Кіріспе

Түркияның бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлінісі

Түркия 81 провинцияға (il) бөлінеді. Әр провинция бірнеше ауданға (ilçe) бөлінеді. Әрбір провинциялық үкімет орталық ауданда (merkez ilçe) орналасқан. Мегаполистік емес муниципалитеттері бар провинциялар үшін орталық аудан провинцияның атын мұраға алады (мысалы, Ризе қаласы/ауданы Ризе провинциясының орталық ауданы). Осман империясында осыған сәйкес бірлік – вилайет болған. Әр провинцияны Ішкі істер министрлігі тағайындаған әкім (Wāli) басқарады. Осман империясының құлауынан және 1923 жылғы 29 қазанда Түркия Республикасының ресми түрде құрылуынан кейін әкімшілік жүйеде өзгерістер енгізілді. Екі жыл өткен соң Ардахан, Бейоғлу, Чаталджа, Дерсім, Ерғани, Гелиболу, Генч, Козан, Олту, Муш, Сиверек және Ускюдар провинциялары аудандарға айналдырылды. 1927 жылы Догубайазит ауданға айналдырылып, Агрының құрамына қосылды. 1929 жылы Муш қайтадан провинция болды, ал Битлис ауданға айналды. Төрт жылдан кейін Ақсарай, Чебелиберекет, Хаккари және Шебинкарахисар аудандарға айналды, Мерсин мен Силифке біріктіріліп, Ішел деп аталатын жаңа провинция құрылды, ал Артвин мен Ризе біріктіріліп, Чорух деп аталатын жаңа провинция құрылды, осылайша провинциялардың саны елу алтыға дейін азайды. 1936 жылы Ризе, Дерсім және Хаккари қайтадан провинцияларға айналды, сонымен бірге Дерсім Түнчели деп аталды. Үш жылдан кейін, 1939 жылы Хатай Түркияға қосылып, провинция болды. 1953 жылы Ушақтың провинция болуы және Кыршехирдің ауданға айналуы шешілді. Бір жылдан кейін, 1954 жылы Адияман, Невшехир және Сакарья провинция мәртебесін алды. 1956 жылы Чорух провинциясының атауы Артвин болып өзгертілді, ал 1957 жылы Кыршехирдің провинция мәртебесі қайта жаңартылды. Осы жылдан бастап келесі 32 жыл бойы провинциялардың саны өзгерген жоқ, тек 1989 жылы Ақсарай, Байбурт, Караман және Кириккале провинциялары, сондай-ақ 1990 жылы Батман мен Шырнақ, 1991 жылы Бартын, 1992 жылы Ардахан және Игдыр, 1995 жылы Ялова, Карабук және Килис, 1996 жылы Османия және 1999 жылы Дюзе провинциялары құрылды.

Облыстардың тізімі

Төменде Түркияның 81 провинциясының тізімі берілген. Бастапқыда кодтар провинция атауларының әліпбилік ретіне сәйкес келді. Зонгулдақтан кейін (код 67) тәртіп әліппелік емес, провинциялардың құрылу реті бойынша, өйткені бұл провинциялар жақында құрылған, сондықтан олардың тақта нөмірлері бастапқы кодтар топтамасы тағайындалғаннан кейін тағайындалды.

+ Түркия Республикасының провинциялары

Аты | Астанасы | Аумағы (км2) | Халқы (22.10.2000) | Халқы (02.11.2011) | Халқы (31.12.2021)
---|---|---|---|---|---
01 | Адана | 14,045.56 | 1,849,478 | 2,102,375 | 2,263,373
02 | Адыяман | 7,606.16 | 623,811 | 594,163 | 632,148
03 | Афйонқарахисар | 14,718.63 | 812,416 | 701,461 | 744,179
04 | Агры | 11,498.67 | 528,744 | 553,241 | 524,069
05 | Амасья | 5,703.78 | 365,231 | 323,331 | 335,331
06 | Анкара | 25,401.94 | 4,007,860 | 4,868,418 | 5,747,325
07 | Анталия | 20,790.56 | 1,719,751 | 2,035,563 | 2,619,832
08 | Артвин | 7,367.10 | 191,934 | 166,177 | 169,543
09 | Айдын | 7,904.43 | 950,757 | 999,131 | 1,134,031
10 | Балықесир | 14,472.73 | 1,076,347 | 1,155,216 | 1,250,610
11 | Билечик | 4,306.77 | 194,326 | 203,157 | 228,334
12 | Бингөл | 8,253.51 | 253,739 | 261,276 | 283,112
13 | Битлис | 7,094.50 | 388,678 | 336,226 | 352,277
14 | Болу | 8,323.39 | 270,654 | 276,976 | 320,014
15 | Бурдур | 7,134.95 | 256,803 | 250,984 | 273,716
16 | Бурса | 10,886.38 | 2,125,140 | 2,640,128 | 3,147,818
17 | Чанаккале | 9,950.43 | 464,975 | 489,298 | 557,276
18 | Чанкыры | 7,491.89 | 270,355 | 175,716 | 196,515
19 | Чорум | 12,796.21 | 597,065 | 534,825 | 526,282
20 | Денизли | 11,804.19 | 850,029 | 940,532 | 1,051,056
21 | Диярбакыр | 15,204.01 | 1,362,708 | 1,561,110 | 1,791,373
22 | Эдирне | 6,097.91 | 402,606 | 400,554 | 412,115
23 | Элазыг | 9,281.45 | 569,616 | 559,063 | 588,088
24 | Эрджан | 11,727.55 | 316,841 | 214,863 | 237,351
25 | Эрум | 25,330.90 | 937,389 | 781,626 | 756,893
26 | Эскишехир | 13,902.03 | 706,009 | 778,421 | 898,369
27 | Газиантеп | 6,844.84 | 1,285,249 | 1,739,569 | 2,130,432
28 | Гиресун | 6,831.58 | 523,819 | 420,433 | 450,154
29 | Гүмүшхане | 6,437.01 | 186,953 | 129,045 | 150,119
30 | Хаккари | 7,178.88 | 236,581 | 271,405 | 278,218
31 | Хатай | 5,831.36 | 1,253,726 | 1,472,282 | 1,670,712
32 | Испарта | 8,871.08 | 513,681 | 412,039 | 445,678
33 | Мерсин | 15,512.25 | 1,651,400 | 1,660,522 | 1,891,145
34 | Стамбул | 5,315.33 | 10,018,735 | 13,565,798 | 15,840,900
35 | Измир | 12,015.61 | 3,370,866 | 3,952,036 | 4,425,789
36 | Карс | 10,139.09 | 325,016 | 306,238 | 281,077
37 | Кастамону | 13,157.98 | 375,476 | 360,694 | 375,592
38 | Кайсери | 17,109.33 | 1,060,432 | 1,251,907 | 1,434,357
39 | Кырыкларели | 6,299.78 | 328,461 | 340,977 | 366,363
40 | Кыршехир | 6,530.32 | 253,239 | 221,935 | 242,944
41 | Коджаэли | 3,625.29 | 1,206,085 | 1,595,643 | 2,033,441
42 | Конья | 40,813.52 | 2,192,166 | 2,033,227 | 2,277,017
43 | Кютахья | 12,013.57 | 656,903 | 564,403 | 578,640
44 | Малатья | 12,102.70 | 853,658 | 749,225 | 808,692
45 | Маниса | 13,228.50 | 1,260,169 | 1,337,731 | 1,456,626
46 | Кахраманмараш | 14,456.74 | 1,002,384 | 1,052,336 | 1,171,298
47 | Мардин | 8,806.04 | 705,098 | 758,181 | 862,757
48 | Мугла | 12,949.21 | 715,328 | 837,804 | 1,021,141
49 | Муш | 8,067.16 | 453,654 | 412,430 | 405,228
50 | Невшехир | 5,391.64 | 309,914 | 284,150 | 308,003
51 | Нигде | 7,365.29 | 348,081 | 337,456 | 363,725
52 | Орду | 5,952.49 | 887,765 | 712,998 | 760,872
53 | Ризе | 3,921.98 | 365,938 | 322,367 | 345,662
54 | Сакарья | 4,880.19 | 756,168 | 886,382 | 1,060,876
55 | Самсун | 9,364.10 | 1,209,137 | 1,250,598 | 1,371,274
56 | Сиирт | 5,473.29 | 263,676 | 309,599 | 331,980
57 | Синоп | 5,816.55 | 225,574 | 203,288 | 218,408
58 | Сивас | 28,567.34 | 755,091 | 627,195 | 636,121
59 | Текирдаг | 6,342.30 | 623,591 | 824,223 | 1,113,400
60 | Токат | 10,072.62 | 828,027 | 592,481 | 602,567
61 | Трабзон | 4,664.04 | 975,137 | 757,857 | 816,684
62 | Тунжели | 7,685.66 | 93,584 | 84,896 | 83,645
63 | Шанлыурфа | 19,336.21 | 1,443,422 | 1,701,127 | 2,143,020
64 | Ушак | 5,363.09 | 322,313 | 340,636 | 373,183
65 | Ван | 19,414.14 | 877,524 | 1,059,734 | 1,141,015
66 | Йозгат | 14,074.09 | 682,919 | 465,214 | 418,500
67 | Зонгулдак | 3,309.86 | 615,599 | 614,775 | 589,684
68 | Аксарай | 7,965.51 | 396,084 | 379,163 | 429,069
69 | Байбурт | 3,739.08 | 97,358 | 76,859 | 85,042
70 | Караман | 8,868.90 | 243,210 | 234,441 | 258,838
71 | Кырыккале | 4,569.76 | 383,508 | 276,847 | 275,968
72 | Батман | 4,659.21 | 456,734 | 520,883 | 626,319
73 | Шырнак | 7,151.57 | 353,197 | 453,828 | 546,589
74 | Бартын | 2,080.36 | 184,178 | 187,129 | 201,711
75 | Ардахан | 4,967.63 | 133,756 | 107,776 | 94,932
76 | Ыгдыр | 3,587.81 | 168,634 | 187,842 | 203,159
77 | Ялова | 850.46 | 168,593 | 205,664 | 291,001
78 | Карабук | 4,108.80 | 225,102 | 220,401 | 249,287
79 | Килис | 1,427.76 | 114,724 | 124,276 | 145,826
80 | Османие | 3,195.99 | 458,782 | 483,639 | 553,012
81 | Дюздже | 2,592.95 | 314,266 | 342,281 | 400,976