшелігі – оны түрлі деңгейде түсінуге болады. Онда әзіл ғана емес, сонымен қатар адамның мінез-құлқының немесе білімнің қандай да бір жағын бейнелейтін теңеу немесе метафора ретінде жұмыс істейтін әңгіме құрылымы да бар.
Shah published four books of tales of the Mulla Nasrudin. These stories are known throughout the Muslim world. Superficially, most of the stories may be told as jokes. They are told and retold endlessly in the teahouses and caravanserais of Asia and can be heard in homes and on the radio. But it is inherent in a Nasrudin story that it may be understood at many levels. There is the joke, but there is also the structure of the tale that functions as an analogy or metaphor for some aspect of human nature or learning.
Дүниежүзілік таралу және таралу
Оқыту әңгімелерінің тарихы қаншалықты тереңге жететінін айту қиын. Шахтың "Әлем аңыздары" жинағында біздің заманымыздан бұрынғы 12 ғасырға жататын ежелгі Египет аңызы – "Екі бауырластың әңгімесі" бар. Үндістанның жатак аңыздары біздің заманымыздан бұрынғы 3 ғасырдан бастап Панчатантра арқылы батысқа тарады және оқыту мақсатында қолданылғаны көптен бері танылды. Мысалы, "Жолбарыс, брахман және түлкі" аңызы 900 жыл бұрын Петрус Альфонсидің "Disciplina Clericalis" әңгімелер жинағында Еуропада алғаш рет пайда болды (Е. Л. Ренеланың сөзіне қарағанда, оны "оқырманға арналған оқу курсы" деп аударуға болады). "Соқырлар мен піл" аңызы Үндістанда джайнистер, буддистер және индуистер арасында, сондай-ақ парсы суфи жазушылары Санай Газни, Нишапурлық Аттар және Руми қолданған белгілі әңгіме. Шахтың "Дервиштердің әңгімелері" жинағы классикалық суфи мәтіндерінен және ауызша дереккөздерден жиналған, 7-ші ғасырдан 20-шы ғасырға дейінгі кезеңді қамтиды және Санайдың нұсқасын ұсынады. Басқа діни дәстүрлермен салыстырулар айқын, себебі әңгімелер сенімді немесе бірлікке ұмтылысты тудыру үшін емес, нұсқау беру мақсатында қолданылады. Мысалдарға дзен коандары, хасид аңыздары және Исаның параболалары жатады. Кейде, мысалы, "Жолбарыс, брахман және түлкі" немесе "Соқырлар мен піл" сияқты бір оқиғаның әртүрлі нұсқалары қолданылады.
It is impossible to say how far back in time teaching stories go. Shah's collection World Tales includes the Tale of Two Brothers, an ancient Egyptian story from around the 12th century BC. Jataka tales from India as far back as the 3rd century BC have travelled westwards via the Panchatantra and have long been recognised as having a teaching function. An example is The Tiger, the Brahmin and the Jackal which made its first appearance In Europe some 900 years ago in Petrus Alphonsi's collection of tales, the Disciplina Clericalis (which, according to E. L. Ranelagh, could be translated as "a course of study for the reader"). The blind men and an elephant is a well known tale that has been used among Jainists, Buddhists and Hindus in India, as well as by Persian Sufi writers Sanai of Ghazni, Attar of Nishapur and Rumi. Shah's Tales of the Dervishes, a collection of narratives gathered from classical Sufi texts and oral sources spanning a period from the 7th to the 20th centuries, gives Sanai's version. Parallels with other religious traditions are obvious, wherever narratives are used instructionally rather than to generate or perpetuate belief or conformity. Examples might be Zen koans, Hasidic tales, and the parables of Jesus. Sometimes, as in The Tiger, the Brahmin and the Jackal or The Blind men and an elephant, versions of the same story are put to use.