Кіріспе

Қазіргі грек тілінің жергілікті түрі – Демотикалық грек немесе Димотики (Δημοτική Γλώσσα, Dimotikí Glóssa,) – қазіргі Грекияның стандартты сөйлеу тілі және 1976 жылы грек тілі мәселесі шешілгеннен бері Грекияның ресми тілі. "Демотикалық грек" (үлкен D әрпімен) сол кезеңде ресми жағдайларда қолданылған Катаревусаға қарсы қойылады. Осы контексте Демотикалық грек – грек тілінің кең тараған, стандартталмаған жергілікті түрлері, оны грек халқының көпшілігі 19 және 20 ғасырларда қолданды. Диглоссияға тәндей, Катаревуса мен Димотики бір-бірін толықтырып, өзара әсер етті. Уақыт өте Димотики стандартталды. 1976 жылы ол Грекияның ресми тілі деп жарияланды. Ол дамуын жалғастырып, қазір Стандартты қазіргі грек тілі деп аталады. "Демотикалық грек" термині (кішкенә d әрпімен) сондай-ақ ежелгі грек тілінен табиғи түрде пайда болған және халық арасында қолданылатын грек тілінің кез келген түрін білдіреді.

Грамматикалық (морфологиялық) ерекшеліктері

ων, ουσα, ον (мысалы, ενδιαφέρων қызықты) немесе ων, ων, ον (мысалы, σώφρων салмақты) аяғымен бітетін сөздер көбінесе жазба тілінде қолданылады. Өзгертілетін аористтік қатысуыштық, мысалы παραδώσας (тапсырған), γεννηθείς (туған) көбінесе жазба тілінде қолданылады. Кемелдік формадағы қайталау. Мысалы: προσκεκλημένος (шақырылған), πεπαλαιωμένος (ескірген).

Радикалды демотизм

"Білімді" элементтерден тазартылатын тілдің ең радикалды жақтаушыларының бірі Францияда өмір сүрген және "Менің саяхатым" (Το ταξίδι μου, 1888) еңбегі арқылы танымал болған Джаннис Психарис болды. Психарис тек қана табиғи дамыған тілдің ерекше қолданылуын ғана жақтады, сонымен қатар катарэвуза формаларының морфологиясын қарапайымдауды ұсынды. Мысалы, Психарис "жарық" деген есімнің орталық тегін (το φως, gen. του φωτός) το φώτο (gen. του φώτου) түріне өзгертуді ұсынды. Мұндай радикалды формалар Ренессанс кезеңінде демотикалық тілде жазуға жасалған тың бастамаларда кездесіп, Психаристің неограмматикалық тіл біліміндегі оқытылуын көрсетеді, ол тілдің эволюциясында ерекшеліктердің болуына күмән келтірді. Сонымен қатар, Психарис әліпби реформасын да қолдады, ол /i/ дауылын жазудың алты әртүрлі тәсілін және барлық қос дауыссыз әріптерді жоюды білдіретін еді. Сондықтан ол өзінің атын Γιάννης емес, Γιάνης деп жазды. Келесі онжылдықтарда жазба және ауызша димотики стандартталған кезде, Психарис пен димотикиді қолдаушылар арасындағы радикалды "психаристік" (ψυχαρικοί) топтың қарсылығына қарамастан, катарэвузамен көптеген келісімдер жасалды (бұл қазіргі стандартты грек тілінде де көрініс тапқан). Ақырында, радикалды демотизмнің бұл идеялары көбінесе маңызсыз деп есептелді және 1976 жылы стандартталған димотики грек мемлекетінің ресми тілі болып жарияланғанда, заңнамада димотики "диалектілік және экстремистік формаларсыз" қолданылатыны нақты айтылды – бұл Психаристің идеалдарын ашық түрде қабылдамау болды.